01.03.1948
Efri deild: 71. fundur, 67. löggjafarþing.
Sjá dálk 526 í C-deild Alþingistíðinda. (2732)

62. mál, menntaskólar

Brynjólfur Bjarnason:

Herra forseti. Það má vel vera, að menntaskólar eigi að verða fimm í framtíðinni og rétt sé að reisa þá á þeim stöðum, sem lagt er til í frv., en það liggja bara fyrir nærtækari verkefni, og þess vegna tel ég ekki ástæðu til að lögfesta frv. sem þetta, og mun því greiða atkv. á móti því. Það er röng stefna að hafa menntaskólana fleiri en þörf krefur og ástæður leyfa, og það rýrir áreiðanlega gildi stúdentsmenntunarinnar.

Hv. 3. landsk. hélt því fram, að skólar ættu ekki að vera mjög stórir, og þetta er rétt, ef skólarnir fara yfir visst mark. Að mínu áliti er skóli með fimm hundruð nemendur heppilegur. Með því að hafa skólann það fjölmennan, er hægt að nýta til fulls fullkomna kennslukrafta í hverri grein, og miklu betur en í fámennari skólum. Hv. þm. hélt því fram, að eftir að bekksagnir væru fullskipaðar, þyrfti ekki fleiri kennara, þó að skólarnir væru fámennir, en þetta er ekki hægt að leysa með einfaldri samlagningu, því að það er áreiðanlega erfiðara að fá vandaða kennslu, ef sá háttur er á hafður. T. d. mundu starfskraftar kennara ekki nýtast eins vel, því að það er of lítið verkefni fyrir valinn stærðfræðikennara að kenna í þremur bekkjum, en ekki líklegt, að hann kærði sig um að taka að sér aðra kennslu. En auðvitað er það aðalatriðið að fá sem vandaðasta kennslukrafta. Verkefni það, sem nú liggur fyrir og er aðkallandi, er að byggja menntaskóla í Rvík. Og bygging menntaskóla í Rvík með 500 nemendum fullnægði þörfinni í bili. Að sjálfsögðu yrði þessi skóli að hafa heimavist, sem tæki við nemendum utan af landi, en ef heimavist væri fyrir hendi, þar sem nemendur hefðu nægilega og ódýra aðbúð, skiptir ekki verulegu máli, hvort skólinn er hér í Rvík eða einhvers staðar annars staðar, þar sem nemendurnir hljóta að verða að dvelja frá heimilum sínum. Það vantar ekki einungis húsnæði fyrir skóla hér, heldur vantar líka fullkomin kennslutæki, og það er auðveldara að afla þeirra í einn fjölmennan skóla en marga litla. Hvort fleiri eða færri stúdentar útskrifast utan af landsbyggðinni, ræðst ekki af því, hvar skólarnir eru staðsettir, heldur ræður það úrslitum, hvaða möguleikar eru til að sækja skólana, og það er þess vegna aðstaða nemenda utan af landi, sem veldur því, hve fáir koma þaðan. Og þessi aðstöðumunur stafar af því, að það eru ekki til heimavistir, sem geta tekið við þessum nemendum. Það er því aðkallandi verkefni að bæta aðstöðu landsbyggðarinnar með því að koma upp þægilegri og ódýrri heimavist hér í Rvík, sem gæti tekið við nemendunum utan af landi. Röð verkefnanna í þessu máli er því í fyrsta lagi að byggja menntaskólahús í Rvík. Hv. 3. landsk. sagði, að ákveðið væri að byggja nýtt skólahús á gömlu lóðinni og nota gamla skólahúsið. Ég álít mjög misráðið að leggja í þann kostnað, sem af því mundi leiða, sem auk þess mundi sennilega verða það mikill, að hægt væri að byggja fyrir hann meira en einn skóla. Ég get ekki skilið, að þetta eigi að verða tilfinningamál, enda munu flestir vera því sammála, þegar þeir athuga málið í rólegheitum. Þegar lokið væri þessu fyrsta verkefni, að byggja fullkominn skóla hér í Rvík, þá kæmi að því, sem væri þá annað verkefnið, að reisa heimavist hér fyrir nemendur utan af landi, þar sem þeir gætu haft góða og ódýra aðbúð. Þriðja verkefnið gæti svo ef til vill verið að byggja menntaskóla í sveit.

Ég álít misráðið að lögfesta nú þetta frv. og tel, að það gæti orðið til þess að tefja eðlilegan gang þessara mála. Hvað snertir brtt. frá dómsmrh., þá lít ég á hana sem svo mikla fjarstæðu, að hún komi ekki til mála, og vænti ég að þm. taki hana ekki alvarlega. Annars er hún víst tekin aftur til þriðju umr., og mun þá væntanlega gefast tækifæri til að ræða hana.