05.05.1941
Sameinað þing: 12. fundur, 56. löggjafarþing.
Sjá dálk 105 í B-deild Alþingistíðinda. (167)

1. mál, fjárlög

Frsm. samvn. samgm. (Gísli Sveinsson) :

Herra forseti! Eins og nál. samvinnun. samgöngumála á þskj. 303 ber með sér, hafa samgmn. beggja hv. þingd. verið þeirrar skoðunar, að ekki yrði komizt hjá því að taka tillit til óska ýmissa héraða um styrki til flóabátaferða. Liggur það í augum uppi, að ástæðurnar fyrir hækkun þessara styrkja eru eðlilegar, vegna þeirra örðugleikatíma, sem nú eru og verða sennilega enn um skeið. Þessi viðbótarstyrkur, sem áætlaður er 29000 kr., er þó minni en margur hafði búizt við, en þó ekki miklu minni en óskað var. Hv. fjvn. hefur ekki séð sér annað fært en ganga inn á örðugleika þessa árs, og er ég henni alveg samþykkur í því efni, og sérstaklega hlaut að fara svo, að samgmn. deildanna yrðu sammála um þetta, þar eð hér er um að ræða úthald, sem nauðsyn ber til, að haldið sé við, því að það getur ekki verið tilgangurinn, að n. á Alþ. hindri nauðsynlegar framkvæmdir, heldur hitt, að þær leiti ráða til að halda þeim uppi, meðan kostur er.

Í nál. er gerð rækileg grein fyrir ástandinu í þessum efnum og kostnaðarhlið málanna. Hefur fyrir bæði árin, 1941 og 1942, orðið að gera ráð fyrir talsverðri hækkun, og þó meiri fyrir síðara árið, en að því, er það ár snertir, er að mestu um áætlun að ræða. Í nál. er úthlutunin tilgreind, eins og vant er, og geta hv. þm. af því áttað sig á því, hvernig þessum styrk er niður jafnað, þó að fullt samræmi hafi ekki getað orðið.

Að því, er snertir hina almennu hlið þessa máls, get ég þess, að Skipaútgerð ríkisins hefur undanfarin ár haft eftirlit og umsjón með þessum ferðum, og tel ég það óhjákvæmilegt. Ég veit ekki betur en góð samvinna hafi orðið meðal skipaútgerðarinnar og hlutaðeigenda í héruðum, sem haldið hafa úti strandferðabátum. Hefur verið mikill áhugi um að koma þessum málum í sem bezt horf. Menn hafa yfirleitt viljað láta sér nægja það, sem Alþ. hefur viljað láta af mörkum, en það hefur komið niður á ferðunum og valdið því, að þær hafa ekki verið eins tíðar og annars hefði orðið. En hér kemur einnig það til greina, að ýmsir menn í héruðum hafa óskað örari samgangna á sjónum, þótt flutningar til sumra þessara staða á landi hafi margfaldazt.

Skipaútgerð ríkisins hefur átt að samræma þessar ferðir. Reynslan hefur verið sú, að flutningataxtar flóabáta hafa verið 10% undir töxtum skipaútgerðarinnar. Hefur það komið í ljós, að þessir taxtar flóabátanna hafa ekki verið nógu háir, og hefur því orðið að samkomulagi við skipaútgerðina, að hámark flutningataxta flóabátanna verði hið sama og skipaútgerðarinnar. Er þetta nauðsynlegt.

Í þessu nál. eru landsfjórðungarnir sundurliðaðir þannig, að tilgreindar eru þær upplýsingar, sem komið hafa fram frá hverjum hluta, svo að hv. þm. geti áttað sig á, hvernig farið er með málin yfirleitt. Vænti ég, að þm. hlutaðeigandi héraða hafi þegar fellt sig við þetta fyrirkomulag. A. m. k. hafa n. ekki orðið varar við sérstakar athugasemdir við þetta, síðan nál. var prentað.

Ég vil sérstaklega minnast á það, eins og raunar kemur fram í nál., að Vestfjarðasamgöngurnar eru nú að komast á nýjan grundvöll, þar sem stendur til, að nýtt skip komi til þessara samgangna. Verður það þá undir öllum kringumstæðum styrkt að verulegu leyti úr ríkissjóði. Hve mikið það verður, er. ósagt, og mun ég láta það hlutlaust. En samgmn. urðu ásáttar um að leggja til við Alþ. þennan styrk, sem greindur er í frv. um smíði Djúpbátsins. En á þskj. 306 (þar eru brtt. fluttar af einstökum þm.) er lagt til, að haft verði á þessu nokkuð annað fyrirkomulag. Er mér ekkert kunnugt um fylgi við þá brtt.

Um Norðurlandsferðir varð samkomulag um að láta sama fyrirkomulag halda sér, nema hvað ferðunum yrði fjölgað og styrkurinn hækkaður eitthvað Skagafjarðarferðirnar hafa hér þó dálitla sérstöðu. Það hafa komið fram raddir úr Skagafirði um, að einn bátur geti ekki annað þessum ferðum svo vel sé. Hafa komið fram uppástungur um að skipta styrknum þar á milli tveggja báta, þannig að aðalstyrkurinn renni til Sauðárkróksbátsins, eins og áður, en svo fái Fljótabáturinn líka einhvern lítinn styrk. Enda þótt n. hafi ekki trú á þessum ráðagerðum, þá hefur hún samt fallizt á til reynslu að mæla með, að Fljótabáturinn verði styrktur með 1000 kr., en reynslan verður að skera úr um það, hvort hægt verður að halda þar úti viðunandi farkosti f eða hverfa til þess, sem áður var gert ráð fyrir, að einn bátur nægði til að halda uppi flutningum um Skagafjörð. Það mun væntanlega sýna sig á þessu sumri, hvort þessi Fljótabátur geti borið sig, svo að nokkur fengur verði í.

Ég sé ekki ástæðu til að fara frekar út í einstök atriði, en vildi aðeins geta þess um Faxaflóaferðirnar, að það liggur nokkuð á lausu með þær ferðir. Eins og hv. þm. vita, hefur að undanförnu Laxfossi verið ættaður styrkur til Faxaflóaferða, og ekki einungis til Faxaflóaferða. heldur einnig til þess að fara sérstakar ferðir til Breiðafjarðar. Nú er þetta skip komið nokkuð inn á aðrar brautir, eins og getið er um í. nál. Er þó í síðustu áætlun tekinn upp nokkur styrkur til Faxaflóaferða, þ. e. a. s. Borgarnesferða, sem nú er lagt til, að verði hækkaður lítið eitt. Vitanlega er þetta því skilyrði bundið. að skip fáist til þessara ferða og að nauður reki til að greiða fé fyrir þessar samgöngur.

Að öðru leyti er þessum styrkveitingum haldið í sama formi og að undanförnu, og er ætlazt til þess, að styrkirnir verði greiddir út á sama hátt og áður eftir till. Skipaútgerðar ríkisins, sem á að taka við skýrslum og reikningum yfir ferðirnar, auk þess, sem henni ber að fullvissa sig um, að ferðunum hafi verið haldið uppi á þann hátt, sem til er ætlazt af Alþ. og ríkisstjórn.

Ég sé ekki ástæðu til að fara fleiri orðum um þessi atriði og býst við, að þeim hv. þm., sem hlut eiga að máli og mest koma við þessar flóabátaferðir, sýnist eins og n., að hér sé farið með málið svo allir aðilar megi við una.