23.02.1939
Neðri deild: 6. fundur, 54. löggjafarþing.
Sjá dálk 215 í C-deild Alþingistíðinda. (3014)

11. mál, jarðhiti

*Bjarni Bjarnason:

Þingmönnum er þetta mál sennilega nokkuð kunnugt, þar sem það hefir verið flutt hér áður. Það virðist eiga nokkuð erfitt uppdráttar á Alþingi, og þó mun ekki verða sagt, að málefnið sé lélegt. Það, sem sérstaklega hefir hvatt okkur flm. til þess að reyna að lögfesta þetta frv., er, að augu manna eru óðum að opnast fyrir því verðmæti, sem í jarðhita liggur. En þá kemur gamla sagan, að fjáraflamenn reyna að komast yfir hann. Ég vil finna orðum mínum stað. Nú á 2–3 síðustu árum hafa allveruleg jarðhitasvæði verið keypt upp af mönnum, sem höfðu peningaráð. Í Árnessýslu þekki ég fjögur dæmi þess, að peningamenn úr Rvík hafa lagt sig fram um þetta. Það er svo óhagkvæmt almenningsheill, að nauðsyn ber til að fyrirbyggja það. Jarðhiti má ekki komast í brask og verða á því svo dýr, að enginn geti hagnýta hann, eins og venja vill verða með auðlindirnar, ef ekki er spornað við því.

Í frv. er fyrst og fremst ákvæði til að tryggja, að jarðhiti sé ekki eyðilagður með aðgerðum, sem gripið er til í þekkingarleysi, fljótræði eða beinlínis aðgæzluleysi. Þar næst koma þau aðalatriði, sem ég minntist á. Landeiganda á ekki að vera heimilt að undanskilja jarðhita við sölu jarðar. Hikið á bæði að eiga forkaupsrétt, þegar sala fer fram, og að geta tekið jarðhita eignarnámi. Að lokum er í frv. gert ráð fyrir réttindum og skyldum þeirra, sem jarðhita taka í notkun.

Ég er sannfærður um, að þetta er stórmál og alveg nauðsynlegt til þess að tryggja, að þessar miklu auðlindir verði vel með farnar og vel notaðar.

Ég óska þess, að frv. verði vísað til 2. umr. og nefndar.