11.11.1941
Neðri deild: 20. fundur, 58. löggjafarþing.
Sjá dálk 43 í B-deild Alþingistíðinda. (113)

4. mál, húsaleiga

Sigurður Kristjánsson:

Ég benti á það við 1. umr. þessa máls, að mér þætti ekki vel séð fyrir framkvæmd þessara húsnæðismála með því að láta nefnd manna á hverjum stað á landinu hafa seinasta úrskurðarvald í þessum málum. Og ég óskaði eftir því, að n. sú, sem fjallaði um málið, tæki það til athugunar, hvort ekki bæri að hafa yfirnefnd fyrir landið allt, sem menn gætu skotið málum sínum til, þegar ágreiningur yrði út af úrskurðum viðvíkjandi húsnæðismálum. Móti von minni hefur n. ekkert sinnt þessu.

Og ég veit því í raun og veru ekki, hvaða ástæður hún hefur talið til þess, að þetta væri ekki haganlegt. Ég mun þess vegna koma með brtt. í þessa átt við 3. umr. málsins. Ég hafði í raun og veru vænzt þess, að hv. allshn. mundi koma fram með fleiri brtt. M. a. er í 1. gr. frv. þessa eða bráðabirgðal. þrengdur mjög réttur húseigenda til þess að nota sitt eigið húsnæði. Manni virðist, að það sé, þó að nauðsyn kunni til að bera, ákaflega hart, að þessir menn eru teknir út úr með sínar eignir og þeim meinað að njóta þeirrar arðhækkunar, sem flestir hafa nú hlotið við það stríðsástand, sem ríkir. Það er auðvitað nauðsyn almennings, sem veldur því, að þetta hefur orðið að gera. En ofan á það er mjög vafasamt, að bætandi sé óþarfri tilhlutun um yfirráðarétt manna yfir húsum sínum. Í 1. gr. frv. er fram tekið, að ekki megi segja neinum upp húsnæði, sem hann áður hefur haft. Ég geri ráð fyrir, að fyrir hæstv. ráðh. þeim, sem gaf þessi brbl. út, hafi vakað það, að menn gætu ekki skert íbúðarherbergjafjölda með því að taka herbergi til eigin þarfa annarra en íbúðar, né heldur tekið einstök herbergi, sem leigð hafa verið út, í sama skyni. Þetta er að sjálfsögðu tilgangurinn, og verður því ekki neitað, að þetta sé nauðsynlegt að koma í veg fyrir, þó að húseigendum kunni að þykja það hart. En það er gengið lengra í því efni að skerða umráðarétt manna yfir húsunum. Eftir 1. frá síðasta aðalþingi var mönnum heimilt að taka húsnæði í sínum eigin húsum til eigin þarfa eða þarfa sinna venzlamanna. Nú hefði mönnum sýnzt nóg, að reistar hefðu verið skorður við því, að húseigendur tækju herbergi, sem leigð hefðu verið til íbúðar, til eigin nota eða sinna venzlamanna, til þess að gerð væru úr þeim einhvers konar rekstrarherbergi, t. d. að herbergin væru notuð til veitinga eða verzlunar. Ég mun þess vegna að líkindum koma með brtt. við 3. umr. í þá átt, að húseigendum sé, eins og í l. frá reglulega þinginu 1941 var ákveðið, heimilt að segja upp húsnæði, ef þeir þurfi að nota það til íbúðar fyrir sig sjálfa eða sín skyldmenni. Því að það er alveg víst, að húsnæðið vex ekkert við það, þó að það sé Pétur, en ekki Páll, sem í því býr. En þegar mönnum er lagt á herðar að sjá fyrir sínum nánustu skyldmennum, foreldrum og börnum, þá er hart, að þeir fái ekki að sjá þeim fyrir húsnæði í sínu eigin húsi. Auk þess er hart, að menn megi ekki ráða því, hverjir í þeirra húsum búa, sérstaklega ef þeir búa sjálfir í húsinu, og að í stað þess að menn megi hafa foreldra sína eða börn eða systkini í húsum sínum, sem þeir búa í sjálfir, þá verði menn að hafa kannske eitthvert vandræðafólk, sem helzt enginn vill hafa, og slíkt fólk er til.

Húsnæðismálið almennt mun ég ekki ræða nú. Hv. 4. þm. Reykv. gerði það að almennu umræðu- og ádeiluefni, að allshn. tók ekki húsnæðismálið almennt til athugunar. Ég álít, að n. hafi ekki komið það við sem þingnefnd, sem þessu máli var visað til. Hennar verkefni var að athuga frv., sem fyrir liggur, og skal ég ekki blanda mér í það. En ég vil taka undir það með hv. 4. þm. Reykv., að húsnæðismálin eru fyrir vaxandi bæi ákaflega mikil nauðsynjamál. Og ég vil minna á, að áður en húsnæðisvandræðin sköpuðust, hef ég í opinberum umr. talið, og tel enn, að það beri að stefna að því, að hver maður eigi sitt eigið húsnæði, alveg eins og ég held því fram, að stefna beri að því, að hver maður, sem yrkir jörðina, eigi þá jörð, sem hann yrkir. Mætti ræða um þetta í sambandi við framtíðina. En nú er verið að ræða um ástandið, sem er í húsnæðismálunum, og annað liggur ekki fyrir.