21.05.1947
Efri deild: 139. fundur, 66. löggjafarþing.
Sjá dálk 907 í B-deild Alþingistíðinda. (814)

195. mál, fjárhagsráð, innflutningsverzlun og verðlagseftirlit

Frsm. meiri hl. (Kristinn Guðmundsson):

Herra forseti. Hv. þm. Barð. gerði hér aths. við það, að við í meiri hlutanum hefðum gert brtt. um að skipta gjaldeyrinum þannig, að Útvegsbankinn fengi einn þriðja hlutann og Landsbankinn tvo þriðju, en það eru einmitt miklir kostir við að ákveða þannig visst hlutfall, og það er til samkomulags. Enn fremur hafði hv. þm. Barð. það á móti brtt. okkar um millibankanefnd, að hann vildi, að fyrirhugað starf hennar heyrði undir fjárhagsráð. En fjárhagsráð gefur nú út leyfin, og það er ekki gert ráð fyrir, að þessi millibankanefnd þurfi að starfa, nema gjaldeyrisleyfi séu veitt fyrir hærri upphæð en þá er til í erlendum gjaldeyri. Leyfin eru gefin út fyrir fram, og bregðist vonir manna um gjaldeyristekjur, sem getur komið fyrir við og við, þá er eðlilegra, að sérstök nefnd, en ekki fjárhagsráð sjálft, ákveði, í hvaða röð leyfi frá því skuli afgr. Það má vera, að sumir telji þetta ekki þýðingarmikið atriði, en við teljum það þó til mikilla bóta.

Um málið almennt vildi ég segja, og þá í sambandi við till. hv. 4. landsk., að ég lít svo á, að hér sé verið að gera fyrstu alvarlegu tilraunina með „planökónómi“ hér á landi, og vegna reynsluleysis verðum við að fara með nokkurri gætni í þá átt. Við í kapítalistískum löndum höfum ekki mikla reynslu af „planökónómi“. nema á stríðsárunum. Og þegar hér er um að ræða „kompromi“ milli flokka með álíkum sjónarmiðum. þá er varla hægt að gera ráð fyrir, að gengið sé lengra en gert er, því að það er gengið furðu langt. Það hefur líklega ekki marga dreymt um það fyrir fáum árum, að þeir gætu ekki byggt yfir sig nema með leyfi nefndar í Reykjavík eða handverksmaður úti á landi gæti t.d. ekki byggt sér verkstæði til að smíða í húsmuni nema með leyfi þessarar nefndar. Vitanlega verður það komið undir reglugerðarákvæðum og túlkun á hverjum tíma, hve langt verður gengið í þessu efni og hve strangt ráðið verður í sínum ákvörðunum. En eigi það að ná tilgangi sínum, þá á frekar að ganga of langt en skammt.

Þá er annað atriði hjá hv. 4. landsk. Hann segir, að ekki sé gengið inn á nægilega miklar áætlanir. Það er sennilega óvíða verra en hér að gera áætlanir til margra ára, þar sem við höfum aðalatvinnu okkar af fisk- og síldveiðum. Það er öllu ábyggilegra, þar sem kol og málmar eru t.d. unnin úr jörðu, það er við höndina og framleiðslan meira komin undir vilja manna en hér.

Hv. þm. Str. gat þess, að erfitt mundi fyrir fjárhagsráð að gera áætlanir, af því að skýrslur hagstofunnar bærust svo seint. Það er rétt. Það er mjög erfitt að fá þær svo fljótt sem skyldi, og það er ekki hagstofunni að kenna, heldur koma skýrslurnar svo seint til hennar. T.d. koma innflutningsskýrslurnar oft ekki fyrr en mörgum mánuðum eftir að varan er kemur inn í landið. Og það kostar mikið að fá afgreitt frá þessum undirstofnunum svo fljótt sem skyldi. Mér er t.d. vel kunnugt um þær skýrslur, sem á að útfylla og senda skattanefndum og skattstjórum. Þær eru afar margbrotnar og vandaðar, en gallinn er bara sá, að það eru alltaf svo margir, sem ekki senda þessi gögn á tilskildum tíma, og ef allt ætti að vera tilbúið á réttum tíma, þyrftu þessir embættismenn að gera sér aukaferðir til hvers og eins til að draga þessar upplýsingar upp úr þeim.