15.03.1935
Neðri deild: 29. fundur, 49. löggjafarþing.
Sjá dálk 492 í C-deild Alþingistíðinda. (3966)

79. mál, stofnun atvinnudeildar við Háskóla Íslands

Sigurður Einarsson:

Mér heyrðist síðan í umr., að hv. þm. Snæf. væri að lýsa eftir óvilhöllu vitni í þessu máli, og þar sem mér heyrðist á honum, að sá hv. þm., sem hann átti þá orðastað við, væri tæplega fullnægjandi í því efni, þá ætla ég að reyna, hvort ég get gilt sem vitni, er hann tekur til greina, þó ég viti ekki, hver dómur bíður mín í því efni. En tvo góða eiginleika hefi ég til brunns að bera í þessu máli, sem varðar Háskóla Íslands. Annar er sá, að vera gamall nemandi úr háskólanum, og hitt, sem ef til vill er meira virði, og það er að vera ekki í skipulagsnefnd, en á þeim mönnum, sem þar eiga sæti, virðist hv. þm. Snæf. hafa tilhneigingu til að hafa litla trú.

Það var eitt í ræðu hv. þm. Snæf., sem kom mér sem gömlum háskólanemanda til að taka til máls, og það var það, að mér fannst þar skína gegnum ræðu hv. þm., að þeir, sem ekki fylgdu hans frv., hefðu ekki rétt til þess að heita unnendur háskólans. En þetta er mesti misskilningur. Ég held, að það verði út af fyrir sig engu slegið föstu um það, hvorir vilji háskólanum betur, og a. m. k. finnst mér að það séu ekki þeir hv. þm. Snæf. og hv. 8. landsk.

Þegar ég var nemandi í háskólanum, þá var mér það ljóst, að hann hafði bæði marga kosti og marga ókosti, og í tilefni af þeim umr., er farið hafa hér fram, vildi ég rifja upp nokkuð af því, sem mér þótti mest ábótavant. Það er þá það fyrst, sem við nemendur fundum að háskólanum, að námið var óvísindalegt, auk þess, sem hér var fátæk stofnun, húsnæðislaus, er átti við marga fleiri erfiðleika að stríða. Ég býst ekki við, að nokkur í minni deild hafi verið svo hrokafullur að halda því fram, að kennslan væri vísindalega fullkomin. Og ég vil taka fram, að ég held, að munurinn á minni deild og öðrum deildum skólans hafi verið sáralítill. Ég segi þetta ekki af neinum kala til stofnunarinnar eða einstakra manna, en skólinn var eins og barn, sem er að rakna úr reifunum. Þess vegna hlýtur það að gleðja gamla nemendur, þegar tilraun er gerð til að ráða bót á þessu og háskólinn á að fá skilyrði til þess að verða vísindastofnun. En hingað til hefir hann alltaf verið fyrst og fremst arftaki þeirra þriggja embættaskóla, sem hann var stofnaður upp úr. Hann hefir m. ö. o. verið embættismannaskóli.

Í frv. því, sem fyrir liggur frá allshn., er m. a. stefnt að þessu tvennu: Fyrst að fullnægja margra ára ósk um það, að komið verði á stofn sem fjölbreyttustum vísindalegum rannsóknum fyrir atvinnuvegina, og í öðru lagi það, að þegar stofnuninni vex fiskur um hrygg, þá geti þar hafizt vísindaleg kennsla. Þó ég telji það ekki mitt verk að bæta upp hv. þm. Hafnf., þá held ég, að það sé þetta, sem hann átti við með því „að byrja á réttum enda“.

Hv. þm. Snæf. taldi sig berjast fyrir sjálfsstjórn háskólans og taldi það atriði ásamt rannsóknarfrelsinu stofnuninni mest virði. Ég skal viðurkenna það, að sjálfsforræði háskólans er mikils virði, en ég vil skjóta því til hv. þm., hvort sjálfsforræði háskólans er ekki einmitt bezt tryggt með því að fara þær leiðir, sem háskólaráðið hefir mælt með. Nú er það upplýst, að frv. allshn. er samþ. af háskólaráði. Ég veit hinsvegar ekkert, hvað ráðið segir um frv. hv. þm. Snæf. og hv. 8. landsk., en hv. sessunautur minn, 8. landsk. þm., skýtur því að mér, að tvær deildir skólans vilji samþ. það. Þetta má vel vera, en það liggur ekkert um það fyrir hv. þd. En það er skoplegt, ef það á að vera sérstakur talsmaður sjálfsforræðis háskólans, sem kappkostar að vinna gegn vilja og í trássi við meiri hl. háskólaráðs, með því að fylgja þeim tveim deildum, sem fara vilja sínar eigin götur. Hv. þm. Snæf. þykist vilja vernda háskólann gegn óvinum hans, með því að koma í veg fyrir, að samþ. verði frv. allshn„ af því það stefni að því að rýra háskólann. En þar sem þetta sama frv. er samþ. af sjálfu háskólaráðinu, þá er stefna þessa hv. þm. og hv. 8. landsk. sú, að vernda háskólann gegn sjálfum sér. Það virðist ekki vera sem bezt samræmi í því, að þykjast vilja auka sjálfsforræði háskólans, en flytja til þess frv., sem háskólaráðið er mótfallið. Háskólaráðið hefir sýnt, að það er fylgjandi frv. því, sem var hér til umr. í gær, um að byrja á rannsóknum fyrir atvinnuvegina, og síðan að taka kennslu fyrir, er stofnuninni vex fiskur um hrygg, með því að vilja verja fé happdrættisins til bygginga í samræmi við það frv. Ég vil öruggt treysta því, að stefna háskólaráðsins muni vera skólanum fyrir beztu, en tel hitt hæpið, að stuðningur eða andstaða gegn frv. hv. þm. Snæf. sé nokkur mælikvarði á ræktarsemi gamalla nemenda og annara við háskólann.