28.03.1940
Efri deild: 23. fundur, 55. löggjafarþing.
Sjá dálk 112 í C-deild Alþingistíðinda. (2133)

53. mál, eyðing svartbaks

Þorsteinn Þorsteinsson:

Þetta frv., sem hér liggur fyrir, er komið í annað skipti hingað í deildina á þessum vetri, og er rétt að fylgja því aðeins úr hlaði, enda þótt það geti staðizt nú, sem ég sagði, þegar það var til 1. umr. Ég sýndi fram á það þá, og endurtek það hér, að það eru ýmsir mikilsverðir gallar á þessu frv., og yfirleitt er það heldur flausturslega afgr., og kemur það fram nú ekki síður en í fyrra skiptið. Fyrst og fremst er sagt, að meðan þessi lög eru í gildi, skuli frestað framkvæmd annara laga, og er talað um í 1. gr., að það gildi í tvö ár, en í 2. gr. er gert ráð fyrir 5 ára gildi þessara laga. Þetta þyrfti nefnd sú, sem fær þetta til athugunar, að aðgæta. Í öðru lagi á að greiða fyrir dráp hvers fullorðins svartbaks 1 kr. í laun, og það er vafalaust hvort sem drepið er með eitri eða skoti, a. m. k. er ekki annað hægt að sjá eftir lögunum en það eigi að vera jafnt, en ég hélt ekki, að það hefði verið meiningin í raun og veru að láta það vera jafnt. Hér er gerður sá greinarmunur, að þeir, sem drepa fleyga unga að haustinu, fá engin verðlaun, en þeir, sem drepa fullorðinn svartbak fá verðlaun. Ég sé engan mun á, hvort er, nema að lítur fuglsins er annar.

Í 1. gr. er ákveðið, að það eigi að sanna það fyrir hreppstjóra, sýslumanni eða bæjarfógeta, að maður hafi drepið þennan fugl, sem verðlaunin á að veita fyrir dauða hans, en það er ekki talað um, fyrir hvaða sýslumanni eða hreppstjóra þetta skuli vera, og getur það orðið deiluefni milli hlutaðeigandi embættismanna, og ef til vill tækifæri fyrir skotmenn að ná í tvenn laun fyrir ein. Svo kemur enn, að sú sýsla eða sá hreppur, sem fuglinn er drepinn í, á að endurgreiða ríkissjóði fyrir það. Ríkissjóður verður þá, ef hann vill innheimta þetta, að koma með sannanir fyrir því, að fuglinn hafi verið drepinn í þessari sýslu eða hreppi. Þetta hugsa ég, að geti valdið dálitlum erfiðleikum og geti tæplega komizt í kring svo vel fari. Ég vil aðeins benda þeirri nefnd, sem líklega verður allshn., sem með þetta fer, á að athuga þetta, því ég vil styrkja það eins og hægt er, að æðardúntekja aukist, en vil ekki þau lög, sem yrðu til þess að veita æðarfuglinum mínni vernd en áður.

Ég held, að það mundi ekki koma að mínni notum, að athuga um lifnaðarhætti æðarfuglsins og búa að honum vel á þann hátt, heldur en að auka ríkissjóði kostnað með verðlaunum, sem ekki koma að gagni og geta orðið til hins lakara. Sem sagt: Það er sjálfsagt að styðja að framgangi þessara laga, ef maður fær þeim breytt í það horf, að maður áliti, að það verði að gagni, en ekki ef þau verða til þess að eyðileggja framkvæmdir og möguleika á því starfi, sem ýms hreppsfélög hafa unnið með góðum árangri. Það er náttúrlega gott að herja á þennan tvífætta friðaða varg; en það er svo bezt, að maður geri sér ekki skaða með því, enda býst ég við, að það gagni bezt að kynnast háttum æðarfuglsins og viðskiptum hans við þennan grimma óvin.