16.06.1941
Efri deild: 82. fundur, 56. löggjafarþing.
Sjá dálk 1226 í B-deild Alþingistíðinda. (2798)

168. mál, ráðstafanir og tekjuöflunar vegna dýrtíðar og erfiðleika atvinnuveganna

Forsrh. (Hermann Jónasson) :

Ég vil taka það fram, að ástæðan til þess, að ég svara ekki ýtarlega, er sú, að ég vil ekki tefja fyrir málinu, þegar svona framorðið er og vegna þess að það á að slíta þinginu á morgun.

En ég vil segja það út af þeirri yfirlýsingu, sem ég gaf um það, hvernig ætti að haga kaupgjaldinu, að ég ætti að fá að vera í friði með þær óvinsældir, sem hún kann að skapa. En við skulum láta reynsluna skera úr því, hvernig litið verður á það síðar. Þess vegna vil ég, að það komi opinberlega fram, hvaða skoðun ég hef á þessu máli. Ég hef mjög marga kjósendur, sem eru verkamenn, en ég kæri mig bara ekkert um fylgi, ef það er ekki í samræmi við þá skoðun, sem ég held, að sé rétt.

Allur þingheimur veit, að ég hef beitt mér gegn þeirri till., sem fram hefur komið um það að lögfesta verð á landbúnaðarafurðum svo og svo hátt. Og mér kemur það jafnlítið við, þó það skapi mér óvinsældir meðal bænda, af því að ég veit, að þetta kapphlaup endar með því, að menn öðlast ekki neina fjármuni, heldur endar það á sama hátt og þegar menn elta sinn eiginn skugga.

Hv. 2. landsk. þótti ákaflega vænt um að fá þessa yfirlýsingu, og við skulum ekki rökræða frekar um það. Við skulum láta reynsluna skera úr um það, hvor hefur rétt fyrir sér, — og það áður en langt um líður.

Það má taka það fram, að það er ekki rétt, sem hv. þm. sagði um það, að sú kreppa, sem kom inn í viðskiptalíf Norðurlanda, hafi verið komin þegar ákveðið var að borga 75% uppbót á móti dýrtíð í Svíþjóð. Hjá ríkisstj. lágu fyrir símskeyti um þetta mál frá Svíþjóð, og ég held líka Danmörku, sem sýndu, að áður en Danmörk var hernumin og meðan báðar þessar þjóðir seldu afurðir sínar fyrir hátt verð, treystu þær sér ekki til að fara hærra en í 75%. Þessar upplýsingar lágu fyrir, þegar lögin um þetta fóru í gegnum þingið. Það er þess vegna ekki rétt, að sú kreppa, sem þessar þjóðir búa við nú, hafi verið komin yfir þær þá.

Þá vitum við líka, hvaða ráðstafanir Englendingar gera til þess að koma í veg fyrir verðfellingu sinna peninga. M. a. hafa þeir fyrir 2 mán. varið til þess 100 millj. punda, og jafnframt taka þeir veltuskatt, sem ekki er reiknaður með í vísitölu, í sama tilgangi, til að vinna á móti dýrtíðinni.

Ég veit, að þetta skapar óvinsældir. Mér dettur ekki annað í hug. En það er nú einu sinni svo, að ef á að stjórna þannig, að heildinni farnist sem bezt, þá verða þm. stundum að gera annað en það, sem almenningi þykir vinsælt í það og það skiptið.