12.02.1951
Neðri deild: 66. fundur, 70. löggjafarþing.
Sjá dálk 761 í B-deild Alþingistíðinda. (1753)

176. mál, lántaka handa ríkissjóði

Fjmrh. (Eysteinn Jónsson):

Ég get verið fáorður um þetta mál, þar sem gerð er nokkur grein fyrir því í aths. við frv., en örfá orð vildi ég þó segja. Ríkissjóður skuldar nú um 46 millj. króna, sem fengnar voru sem bráðabirgðalán á síðasta ári vegna togarakaupanna. Var ætlunin, að þetta lán yrði fengið aðeins til eins árs. Það er nú augljóst orðið, að ekki er hægt að greiða hærri afborganir af þessu láni en sem svarar 10 af hundraði, og liggur því fyrir að reyna að útvega fé til að greiða þetta bráðabirgðalán og auk þess til viðbótar 8–9 millj. til að mæta því, sem ríkissjóður þarf að leggja út til togaranna til viðbótar. Það er ekki hægt að segja með fullrí vissu, hve sú upphæð verður há, en þessi áætlun mun þó vera nálægt lagi. Mundi þá þurfa að taka um 25 millj. króna lán vegna togaranna, 16 millj. til að greiða upp bráðabirgðalánið og allt að 9 millj. vegna hækkunar skulda í sambandi við togarakaupin.

Þegar ríkisstjórnin hefur að undanförnu gert áætlanir um lánsfjárþörf landbúnaðarins, hefur komið í ljós, að Búnaðarbankann vantar mjög nýtt starfsfé, ef hann á að geta haldið uppi svipaðri lánastarfsemi og nú til þeirra framkvæmda, sem honum er ætlað að lána til. Hins vegar er eftirspurn eftir lánum til framkvæmda í sveitum nú mjög mikil, og það þykir ískyggilegt, ef ekki verður hægt að verða við þeirri eftirspurn. Það vottar nú fyrir því, að menn vilji hverfa frá öðrum atvinnuvegum til landbúnaðarins og að áhugi fyrir honum sé að aukast. En það er ljóst, að menn komast ekki langt áleiðis í þessum efnum, nema fá lán til framkvæmdanna. Það hafa verið gerðar margar áætlanir um þetta efni, og sýna þær allar, að lánsþörfin er mikil. Hér er um að ræða tiltölulega lága lánsfjárupphæð, sem leita á heimildar til að taka og síðan yrði svo lánuð stofnlánadeildum Búnaðarbankans í því skyni, að honum megi þá takast að bæta nokkuð úr þessum vandkvæðum. Það er þó aðeins nokkur hluti þess lánsfjár, sem landbúnaðurinn þyrfti að fá á næstu missirum, ef vel ætti að vera, en það þótti ekki fært að fara fram á heimild fyrir hærra lán í bili, enda hér aðeins um bráðabirgðalán að ræða, og yrði þá leitazt við að leita að leið til útvegunar á meira fjármagni til frambúðar. — Það hefur einnig verið sýnt fram á, og það hér á Alþ., að iðnaðurinn þyrfti meira fé til sín en hann hefur nú tök á að fá, og það hefur komið fram frv. um stofnun iðnaðarbanka, þar sem gert er ráð fyrir því, að ríkið legði fram allt að 21/2 millj. króna í því skyni. Nú stendur einmitt yfir á vegum ríkisstj. allsherjarathugun og endurskoðun á bankakerfi landsins. Það sýnist því eðlilegt, að athugun á stofnun slíks iðnbanka verði tekin inn í þessa athugun á bankamálunum. En í stað þess að gera slíka skipun nú, hefur stjórnin tekið inn í þetta frv. ákvæði um heimild fyrir 3 millj. króna láni til iðnaðarins í landinu, og svo verði ákveðið síðar um það, hvernig fyrirkomulag þeirra lánveitinga verði. Með þessu vinnst það, ef hægt verður að útvega lánið, að hægt verður að notfæra lánið á meðan athugun á fyrirkomulagi iðnbankans fer fram í sambandi viði athugun á bankalöggjöfinni í heild. Með þessu, frv. fer ríkisstj. fram á að fá heimild til lántöku., 25 millj. króna vegna togaranna, 15 millj. til Búnaðarbankans og 3 millj. til iðnaðarins, eða samtals 43 millj. króna. — Nú er rétt að taka það fram., að það liggur ekki fyrir neitt um það, hvort hægt verður að útvega þetta lán, þótt þetta frv. sé sett fram nú. En ef þetta frv. verður samþ., mun ríkisstj. að sjálfsögðu leggja sig fram við að útvega lánsféð, en um það er ekkert hægt að segja nú að svo stöddu, hvort það muni takast. — Að síðustu vildi ég óska þess, að þessu máli verði vísað til hv. fjhn. að lokinni umr.