16.05.1947
Efri deild: 133. fundur, 66. löggjafarþing.
Sjá dálk 1746 í B-deild Alþingistíðinda. (2953)

92. mál, tannlækningar

Hannibal Valdimarsson:

Herra forseti. Ég get ekki tekið undir það, að mikil ástæða sé til að lýsa yfir undrun sinni yfir þeim hita, sem gætt hafi í umr. um þetta mál hér í d., því að ég hef ekki orðið var við hann hér í d. nema hjá hv. 1. landsk. þm. Það er að vísu rétt, að þetta mál mun hafa verið rætt af nokkru kappi í hv. Nd. og mildi áherzla á það lögð af flm. þess og ýmsum öðrum hv. þm. þar. Einnig hefur mikill áróður verið hafður í frammi um málið gagnvart þm., og hef ég ekki heldur farið varhluta af honum, þótt slíkt hafi reynzt árangurslaust. hvað mig snertir. En hver er ástæðan fyrir því, að það er slíkt hitamál? Ástæðan er sú, að þessi lagasetning byggist á persónulegum grundvelli og siðspillandi kunningsskap, og það er grundvöllur, sem lagasetning á aldrei að byggjast á.

Þá talaði hv. þm. Barð. og hv. 1. landsk. þm. um það, að eitthvað gruggugt lægi á bak við brtt. okkar og að hætta væri á, að málið yrði fellt, ef brtt. yrði samþ., því að málinu væri stefnt í svo mikinn háska, ef það færi aftur til Nd. Þar var málið hins vegar afgreitt með sterkum meiri hl., með 18:5 atkv., og svo álíta þeir, að hætt sé við, að málið verði fellt, ef þessari brtt. verði skotið inn í frv.

Þá fullyrtu þeir, að þessar konur á Akranesi og í Hafnarfirði ætli alls ekki að flytja sig, og þótt Ísafjörður væri eftirsóknarverður staður, mundu þær ekki setjast þar að og standa í vegi fyrir því, að tannlæknir kæmi þangað. Hvernig vita þeir þetta? Eru þetta þeirra konur? En ef þetta er rétt hjá hitasóttarmönnunum, hvað eru þeir þá á móti því, að réttindin, sem þær fá óskert, séu miðuð við þá staði, sem þær eru á og þm. seg ja, að þær fari aldrei út af. Það fer þá ekkert í bága við þessar „stað“-föstu konur. Þess vegna finnst mér, að þessir þm. eigi í fullvissu þess, að þær ætli ekki að flytja frá Akranesi og Hafnarfirði, að vera sammála um, að þetta bagi þær ekki neitt, þó að réttindi þeirra til að starfa séu bundin við staðinn, þar sem þær hafa starfað og starfa á. Fram á annað er ekki farið af okkur. Það er rétt, að menn geri sér ljóst, að tannsmiðir hafa rétt til að starfa hvar, sem er, á landinu að tannsmíðum, ef það er gert undir stjórn viðkomandi héraðslæknis og í samráði við hann. En sjálfstætt mega þeir ekki starfa, nema þeir hafi sérstakt leyfi frá heilbrigðisstj., ef tannlæknir er á staðnum. Þannig á það að verða áfram, enda stendur til að endurskoða löggjöfina. Hér eru bráðabirgðaákvæði, sem ekkert skerða réttindi þeirra, sem ekkert ætla að flytja sig til. Þess vegna tel ég sjálfsagt, að þetta ákv. sé sett, og það eitt gerir það að stórmáli, að ef einhver tannsmiður setti sig niður á Ísafirði eða einhverjum öðrum kaupstað, þá gæti það orðið til þess, að torveldara yrði að fá tannlækni á staðinn. (PZ: Og það er víst.) Þess vegna á þessi meinlausa till. fram að ganga. Hún er ekki fram borin af neinni óvild gagnvart tannsmiðum, sem nú eru eða öðlast kunna þessi réttindi. Afstaða mín er sú sama, hvort sem um karla eða konur er að ræða. Ég er ekki fylgjandi því að hafa réttindin þrengri, ef konur eiga í hlut. Ef nokkur maður á Alþ. vill stuðla að því, að konur njóti lagalegs réttar í hverju einu í þessu landi til jafns við karla, þá er það ég. Þó að allir tannsmiðir á landinu væru karlar, mundi ég ekki vilja láta þá starfa sjálfstætt, nema þar sem þeir hafa sérstakt leyfi, en í framtíðinni undir stjórn héraðslæknis viðkomandi héraðs, eins og hér er ákveðið viðvíkjandi þessum konum, sem kunna þessa iðn. Einn karlmaður mun og vera, og nýtur hann sömu réttinda, ef hann starfar sem tannsmiður.

Ég verð að segja, að ég vona, að málið verði leyst á þennan hátt, sem er viðunandi, með þessari litlu aukabreytingu, og menn geta sannfærzt um það, að það er ekki af neinni illvild til þeirra kvenna, sem tannsmíðaréttindi hafa nú. Tannsmiðir eiga að starfa sjálfstætt, sem hafa starfað þannig, og á þeim stöðum, en að öðru leyti undir stjórn viðkomandi héraðslæknis. Þetta er iðnaðarmaður á þessu sviði, hitt er læknir, sem hefur víðtækari þekkingu, og það má ekki setja neitt í löggjöfina, sem torveldar það, að fólkið á landsbyggðinni fái tannlæknisþjónustu.

Ég veit vel, hvers virði það er að hafa tannlækni á Ísafirði. Aðalstarf hans þar hefur verið að gera við tennur skólabarna, og meiri hluta þeirra hefur notið tannlækninga. Ef það er rétt, að óskemmdar tennur hafi jafnmikla heilbrigðislega þýðingu og læknar halda fram, þá held ég, að með góðum tannlækningum á unglings- og barnsaldrinum megi koma í veg fyrir fjölda sjúkdóma. (SÁÓ: Þetta kemur ekki málinu við. Skelfilegur misskilningur allt saman.) Þetta er ekki misskilningur. Ég vil benda á, að í Vestmannaeyjum hefur bæjarstj. séð ástæðu til að gera samþykkt um þessi mál. Og það munu liggja fyrir Alþ. mótmæli gegn því, að samþ. séu breyt. á þeirri löggjöf, sem nú gildir, og að tannsmiðir fái réttindi til að setja sig niður, þó að í augnablikinu sé þar tannlæknislaust. Ég býst við, að mótmæli komi frá hverjum stað, þar sem hætt er við, að verði tannlæknislaust, af því að fólkinu er ljós þörfin. Það getur líka verið þörf fyrir tannsmið, og er ekkert til fyrirstöðu, að þeir geti starfað í samráði við viðkomandi héraðslækni. Ég tek því undir tilmæli hæstv. heilbrmrh. í deildinni, að frv. verði samþ. með þessum litlu breyt., sem við hv. 4. landsk. leggjum til. Þá tel ég málinu vel borgið, þangað til endanleg skipun um réttindi og skyldur tannsmiða fer fram.