26.03.1935
Efri deild: 35. fundur, 49. löggjafarþing.
Sjá dálk 645 í B-deild Alþingistíðinda. (936)

86. mál, sala og meðferð íslenskra afurða

Frsm. (Jón Baldvinsson) [óyfirl.]:

Ég ætla fyrst að víkja að hv. síðasta ræðumanni. Þó það hafi nú ekki orðið eins mikill árangur af þessum samtökum Sjálfstfl. um að trufla mjólkursöluna eins og vænta hefði mátt af svo sterkum flokki, þá voru menn áhyggjufullir um, að sú truflun gæti orðið miklu meiri en hún reyndist að verða. Fyrir þær sakir töldu líka margir ekki eigandi undir því, að mjólkurverðið lækkaði. En þegar frá liður, sjá menn, að það er ekki eins mikið skeð eins og vænta hefði mátt og til stoð hjá Sjálfstfl. eða konum þeim, sem hann lét beita sér fyrir þessum samtökum. Það er því alls ekki rétt að skella allri skuldinni á húsmæðurnar. En þessi truflun var þó fyrir hendi, og menn óttuðust, að hún gæti orðið talsvert mikil, eftir þeim þyt, sem var í bænum um það leyti. Það er því hv. þm. (GL) sjálfur, sem hefir staðið fremstur í flokki fyrir því að hindra lækkun mjólkurverðsins, enda segir hann sjálfur, að sér detti alls ekki í hug að krefjast þess, því það sé ómögulegt eins og á standi. Það er náttúrlega ágætt að fá þetta fram nú, sem þó var sterkasti þátturinn í „agitationinni“, þegar samtökin hófust. — Hv. þm. vildi halda því fram, að ég hefði talað óvirðulega um þessar húsmæður, sagt, að þær ættu skilið að fá ofanígjöf og sektir. Það er síður en svo, það eru aðeins nokkrir leiðtogar Sjálfstfl., sem eigi skilið ofanígjöf og sektir fyrir það frumhlaup, sem gert var til þess að trufla söluna á mjólkinni. Það er í rauninni undarlegt, að allir bændur skuli ekki hafa séð, hversu óvinveittur þessi hluti Sjálfstfl. er í raun og veru málstað bændanna, sem eiga allt sitt líf undir því, að þeim takist að selja afurðir sínar á þessum bezta markaði landsins.

Þegar verið er að reyna að trufla mjólkursöluna, þá get ég vel trúað því, að einhverjir, sem ekki leitast sérstaklega eftir því að fá óskir sínar uppfylltar, geti komið í einhverja mjólkurbúð og ekki fengið það, sem þeir biðja um. Vonzkan er nú mikil út af því, að Korpúlfsstaðamjólkin fæst ekki lengur sérmerkt, þó hv. þm. hafi ekki nefnt það, þá er það þó eitt af því, sem er undirrótin að þessu öllu saman. En á hinu eru engin tormerki, að fá nægilega nýmjólk, hjá þeim, sem það vilja einlæglega.

Hv. 10. landsk. þarf ég sára litlu að svara. Hann vildi halda því fram, að bændur væru fyllilega færir um að ráða sér menn til þess að standa fyrir sínum málefnum. Ég hefi ekkert við það að athuga, að þeir muni geta það. En það, sem ég var að tala um, var það, að ekki væri vert að afhenda þeim það, sem þeir hefðu enga hugmynd um, sem ekki væri heldur von. Það er t. d. enginn að ásaka hv. 10. landsk. fyrir það, að hann kunni ekki að setja prentstíl, því hann hefir aldrei lært það. Það er heldur enginn að ásaka bændur fyrir það, þó þeir beri ekki skynbragð á, hvernig eiga að reka búðir í Reykjavík, af því að þeir hafa aldrei gert það. (MJ: En presturinn í Rangárvallasýslu hefir vit á því!). Ég hefi aldrei haldið því fram, að hann hefði þá þekkingu til að bera. En það eru aðrir í n., sem hafa þekkingu í þessum efnum. Það hefir kannske ekki verið hægt að fá alla 7 nm. með þekkingu í þessum efnum, enda var þess ekki þörf. — Hv. 10. landsk. vitnaði í Vilhjálm Þór til sönnunar því, hvað bændum hefði tekizt vel sitt val á mönnum til þess að hafa á hendi þeirra mál. Ég viðurkenni þann mann fyllilega, og eins eru í S. Í. S. mjög duglegir menn. En ég er ekki sérlega hrifinn af því, hvað bændur eru flinkir að velja sér starfsmenn í Búnaðarfél. Íslands, sem að dómi hv. 10. landsk. er eins og helgur dómur, sem helzt má ekki snerta við. En þar hefir sundrungin verið svo mikil, að ekki hefir verið hægt að koma sér saman um einn búnaðarmálastjóra, en til þess að koma einhverju nafni á það, hafa þeir haft þá 2. Þetta er nú aðalfélagsskapur bændanna, sem hv. 10. landsk. talar með svo miklum helgisvip um; honum hefir nú tekizt svona að velja sína starfsmenn. Ég er ekki að segja, að þetta séu í raun og veru lélegir starfsmenn, síður en svo, en það er játað, að mikið af starfi Búnaðarfél. er í ólestri, vegna þess að aldrei hefir verið samkomulag um að hafa einn búnaðarmálastjóra. Ósamkomulagið hefir verið svo mikið, að þar hefir jafnvel lent í handalögmálum. — Mér finnst því sannarlega mega koma með aths. við það, að þeir séu endilega sjálfkjörnir.