24.02.1943
Efri deild: 62. fundur, 61. löggjafarþing.
Sjá dálk 1008 í B-deild Alþingistíðinda. (1691)

4. mál, áfengislög

Frsm. minni hl. (Bjarni Benedikisson):

Það má segja, að það sé lýðræðismál, hvort banna eigi sölu á áfengi, en þótt það sé lýðræðismál, afsannar það ekki, að hér er um bannmál að ræða, enda veit frsm. meiri hl., sem eyddi hér við 3. umr. miklum tíma í að svara því, sem ég sagði við 2. umr. málsins, að hér er um bannmát að ræða, og þó að það sé annað með, held ég, að fáir geti, eins og hv. þm., neitað því, að hér er fyrst og fremst um bannmál að ræða, og verður að ræða um málið sem slíkt, og eins og við segjum í áliti minni hl., er hér um dulklædda tilraun að ræða til þess að innleiða bann í landinu. En eins og frsm. meiri hl. benti á, er illa frá þessu gengið, meira að segja, þótt bannað sé að hafa útsölustaði, er hægt að láta veitingahús selja áfengi. Þetta er mikið fljótræði og sýnir, hve þetta er lítt hugsað í upphafi. Það er að vísu rétt, þótt frv. yrði samþ., þá geta allir staðir á landinu komið til greina sem útsölustaðir áfengis, og eftir sem áður er heimilt að flytja áfengi til landsins, en ég vil spyrja hv. frsm. meiri hl., úr því hann segir, að þetta sé ekki bann og komi því máli ekkert við: Hvar á að selja þetta áfengi og með hverjum hætti, ef lokun verður innleidd á öllum þeim stöðum, sem gengið er út frá í 1. gr. frv.? Hvernig á að selja og með hverjum hætti? Og hvaða reglur eiga að gilda um það? Það má vera, að þarna sé glompa í l., en hann kemst ekki fram hjá því, ef frv. er samþ. nú, er að vísu heimilt að flytja áfengi til landsins, en það er bannað að selja það á nokkrum einstökum stað í venjulegri útsölu, svo að þess vegna er hér raunverulega, eins og við höfum sagt, um dulklætt bann að ræða, með alla ókosti, sem bann felur í sér, auk þess, sem málið hefur þann leiða ókost, sem heiðarleg barátta fyrir banni þarf ekki að hafa, að því er samfara óheiðarleiki og fals, og auk þess sem í sjálfum till. koma fram óheiðarleiki og fals, er það hvorki heilt né hálft, sem verið er að lögbjóða, heldur dulklædd tilraun, sem allir heiðarlegir menn hljóta að hafa viðurstyggð á, til þess að koma banninu á framfæri. Vegna þess að frsm. meiri hl. hefur bersýnilega kynnt sér þetta mjög rækilega, vil ég skora á hann að gera hér grein fyrir, með hvaða hætti hann ætlast til — ef frv. verður samþ., sem virðist vera líklegt — með hvaða hætti hann ætlast til að sala verði, eftir að búið er að banna þeim stöðum, sem til greina koma, að selja áfengi. Hvernig hann hugsar sér að sala geti farið fram eftir sem áður. Þetta þarf d. að fá upplýst, áður en gengið er frá málinu. Hv. frsm. meiri hl. er svo rökvís maður, að honum verður ekki skotaskuld úr því að skýra þetta atriði, ef hægt er að skýra það á annað borð. Hitt er rétt, að frv. er í meginatriðum mjög illa undirbúið, sbr. um veitingastaðina, að samkv. frv. er hægt að veita áfengi í veitingahúsum, þó að bannað sé að hafa útsölu í viðkomandi bæ, auk þess sem deila má um það endalaust, hvort eigi að láta fara fram atkvgr. í Rvík, áður en áfengisútsalan verður opnuð; eða hvort útsala á að halda áfram þar til það verður fellt. Hér er allt á eina bókina lært. Það virðist enginn hugur fylgja máli hjá þeim, sem vilja knýja málið í gegnum þingið. Þeir eru ekki að reyna að koma áfenginu af sér og þjóðinni, það er allt önnur ásókn, sem þeir eru að reyna að hrinda af sér og kaupa sér frið fyrir, en þeir gera það með hangandi hendi.