22.03.1948
Neðri deild: 80. fundur, 67. löggjafarþing.
Sjá dálk 493 í B-deild Alþingistíðinda. (762)

187. mál, síldarvinnslutæki o.fl.

Einar Olgeirsson:

Herra forseti. Eins og hv. 7. þm. Reykv., frsm. fjhn., hefur skýrt frá, skrifaði ég undir nál. með fyrirvara, er hann greindi rétt frá, og byggist fyrirvarinn á því, að tryggt skyldi vera, að þetta lán væri einungis venjulegt verzlunarlán án sérstakra skilyrða, enda hefur hæstv. fjmrh. staðfest, að svo muni verða. Það, sem veldur því, að ég legg áherzlu á þetta atriði, er það, að því hefur verið lýst yfir af hæstv. ríkisstj., seinast nú í útvarpsumr., að hæstv. ríkisstj. væri því mjög hlynnt, að Ísland tæki þátt í hinni svonefndu Marshall-hjálp, og heyrði ég ekki betur en hæstv. utanrrh. lýsti því í umr. áðan, að hér yrði sá gjaldeyrisskortur, sem gæti valdið því, að Ísland tæki lán samkvæmt Marshall-áætluninni. Síðan gat hæstv. ráðh. um valútuskort og lét í ljós, að það yrði að taka dollaralán samkvæmt Marshall-áætluninni. Hæstv. forsrh. lýsti því hér yfir fyrir klukkustund síðan, að ekkert væri í frv. um Marshall-aðstoðina, sem gerði neinar kvaðir varðandi efnahagssjálfstæði nokkurrar þjóðar. Ég veit nú ekki, hvort hæstv. ríkisstj. hefur kynnt sér það lagafrv. Ég hef þetta frv. hér fyrir framan mig, og ég held, eftir þá yfirlýsingu, sem hæstv. ráðh. hefur nú gefið hér í þinginu, að menn muni hafa tilhneigingu til þess að fá Marshall-frv. rætt nánar hér á Alþ. Það hlýtur og að vera svo, ef hæstv. ríkisstj. hefur ekki kynnt sér þetta frv., þá munu þm. ekki hafa getað myndað sér ákveðna skoðun á þessu frv. til l., sem liggur fyrir Bandaríkjaþingi. Er því eðlilegt, að þm. athugi, hvað í þessu frv. felst. Þetta frv. gerir ráð fyrir, að ekki sé hægt að heimila lántöku neinu landi, nema viðkomandi land fullnægi ákveðnum skilyrðum, sem gerð er grein fyrir í frv. Ég hef hér fyrir framan mig frv. þetta, sem heitir: European Recovery Program. Það er lagafrv. eins og það liggur fyrir Bandaríkjaþingi, ásamt fylgiskjölum. Í fylgiskjölunum er t.d. gert ráð fyrir því, hve mikið einstök lönd þurfa af vörum. Ég skal ekki fara út í að ræða það, en í sjálfum l., í 10. gr. frv., eru ýmsir liðir, sem skuldbinda öll lönd, sem taka þessi lán, og í 6. undirlið eru ákvæði um lán með sérstökum samningum við Bandaríkjastjórn. Þar er sérstaklega ákveðið og áskilið, hve mikla fúlgu í innlendum gjaldeyri verði að taka frá, sem megi ekki ráðstafa, fyrr en umboðsmaður Bandaríkjastjórnar hefði þá gefið leyfi sitt til þess. Þessu má sem sagt ekki ráðstafa, nema hinn bandaríski fjárhaldsmaður segi til. Hvað þýðir svo þetta? Þetta þýðir víðtæka íblöndun í innanríkismál viðkomandi þjóðar. Ég vildi ræða þetta hér vegna þess og til þess að undirstrika afstöðu mína í þessu máli, þótt hæstv. ríkisstj. sé nú gefin heimild til þess að taka almennt verzlunarlán, en ekki lán samkvæmt Marshall-áætluninni. Hins vegar hafa margar þjóðir orðið þess varar, að Bandaríkin hafa meinað þeim um dollaralán nema samkvæmt Marshall-ákvæðunum.

Mér þykir vænt um, að hæstv. fjmrh. og hv. fjhn. eru sammála um það, að þetta frv., ef að l. verður, veiti aðeins verzlunarlán án nokkurra annarra skilyrða en felast í slíkum lánum. Hins vegar vil ég ekki tefja málið, en er reiðubúinn að ræða Marshall-áætlunina hvenær sem er, ef það kynni að verða véfengt, sem ég sagði, að felist í frv. um Marshall-lögin.