09.05.1949
Neðri deild: 104. fundur, 68. löggjafarþing.
Sjá dálk 1726 í B-deild Alþingistíðinda. (2664)

207. mál, bifreiðaskattur o.fl.

Einar Olgeirsson:

Herra forseti. Hér er um að ræða mál, sem hefur verið alllengi í undirbúningi hjá hæstv. ríkisstj. og átti að verða fyrsta tekjuöflunarleiðin eftir að sýnt var, hvernig afgreiðsla fjárl. yrði.

Ég hef tvennt við þetta frv. að athuga. fyrsta lagi hækkar þetta mjög álögur á bílstjóra. Það verður lagður sérstakur skattur á þessa stétt. Ég þykist vita, að í þessu sambandi verði bílstjórum leyft að hækka taxtann og velta þessu þannig yfir á almenning. Fyrir fólksbíla er það mjög mikið spursmál, hvort sú taxtahækkun þýðir ekki minnkandi akstur sökum minnkandi kaupgetu almennings. Ef verðlagseftirlitið yrði við þeirri ósk að hækka taxtann, er þessu velt yfir á almenning, og þessi skattur hlýtur því að lenda á bílstjórum eða almenningi, en það er engin tilraun gerð til þess að láta sjálfa olíuhringana bera þetta, enda mundi víst þurfa róttækar ráðstafanir til þess að knýja þá til þess.

Í öðru lagi verður þetta til þess að hækka vöruflutninga. Benzín er orðinn þó nokkur liður í flutningum hér á landi, t.d. landbúnaðarafurða. Bændur nota vélknúin tæki við framleiðsluna meira en nokkru sinni áður. Vélar bænda og flutningstæki krefjast benzíns, og þessar álögur mundu því þýða hækkun á rekstrarkostnaði í sveitum, bæði við framleiðslu og flutninga. Slík vaxandi útgjöld verða reiknuð með við ákvörðun verðs landbúnaðarafurða. Þetta þýðir því vaxandi dýrtíð í landinu og er skattur á bændur og allan almenning. Það má segja, að það sé rétt, að þetta fé fari til vegaviðhalds, en alveg eins er hægt að segja; að það fari í dýrtíðarráðstafanir, því að hætt er við, að þetta fé haldist ekki sér, þegar það er komið í ríkiskassann. Þannig er þetta ein hringrás. Ríkisstj. aflar sér fjár til dýrtíðarráðstafana og eykur með því dýrtíðina, og þannig heldur þessu áfram meðan ríkisstj. tekur ekki féð af þeim tekjustofnum, sem ekki geta velt því af sér yfir á almenning.

Ég hef gert fsp. til ríkisstj. um það, hvernig hún hafi notað sér tekjustofn, sem hún lögum samkvæmt á kost á, en það eru tollar og skattar af innflutningi á Keflavíkurflugvöllinn. Ég hef fengið ógreið svör, en í þeim upplýsingum kom í ljós, að ríkisstj. hefur ekki notað sér þennan tekjustofn. Það kom í ljós, að um 4.000 tonn af alls konar varningi ásamt áfengi og tóbaki hefur verið flutt til vallarins. Samkv. samningnum á að greiða skatt af öllu þessu nema þeim varningi, sem Bandaríkin þurfa að nota handa herflutningaflugvélunum, sem fara til Þýzkalands. Allur annar rekstur, sem fram fer á Keflavíkurflugvellinum, er tollskyldur. Nú er umferðin um Keflavíkurflugvöllinn til Þýzkalands ekki nema 1/10 af allri umferðinni, og væri því eðlilegt, að það gilti eins um skatta og tolla, þannig að borgað væri af 9/10 af öllum innflutningnum: Um þetta eru ótvíræð lög, og það hefur komið fram bæði í þeirri n., sem um þetta mál fjallaði, og eins hér í fjhn. Alþ., að menn leggja þennan skilning í málið. Hér er því um að ræða tekjustafn, sem skiptir millj. kr., sem ríkissjóður gæti hagnýtt sér, en þrátt fyrir ítrekaðar umr. um þetta mál hefur það ekki verið gert. Mér finnst hart, að meðan ríkum útlendum félögum er hlíft við þeim sköttum og tollum, sem þeim lögum samkvæmt ber að greiða, þá er verið að hlaða sköttum á íslenzkan almenning. Ég get ekki betur séð en lög séu brotin við innheimtu þessara tolla, og ég vil benda ríkisstj. á, að næst þegar hana vantar tekjur, skuli hún innheimta þessa tolla samkv. l.

Að öðru leyti skal ég svo ekki ræða fjármálastefnu stj., þótt vissulega væri tilefni til þess. Þessi hringrás leiðir til síversnandi aðstöðu, og ef á að stoppa á þessari braut, verður að taka einhvern þeirra tekjustofna, sem auðmenn nú græða á, handa ríkinu. Meðan ríkisstj. vill það ekki, verður ekki horfið af þessari braut. — Annars ætla ég ekki að tefja þetta mál og fer því ekki lengra út í þessa sálma.

Viðvíkjandi beiðni hæstv. fjmrh. um að flýta frv., þá vil ég segja það, að enda þótt d. sé óánægð með frv., þá býst ég við, að hún flýti því meira, en ríkisstj. hefur gert. Ef Alþ. hefði sama hraða á afgreiðslu mála og hæstv. ríkisstj., þá mundu ekki vera mörg mál, sem fengju afgreiðslu. Það er opinbert leyndarmál hér á Alþ., að þetta hefur verið í undirbúningi í 5 mánuði. Þegar ræddar voru hér þær álögur, sem lagðar voru á um nýárið, kom það fram, að þessi skattur átti að vera einn liðurinn í þeim álögum. Ríkisstj. hafði rætt það þá, og einn þm., Sigurður Bjarnason, ljóstraði því upp, að þessi skattur væri í aðsigi. Ef hv. þd. verður ekki fljótari en hæstv. ríkisstj. við afgreiðslu þessa máls, er hætt við, að af því verði nokkur tekjumissir fyrir ríkissjóð. Það mun vera reiknað með, að þessar tekjur nemi 8,8 millj. kr. á ári, en að tekjurnar verði það, sem eftir er af þessu ári, 5.5 millj. kr. Þetta þýðir það, að með því að komast ekki að samkomulagi um þetta í vetur, hefur hæstv. ríkisstjórn orðið af röskum 3 millj. kr. Ég skil því vel, að hæstv. fjmrh. sjái eftir tímanum, en vona samt, að hann taki það ekki of alvarlega, þótt málið kunni að dragast í 2–3 daga enn þá.

Ég veit, að mál þetta fer til n., sem ég á sæti í, og ræði það því ekki meira að sinni. Ég lýsi aðeins andstöðu minni við þetta frv., þar sem nýr skattur er lagður á almenning og einstakar stéttir, en sérréttindastéttum og sérréttindaþjóðum er hlíft.