07.06.1941
Efri deild: 73. fundur, 56. löggjafarþing.
Sjá dálk 446 í B-deild Alþingistíðinda. (915)

21. mál, húsaleiga

Frsm. (Sigurjón Á. Ólafsson) :

Herra forseti ! Þetta mál hefur verið lengi hjá allshn., og er því von, að það komi seint fram í d. Frv. er flutt sem stjfrv., og hefur það farið gegnum Nd. með nokkrum breyt. frá því, sem bráðabirgðal. voru upprunalega. Aðalbreyt., sem n. í Nd. gerði á bráðabirgðal., er aðallega við 1. gr. laganna. Önnur gr. er nokkurn veginn shlj. ákvæðum bráðabirgðal., en svo er einnig gerð breyt. við 3. gr., þar sem svo er ákveðið, að húsaleigun. skuli hafa úrskurðað um ágreiningsatriði innan 14 daga frá því málið var afhent n. til afgreiðslu. Þessar breyt. eru að mestu shlj. bráðabirgðal., og þarf ég því ekki að vera að rekja efni þeirra.

Allshn. þessarar d. hafði kallað á sinn fund kauplagsn. og hagstofustjóra, sem ætlazt er til samkv. frv., að kveði á um þá vísitölu, sem eftir skuli farið um hækkun viðhaldskostn. og nú er heimilt að húsaleigan hækki í samræmi við. Allshn., kauplagsn. og hagstofustjóri voru samdómum, að orðalag 1. gr., eins og það er í brtt. 526, væri ekki nógu ljóst fyrir kauplagsn. og hagstofuna að vinna úr, og taldi því n. nauðsynlegt að kveða nokkuð skýrara á um orðalag gr. heldur en áður var. En þó er það aðallega það, sem hér er fyllra kveðið á um, að félmrh. skal að fengnum till. húsaleigun. ákveða hlutfallið milli húsaleigu og viðhaldskostnaðar. Samkv. því hlutfalli og þeirri hækkun, sem verða kann á hverjum tíma, skal kauplagsn. með aðstoð hagstofunnar reikna út tvisvar á ári vísitölu, sem svo skal farið eftir um leigumála. Í frv. eins og það kom frá Nd. var þetta orðað svo, að vísitöluna skyldi reikna út 14. maí og 1. okt., nákvæmlega á þeim dögum, sem húsnæðisskipti eiga sér stað . hér í bænum. Það var ómögulegt fyrir kauplagsn. að reikna út þessa vísitölu sama daginn og flutningar fara fram, heldur varð að gefa nokkurn frest til þess að reikna vísitöluna út. Þess vegna er í okkar till. miðað við l. maí og 1. sept. Þetta er í aðalatriðum sú breyt., sem n. leyfir sér að gera á orðalagi 1. gr. Við 2.–3. gr. sá n. ekki ástæðu til að gera breyt., nema að því leyti að færa þær í samræmi við bráðabirgðal. Það má kannske segja, að það hefði mátt kveða dálítið ýtarlegar á um þetta efni heldur en n. hefur gert, og skal ég ekki fara út í það. Ég tel það höfuðatriðið, að n. hefur orðið sammála um þær breyt., sem þegar liggja fyrir, að undanskildu því, að hv. 11. landsk. hefur komið með brtt. á þskj. 698, þar sem hann gerir tvær efnisbreyt. frá því, sem meiri hl. n. leggur til. Hin fyrri er sú, að hann vill, að í staðinn fyrir húsaleigun. komi kauplagsn., sem kveði á um hlutfallið milli viðhaldskostn. og húsaleigu eins og það er á hverjum tíma. Aftur á móti viljum við, að það verði húsaleigun., og skal ég fara um þetta nokkrum orðum. Húsaleigun. er aðili, sem er valin þannig, að hún á að vera hlutlaus aðili á milli húseigenda og leigjenda, og ég held, að í þá n. hafi valizt hæfir menn, sem kunnugir eru öllu því, sem lýtur að þessum málum. Það verður að leggja mikið upp úr því, að hér sé um hlutlausan aðila að ræða, og í þeim skilningi sjáum við ekki annan aðila heppilegri en húsaleigun. En breyt. sú, sem þessi hv. þm. leggur til, er sú, að hér sé miðað við víðhaldskostnað eins og hann var 4. apríl 1939, en frv. gerir ráð fyrir því, að miðað sé við 14. maí 1940, og skiptir þetta að sjálfsögðu allmiklu máli. Nú var það svo í l., sem gilt hafa og gilda enn, að menn máttu hækka húsaleigu sem viðgerðarkostnaði nam, og var því hægt fyrir húseigendur að láta leigjendurna greiða þann kostnað, sem varð á þeim tíma frá því l. voru sett, en hins vegar þótti allshn. Nd. og einnig þessarar d. rétt að binda þetta tímatakmark við 14. maí 1940. Af báðum þessum ástæðum getum við ekki mælt með þeirri breyt., sem meðnm. okkar hefur lagt hér fram. — Um kauplagsn. er ekki nema gott eitt að segja, hún er að sjálfsögðu vel skipuð mönnum, en ég held þó, að hennar aðstaða til þess að reikna út þetta hlutfall sé nokkuð lakari heldur en húsaleigun., vegna þess að húsaleigun. hefur fengið í sínar hendur ótal gögn, sem létta henni það starf að geta kveðið réttlátlega á um þetta hlutfall. Svo veit ég ekki, hvort það er hugsunarlega rétt að láta þá n. ákveða þetta hlutfall, sem einnig á að reikna út vísitöluna (kaupvísitöluna). Ég tel það a. m. k. vafasamt. Hér er um ábendingu að ræða til félmrh.„ sem hann í flestum tilfellum mun fara eftir, og er það því mikilsvert, hvernig gögn það eru, sem slík n. leggur félmrh. í hendur.

Ég hef þá lýst þeirri afgreiðslu, sem n. leggur til, að frv. fái. Meiri hl. allshn. leggur til, að brtt. hans verði samþ., en að brtt. 11. landsk. verði felld. Ég hygg, að þetta mál hafi dregizt nægilega lengi til þess, að tími þyki til þess kominn að láta það fá afgreiðslu þingsins, því að það nær ekki nokkurri átt, að svona mál dagi uppi. Til þess að fá húsaleigul. úr gildi numin er nauðsynlegt að fá þetta frv. afgr., og ætla ég ekki að fara út í það, en ég hygg, að þetta mundi ekki verða hvað minnsti liðurinn í því að hafa einhvern hemil á dýrtíðinni, að húsaleigan fari ekki fram úr öllu lagi. Með þeim till., sem hér liggja fyrir, leggur n. til, að frv. verði samþ., og mun ég ekki fara ýtarlegar út í þetta mál að svo stöddu.