22.09.1944
Neðri deild: 54. fundur, 63. löggjafarþing.
Sjá dálk 398 í C-deild Alþingistíðinda. (3439)

132. mál, sala mjólkur og rjóma o.fl.

Flm. (Jón Pálmason):

Herra forseti. — Mér er náttúrlega ljóst, að þetta mál, eins og margt annað í okkar framleiðsluháttum, er mikið vandamál og erfitt að skera úr, hvar á að setja mörk. Það er því ekki undarlegt, þó að ágreiningur sé milli manna um, hvernig eigi að leysa það vandamál, sem hér er um að ræða.

Hv. þm. V.-Sk. leggur áherzlu á það, sem ég lái honum ekkert, að mjólkursölunefnd fái að ákveða verðjöfnunarsvæðin, en það sé ekki ákveðið af Alþingi. En ég er honum þar ósammála. Ég álít, að það eigi að lögbjóða verðjöfnunarsvæðin með samþykkt á Alþ., en ekki fela það einum manni til þess að skapa mönnum einkaréttaraðstöðu. Því að það er einkaréttaraðstaða að fá tækifæri til þess að fá að njóta verðjöfnunar þeirrar, sem þau svæði njóta, sem eru á verðjöfnunarsvæði Reykjavíkur og Hafnarfjarðar.

Hv. þm. V.-Sk. segir, að þrisvar sé búið að breyta verðjöfnunarsvæði Reykjavíkur og Hafnarfjarðar síðan mjólkursölul. voru sett, með því að bæta inn á svæðið nokkrum hluta Vestur-Skaftafellssýslu og tveimur hreppum í Snæfellsnes- og Hnappadalssýslu. Eftir því sem fleiri stöðum er bætt inn á verðjöfnunarsvæðið fer að verða minni munurinn á þeim svæðum annars vegar, sem bætt er inn á verðjöfnunarsvæðið, og hinum svæðunum, sem við með þessu frv. leggjum til, að komi inn á verðjöfnunarsvæði Reykjavíkur og Hafnarfjarðar, og sá munur er sannarlega ekki mikill.

Varðandi það atriði, sem var aðalatriðið í máli hv. þm. V.-Sk., að ef ætti að fara inn á þá leið, sem lagt er til í þessu frv., mætti eins taka allt landið í eitt verðjöfnunarsvæði, er það að segja, að þetta tvennt er ekkert sambærilegt. Kemur það til af því, að mörg svæði, svo sem Austfirðir og Vestfirðir, sem lítil skilyrði hafa til mjólkurframleiðslu, hafa engin skilyrði til þess að flytja mjólkina til þeirra kaupstaða, sem aðallega kaupa mjólk úr sveitunum. Á þessum stöðum er líka betri aðstaða til sauðfjárræktar en á þessu svæði, sem við förum fram á, að tekið verði inn á verðjöfnunarsvæðið. — Hitt er náttúrlega rétt hjá hv. þm. V.-Sk., að það þarf meiri undirbúning til þess að þetta svæði, sem hér er um deilt, geti orðið aðnjótandi þessara réttinda, þann undirbúning, að hægt verði að reka mjólkurvinnslu á þessum svæðum fyrir norðan Holtavörðuheiði. Það er þó ekki útilokað, að mikinn hluta af árinu megi frá þessum héruðum flytja mjólk til Borgarnesbúsins, þegar það getur við henni tekið. En þegar svo stendur á, að mikill skortur er á smjöri, eins og hefur verið undanfarið, þá er hart, að það skuli vera látið ganga svo, að einstökum svæðum á landinu sé öðrum fremur veitt aðstaða til þess að nota markaðinn, eins og gert hefur verið að undanförnu með framkvæmd mjólkurl. Hitt er náttúrlega atriði, sem er athugandi, hve langt á að færa út verðjöfnunarsvæðið, og vel getur komið til, að ef sauðfjárrækt rýrnar eins og hún hefur gert undanfarið, þá geti orðið nauðsyn á því á Austfjörðum og Vestfjörðum að auka mjólkurframleiðsluna frá því, sem nú er. Og þá getur komið til mála að fara út á þá braut að hafa allt landið eitt verðjöfnunarsvæði. En eins og stendur er aðstaða ákaflega ólík til mjólkurframleiðslu og flutninga á Austfjörðum og Vestfjörðum annars vegar og hins vegar á þeim svæðum, sem við leggjum til í þessu frv., að bætt verði inn á verðjöfnunarsvæðið.

Annars sé ég ekki ástæðu til að fara mjög mörgum orðum um þetta mál nú við 1. umr. Frv. verður að sjálfsögðu tekið til athugunar af hv. landbn. og þá einnig, hvort nauðsynlegt er að gera á þessu frv. einhverjar þær breyt., sem þeim mönnum þætti aðgengilegri, sem nú njóta þeirrar einkaréttaraðstöðu, sem þeir hafa, sem á mjólkurverðlagssvæðinu eru.