18.12.1935
Neðri deild: 102. fundur, 49. löggjafarþing.
Sjá dálk 2304 í B-deild Alþingistíðinda. (3293)

154. mál, verslun með kartöflur og aðra garðávexti

Hannes Jónsson [óyfirl.]:

Þótt ég sé enginn einkasölupostuli og myndi fremur hafa óskað, að grænmetisverzlunin væri í höndum framleiðenda sjálfra en ríkisins, sé ég þó ekki ástæðu til þess að leggjast á móti frv. af þeim orsökum, enda er í 12. gr. heimild til að fela S. Í. S. þessa verzlun. Sú stofnun hefir nú áburðarverzlun ríkisins með höndum, og hefir enginn fundið að þeirri ráðstöfun. Ég best því eins við því, að flestir gætu sætt sig við það, að Sambandið reki grænmetisverzlunina.

Hinsvegar er ég að ýmsu leyti mótfallinn ákvæðum 9. og 10. gr. Í 9. gr. álít ég, að sé óþörf uppstilling á verðlagsnefnd, og skipun hennar með þeim hætti, sem ég get ekki fellt mig við í afurðasölumálunum. Ég hefði talið nægilegt, að Búnaðarfélagið hefði ákveðið verð á vörum grænmetisverzlunarinnar, en að öðru leyti hefði verðið látið vera óbundið. Því að auðvitað yrði enginn svo óklókur, að hann fari að selja kartöflur sínar undir verði einkasölunnar, því þar sem öllum á að vera heimilt að afsetja vörur sínar í einkasöluna, á að vera auðvelt fyrir þá að sæta því verði, sem ákveðið er í einkasölunni. Með þessu er eitt stórt atriði fengið og það er það, að nokkuð mikil trygging á að vera fyrir því, að framleiðendur verði sæmilega ánægðir með það verð er þeir fá fyrir sínar vörur, ef Búnaðarfélag Íslands ákveður verðið eftir till. búnaðarsambandanna, því í búnaðarsamböndunum eru flestir eða allir bændur landsins. Ég legg því mikla áherzlu á, að gr. breytist í það horf, og sé ég ekki, að hv. frsm. Þurfi að setja sig á móti slíku. — Þá verð ég að taka undir með hv. þm. Borgf. um það, sem hann sagði um verðlagninguna. Mér finnst mjög óheppilega að orði komizt í 10. gr. frv., þar sem sagt er, að miða skuli söluverðið við verð á erlendum markaði, að viðbættum flutningskostnaði, og þó eigi að tryggja það, að framleiðendur fái hæfilegt framleiðsluverð fyrir vöruna. Það er ómögulegt að komast hjá því, að þessi ákvæði rekist á. Framleiðslukostnaðinum er ómögulegt að koma svo langt niður, að hann verði ekki hærri en erlent verð, að viðbættum flutningskostnaði. Það hlýtur því að verða nokkur vafi á því, hvoru verðinu á að fylgja, og þegar sagt er, að aðallega eigi að miða við erlenda verðið, já er líklegt, að verðið verði ekki sett hærra en mitt á milli, og er þá gefið, að framleiðendur fá ekki kostnaðarverð, og er þá ekki náð því takmarki, sem ég hygg að liggi á bak við frv., og flm. hefir hugsað sér er hann samdi frv., þó svo hafi mistekizt með þessa gr. Ég hefi um skeið verið fylgjandi einkasölu á kartöflum og hefi ég gert ráð fyrir því, að hagnaði af þeirri verzlun yrði varið til hagsbóta fyrir kartöfluræktina í landinu. Þetta má gera á ýmsan hátt, og skal ég ekki blanda mér inn í deilu hv. þm. A.-Húnv. og hv. frsm., hvað snertir uppbótina, en þó verð ég að segja það, að mér sýnist sú stefna, sem hv. þm. Borgf. og hv. þm. Mýr. fylgdu áður í þessu máli og hv. þm. A.-Húnv. sveigir nú inn á í sínum brtt., vera betri. — ég geri ráð fyrir að flytja brtt. við þær gr., sem ég hefi aðallega gert að umræðuefni. Þykir mér leitt, ef ekki verður hægt að leiðrétta þær gr., því ég er viss um, að eins og þær eru nú, draga þær úr því gagni, sem vinnast á með l.

1) Hér vantar í ræðuna hjá þingskrifaranum. P.O.