08.05.1936
Neðri deild: 68. fundur, 50. löggjafarþing.
Sjá dálk 220 í D-deild Alþingistíðinda. (3307)

116. mál, uppsögn viðskiptasamnings við Noreg

*Sigurður Kristjánsson:

Hv. þm. eru ekki óvanir því, að hæstv. stj. svari með forsi, þegar á hana er yrt. Það er eins og þessir menn haldi, að þeir hafi leyst verk sitt svo vel af hendi, að ef menn spyrja um nokkuð, þá séu þeir það, sem kallað er „stikkfrí“, og alls ekki megi lýsa sök á hendur þeim.

Mér sýnast svör hæstv. ráðh. nú benda í þessa sömu átt. Hann svarar með miklu yfirlæti, þrátt fyrir það, að sýnt sé fram á, að hann hafi öðlazt aðstöðu til að segja upp samningi, sem hann og hans flokkur hefir talið ekki einu sinni óheppilegan, heldur afsölun þjóðarréttinda í hendur útlendingum og blátt áfram landráð.

Ég vil minna hæstv. ráðh. á, að síðan þessi samningur var gerður, hafa talsverðar breytingar orðið á þingmannaliði hér, og ég veit ekki til, að hann hafi á nokkurn hátt leitazt við að kynna sér, hvort sú breyt. hafi haft það í för með sér, að vænta mætti annarar útkomu af atkvgr. á þingi um þetta mál en þegar samningurinn var samþ. Ég get minnt á, að ég t. d. átti ekki sæti á þingi þá, og ég lét ákveðið í ljós þá skoðun opinberlega, að ég teldi samninginn ekki heppilegan og ég væri algerlega á móti honum, en á sama tíma vítti ég auðvitað málflutning flokks þessa hæstv. ráðh., þar sem samningsmönnunum var brigzlað um, að þeir hefðu látið ginna sig, og jafnvel gefið í skyn, að þeir hefðu látið kaupa sig til að svíkja sitt land og gera landráðasamning til hagsmuna fyrir aðra þjóð. Auðvitað vissi ég, að þetta voru bara fölsk orð manna, sem aldrei hafa sett sér það markmið að standa við sín orð. En hitt lét ég ótvírætt í ljós, að ég teldi, að samninginn hefði ekki átt að gera og þess vegna yrði að losa sig við hann við fyrstu hentugleika. Má vel vera, að eins sé ástatt um fleiri en mig, sem eru á þingi nú, en voru það ekki þá. Ég tel meira að segja líklegt, að ýmsir, sem þá voru með samningnum, hafi fyrir þær ástæður, sem hv. þm. G.-K. hefir hér talið, einmitt breytt viðhorfi sínu til samningsins.

Hæstv. ráðh. segir, að ekki hefði verið hægt að fá samkomulag um stjórnarmyndun með öðru móti en því, að ekki yrði hreyft við samningnum. Það þarf þá sýnilega ekki að vera afskaplega mikið í aðra hönd fyrir hann til þess að geta sætt sig við landráðin, ef hann þurfti ekki meira til en að framsóknarmenn voru ófúsari til faðmlaga við hann fyrir að hann vildi segja samningnum upp. En síðan stj. var mynduð, sem hann situr í, eru liðin nálega 2 ár. Ég vil spyrja hæstv. ráðh., hvort hann hafi grennslazt eftir því og hversu oft, hvernig sakir stæðu með að fá málafylgju fyrir uppsögn samningsins eða þá samkomulag um það innan stjórnarflokkanna. Ég þarf ekki að spyrja hann; hann hefir aldrei grennslazt eftir, hversu mikill hluti af Sjálfstfl. eða hvort hann allur mundi greiða atkv. með uppsögn samningsins.

Það hefir náttúrlega enga þýðingu að fara út í það að þessu sinni að ræða um samninginn og einstakar gr. hans, og mér dettur ekki heldur í hug að gera það. En ég vil láta það í ljós, að mér þykir undarlegt, að enginn maður úr Framsfl. skuli telja ástæðu til að segja eitt einasta orð, hvort Framsfl. stendur óskiptur með samningnum. Ég vil skora á þá ráðh., sem eru í Framsfl., sérstaklega þann, sem kallaður er landbrh., að skýra skilmerkilega frá, hver sé afstaða Framsfl. til þessa samnings nú og hvort flokkurinn stendur óskiptur á móti uppsögn hans, eða hvort hann er snúinn frá samningnum, og þá að hve miklu leyti. Sömuleiðis vil ég ekki sleppa hæstv. atvmrh. frá því, af því að hann er, að því er mér skildist, búinn að samþ. sömu fríðindi og vernd til handa fleiri þjóðum en Norðmönnum, svipuð þeim, sem felast í norska samningnum, þá vil ég spyrja hann, hvort hann sé þeirrar skoðunar, að þessi samningur sé landráðasamningur, hvort hann hafi verið þeirrar skoðunar, og hvort hann sé það enn. Ég vil, að hann svari þessu afdráttarlaust, og játi þá, ef þetta er ekki skoðun hans, að þetta hafi verið uppspuni og vísvitandi óhróður og níð um þá, sem samninginn gerðu og samþ. hann hér á þingi. Svari hann þessu ekki, þá er það af því, að hann getur það ekki, svo að skammlaust sé fyrir hann og flokk hans.