07.12.1942
Neðri deild: 10. fundur, 61. löggjafarþing.
Sjá dálk 329 í D-deild Alþingistíðinda. (4183)

24. mál, dýpkunarskip ríkisins

Emil Jónsson:

Það er alveg rétt, sem hv. síðasti ræðumaður gat um, að þörfin á því, að ríkið eignaðist sín dýpkunartæki, væri brýn. Hafnargerð hefur aukizt mjög á síðustu árum, og þó hefur hvergi nærri verið hægt að sinna öllum þeim rökstuddu kröfum um hafnargerð á hinum ýmsu stöðum á landinu. Fiskiflotinn hefur stækkað, og hefur eðlilega af því leitt, að hann þarf meiri og betri lendingarskilyrði heldur en áður var. Eins og nú standa sakir' eru til 3 dýpkunarskip hér. Reykjavíkurbær á eitt gamalt. og fyrir 8 árum fengu Vestmannaeyingar annað, en hið þriðja er í eign einstaklinga og lélegast af þessum þremur. Ríkið á ekkert. — Tvö af þessum skipum eru staðbundin, þ.e.a.s., þan hafa ekki neina aflvél, og verður því að kosta miklu til að flytja þau úr stað, þar sem ekki geta nema einstaka skip flutt þau. Þetta eru skipin í Reykjavík og Vestmannaeyjum. Þriðja skipið er nú á Siglufirði, en það er lítið og reynslan af því ekki góð.

En áður en lengra er haldið, vit ég geta þess, að þetta er ekki í fyrsta skiptið, sem líkt mál og þetta er fram borið á Alþ. Á þinginu 1929 bar hv. núv. forseti Nd. fram till., er gekk í þá átt, að undirbúin skyldu kaup á dýpkunarskipi. Var till. þessi samþ. 15. maí 1929 og send ríkisstj., en síðan hefur ekki orðið úr því, að skipið væri keypt. En athugun á máli þessu fór þá fram, og er því ekki það, sem nú vantar fyrst og fremst, heldur framkvæmdir. Þá var talið, að við þyrftum skip fyrir misjafnan botn, en ekki einhæft eins og þessi skip hér eru. Tilboð fékkst frá útlöndum, og með því að láta smiða 'slíkt skip, var áætlað, að það mundi kosta um 900 þús. kr. Nú hefur þessi kostnaðaráætlun auðvitað raskazt töluvert, en það er líka það eina, að mínu viti, sem færzt hefur úr stað.

Sennilega er engum ljósara en mér, hve dýpkunartæki eru ríkinu nauðsynleg, þar. sem þau eru óhjákvæmileg við hverja einustu stærri hafnargerð hér á landi, og að nauðsynlegt er að hafa þau tæki, er bezt reynast og hentugust þykja á þessum tíma.

Við þurfum ekki annað en líta á þau tæki, er hinn erlendi her notar hér við hafnarbætur og aðrar framkvæmdir, til þess að fá hugboð um það, hversu langt við erum á eftir tímanum. Það liggur jafnvel við, að það komi vatn í munninn á manni við að sjá þessar nýtízku vélar og tæki, sem þeir nota hér, og er þá ergilegt að þurfa að vera með „primitiv“ og úrelt tæki í höndunum, jafnvel frá fyrri öld! Um 20 hafnir þurfa nú á dýpkunartækjum að Halda og eiga illmögulegt með að bíða eftir þeim, þar sem aðkallandi nauðsyn er að endurbótunum. Það, sem því þarf að gera í þessu efni, er ekki fyrst og fremst athugun og rannsókn, heldur framkvæmd.

Ég tel því rétt, að umr. um þáltill. eins og hún liggur nú fyrir verði frestað og henni vísað til n., þá líklega sjútvn., og að athugað sé, hvort ekki sé meira vit í að breyta till. þannig, að í stað athugunar á málinu verði lagt til, að þegar verði lagt fram fé til þess að kaupa fyrir þessi nauðsynlegustu dýpkunartæki, og að þessi fjárveiting verði tekin upp í næstu fjárlög. Það er það skref í málinu, sem mér virðist liggja næst. Það dugir hér að vísu engin smáupphæð. Og ekki er vist, að skipið fáist frá þeim stöðum, sem heppilegast er að kaupa það frá, og slík skip munu alls ekki vera byggð í þeim löndum, sem við aðallega skiptum við. En ég tel rétt, að við á þessum tímum legðum fé til hliðar til þess að nota það, þegar færi gefst til að fá hlutinn. Við þurfum að fá þennan hlut eins fljótt og við getum fengið hann keyptan, og þá ríður á, að fé sé fyrir hendi.