17.12.1947
Sameinað þing: 31. fundur, 67. löggjafarþing.
Sjá dálk 543 í D-deild Alþingistíðinda. (3809)

110. mál, gistihúsbygging í Reykjavík

Samgmrh. (Emil Jónsson) :

Herra forseti. Ég vil leyfa mér að þakka hv. þm. N-Ísf. fyrir þann mikla áhuga, sem hann sýnir máli þessu, og mun ég skýra í stuttu máli frá því, sem gerzt hefur í undirbúningi gistihúsbyggingarinnar.

Skömmu eftir að l. þau, sem hér um ræðir, voru samþ. á Alþingi, eða nokkrum vikum síðar, náðist samkomulag milli Reykjavíkurbæjar, Eimskipafélags Íslands og ríkisstj. um, að þessir þrír aðilar skyldu hrinda máli þessu í framkvæmd sameiginlega. Það var og gert ráð fyrir því að hafa samstarf við aðra aðila, sem áhuga kynnu að hafa fyrir því að verða með í gistihúsbyggingu, en samkomulag náðist ekki, og á byrjunar- og undirbúningsstigi málsins voru það því þessir þrír aðilar, sem ég nefndi, sem höfðu forustuna um meðferð málsins, eins og l. gera ráð fyrir. Á fundi, sem þessir þrír aðilar höfðu fulltrúa á, var ákveðið að biðja sendiherra Íslands í Washington, herra Thor Thors, að útvega uppdrætti að gistihúsbyggingu, sem gæti talizt fullkomlega í samræmi við nútímakröfur, sem gerðar eru til slíkra bygginga. Sendiherrann tók beiðni okkar vel og sendi hingað heim skrá yfir helztu húsameistara, sem framarlega þóttu standa þar vestur frá í byggingu gistihúsa. Fyrir valinu varð svo maður að nafni Francis Selly, sem er mjög frægur hótel-arkitekt í Bandaríkjunum. Hann hefur teiknað og séð um byggingar og fyrirkomulag allt á ótal hótelum í Bandaríkjunum. Þessi arkitekt kom svo hingað heim 1946 til að athuga hér alla aðstöðu. Var það álit allra, sem hér komu við sögu, að hann væri með afbrigðum hugkvæmur, og var dáðst að dugnaði hans. Hann var og mjög fljótur að setja sig inn í íslenzka staðhætti og skildi mjög fljótt, hver þörf okkar væri í þessum efnum. Hann valdi væntanlegri hótelbyggingu stað við Aðalstræti gegnt Austurstræti. Með þetta fyrir augum gerði hann nauðsynlegar mælingar og bráðabirgðauppdrætti að hóteli, sem byggt skyldi á þessum stað. Hann gerði ráð fyrir því að koma hingað til lands með uppdrætti sína í október eða nóvember 1946 og leggja þá fyrir ríkisstj. En um þetta leyti sátu fyrrv. borgarstjóri í Reykjavík, Bjarni Benediktsson, og fyrrv. dómsmrh., Finnur Jónsson, fund hinna sameinuðu þjóða í New York. Fulltrúarnir íslenzku sáu uppdrætti þá, sem hinn ameríski húsameistari hafði gert, en þeim þótti sem slík bygging, sem þar var gert ráð fyrir, yrði ofviða okkur að stærð og kostnaði. Var þess vegna lagt til við arkitektinn, að hann gerði nýja teikningu, sem yrði ekki eins kostnaðarsöm í framkvæmdinni. Brást hann vei við því og lagði enn mikla vinnu í nýja teikningu. Kom hann hingað s. 1. vor og bar hinar nýju till. sínar undir okkur. Þær teikningar eru hinar glæsilegustu, og fannst mönnum, að eðlilegast væri að byggja eftir því, sem þar var lagt til. En er þetta var krufið til mergjar, þá var kostnaður áætlaður 27–34 milljónir króna, og fannst öllum það ofviða. Grundvöllur þessarar teikningar var sem hér segir: Á fyrstu hæð hússins var gert ráð fyrir að hafa sölubúðir, sem var ætlað að bera uppi rekstrarkostnað byggingarinnar. Þeir menn, sem voru kvaddir til að athuga þessar till., en það voru m. a. skipulagsstjóri og vegamálastjóri, töldu stað þann við Aðalstræti, þar sem íhugað var að reisa þessa byggingu, varla geta staðið undir slíku stórhýsi sökum umferðarinnar og þrengsla þeirra, sem eru í þessum hluta bæjarins, og þótt búðir yrðu á neðstu hæð hússins, þá var það talið mikið efamál, hvort þær sköpuðu þær tekjur, sem nauðsynlegar yrðu til að standa undir rekstri hússins og byggingarkostnaði. Var því málið tekið upp að nýju. Ameríski arkitektinn var á leið til Gautaborgar, þar sem ham var að undirbúa hótelbyggingu, og lofaði hann að koma hér við í bakaleið. Gerði hann það og tók hann þá til starfa, þar sem frá var horfið, og athugaði till. okkar að nýju. Varð það úr, að hann benti á nýjan stað við enda tjarnarinnar við horn Skothúsvegar og Tjarnargötu. Var þá og athugað að breyta hæð hússins, þannig að sölubúðir þær, sem gert var ráð fyrir á fyrri teikningunni, yrðu ekki á nýju teikningunni. Eftir nána athugun á öllum staðháttum gerði arkitektinn nýja teikningu, og barst bréf frá honum þann 29. október og síðar teikningar. Uppdrættirnir eru glæsilegir, og er gert ráð fyrir, að byggt sé hús, sem sé 30 þúsund m3 að stærð með 98 hótelherbergjum. Þar af eru 37 herbergi ætluð fyrir einn mann og 59 fyrir tvo. Þeim, sem séð hafa þessa teikningu, lízt vel á þetta, en samkomulag hefur orðið um að láta arkitektinn ekki koma heim að svo stöddu. Fyrirkomulag allt og þægindi verða eins og nútíminn hefur það bezt á að skipa, og verð þessa húss er áætlað um 15 milljónir króna. Teikning sú, sem arkitektinn sendi, er bráðabirgðateikning og er send hingað heim í mörgum eintökum til athugunar. Fyrir teikningar sínar hefur ameríski arkitektinn fengið greiddar kr. 33.906,56, og hefur þessi kostnaður skipzt að jöfnu á milli ríkissjóðs, Reykjavíkurbæjar og Eimskipafélags Íslands.

Fleira held ég sé ekki að segja um málið að svo stöddu.