11.12.1950
Neðri deild: 36. fundur, 70. löggjafarþing.
Sjá dálk 1004 í B-deild Alþingistíðinda. (2128)

88. mál, aðstoð til útvegsmanna

Lúðvík Jósefsson:

Herra forseti. Eins og hér er fram komið, þá hefur sjútvn. haft þetta mál til athugunar, hún hefur ekki gefið út neitt nál. um frv., sem stafar af því, að þetta frv. er flutt af n., en aðeins athugað milli umr. Við þessa athugun n. komu fram óskir um allmargar breyt. á frv., og n. féllst á að gera þær breyt., sem hún stendur öll að og fluttar eru á þskj. 303. Ég vil taka það fram, að eins og kom fram við 1. umr., þá er ég andvígur meginefni frv. um skuldaskil, sérstaklega þeim þætti í skuldaskilunum, sem er bundinn við hin þvinguðu skuldaskil. Ég er þeirrar skoðunar, að sú leið, sem þar er lagt til að farin verði, sé mjög óréttlát og óeðlileg og komi allhart niður á þeim, sem sízt skyldi. En eigi að síður tel ég, að hægt sé að gera nokkrar breyt. til bóta á frv., og hef tekið þátt í störfum n. að því leyti. En hitt vil ég undirstrika, að ég er andvígur meginefni frv., sem snýr að hinum lögþvinguðu skuldaskilum. Ég vil minna á það, sem ég sagði fyrr um þessi lög, að þau koma hart niður á sjávarþorpum og kaupstöðum, sem hafa aðallega vélbátaútgerð. Þar eru mestar skuldir, og verða því fyrirtæki á þessum stöðum harðast fyrir skuldaskilalögunum. Eftir erfiðleika, sem hafa steðjað að, er ástandið í útvegsmálum bæjanna svo slæmt, að sízt er á það bætandi, með því að setja á höfuðið fleiri fyrirtæki, en það yrði afleiðing þess að samþ. skuldaskilalögin.

Þá vil ég einnig benda á, að þótt vélbátaútgerðin fái nokkra eftirgjöf á skuldum síðustu ára, mun það bitna allhart á útgerðinni, að hún skuli þurfa að notfæra sér slíka lagaheimild. Lánstraust útvegsins hverfur með öllu. Ég hygg, að ekki hafi liðið margir dagar frá því að frv. var borið fram, þar til allflestir, sem skipta við vélbátaútgerðina, höfðu kippt að sér hendinni og þorðu ekki að lána lengur. Það hefur komið í ljós, að óhjákvæmilegt er, ef vélbátaútgerðin á að haldast, þá verða bankarnir að veita ríflegra lán til rekstrarins, þegar einstaklingar hafa nú með öllu kippt að sér hendinni, vegna þess að þeir hafa misst traust á getu útgerðarinnar. Nú er eftir að vita, hvort lánsstofnanir geta aukið lánin eða hvort útvegurinn verður að draga saman seglin vegna minnkandi rekstrar. Meðal annars vegna þessa er ég andvígur þeirri stefnu, sem fram kom í 2. kafla frv. um lögþvingun skuldaskila.

Þá kem ég að nokkrum atriðum í frv., sem ég ætla, að breyta megi til batnaðar. Hygg ég, að ég sé að miklu leyti sammála hv. þm. Ísaf. um það, sem gera má til bóta. Tel ég rétt að setja í 3. gr. ákvæði um, að þeir aðilar, sem enn hafa ekki fengið stuðning frá ríkinu og ekki sækja um skuldaskil, geti einnig orðið aðnjótandi að greiðslufresti. Það er víst, að ef ekki væri orðið við þessari beiðni, leiddi það af sér, að útgerðarfélög mundu neyðast til að óska eftir skuldaskilum. Ég vil undirstrika það, að sú nauðsyn er brýn, að gjaldhæfni skuldabréfa verði aukin verulega frá því, sem frv. gerði ráð fyrir. Það er alltaf bót fyrir fyrirtæki að fá þó þannig bréf, sem eru að einhverju leyti gjaldgengur miðill, en ekki bréf, sem ganga hvergi manna á milli. Vera kann, að sú yfirlýsing, sem atvmrh. gaf hér, geti orðið til bóta, ef bankar landsins færu eftir því, sem kom fram í ræðu hans. Mér finnst, að það minnsta, sem hægt sé að fara fram á, sé, að sett yrðu í lögin einhver skýlaus ákvæði um, að þeir hefðu rétt til að nota þessi bréf til greiðslu til banka landsins.

Í sambandi við þetta frv., c-lið 1. brtt., vildi ég láta koma fram, að aðaltilgangurinn með ósk útvegsmanna um að koma á þessari breyt., sé að geta á eftir farið hina frjálsu skuldaskilaleið, þ.e. að fá eftirgefin stuðningslán ríkisins, þar sem slík eftirgjöf kæmi að notum. Þetta ákvæði í c-lið er lítils virði, ef það er ekki ætlunin að veita útgerðarmönnum, ef óskað er, eftirgjöf á þessum skuldum til ríkisins, svo að þeir geti komið á viðunanlegum rekstri. Þar sem útgerðarmenn hafa lagt áherzlu á þetta, þá er þetta tilgangurinn. Nú óska ég, að komi fram hjá hæstv. ráðh., hvort ekki sé ætlunin að veita eftirgjöf á stuðningslánum ríkisins, sem að dómi skuldaskilan. nægði til að halda útgerðinni áfram. En það er ekki um að villast, að útgerðarmenn vilja forðast þvinguð skuldaskil. Ég er þeirrar skoðunar, að ef þeir fá eftirgjöf skuldaskila, geti þeir haldið rekstri sínum áfram.

Ég skal ekki tefja framgang málsins, en er andvígur þeirri leið, sem kemur fram í 2 kafla frv.; ég tel, að hún komi ómaklega niður. Ég vil vinna að breytingum á frv., en ekki nú, til að tefja ekki framgang málsins.

Legg ég til, að málinu verði vísað til 3. umr.