06.02.1951
Neðri deild: 64. fundur, 70. löggjafarþing.
Sjá dálk 11 í C-deild Alþingistíðinda. (2924)

161. mál, hraðfrystihús og útflutningsgjald af sjávarafurðum

Frsm. meiri hl. (Gísli Guðmundsson):

Það er nú ekki margt úr ræðu hv. þm. Borgf., sem ég þarf að ræða um. En í fyrsta lagi vildi ég vekja athygli hv. þm. á því, að í frv. því, sem hér liggur fyrir, er aðeins farið fram á það, að útflutningsgjald af saltfiski verði hið sama og nú er af freðfiski og öðrum sjávarafurðum. Það er ekki farið fram á, að útflutningsgjaldið af saltfiski verði hærra en af öðrum sjávarafurðum, heldur aðeins það sama, að greitt verði af honum jafnhátt gjald og áður var gert, eða fyrir árið 1948, er lög um niðurfellingu þess voru samþ., en þau lög munu hafa verið miðuð við það, að þá var saltfiskurinn aðeins lítill hluti af útflutningnum. Ég veit, að fjárhag sjávarútvegsins er ekki þannig komið, að hann megi við auknum gjöldum, en ég fæ ekki séð, ef á annað borð er rétt að leggja útflutningsgjald á sjávarafurðir, að þá sé ástæða til að undanþiggja saltfiskinn gjaldinu. Það mun að vísu vera svo, að á síðastliðnu ári fékkst að meðaltölu hærra verð fyrir hraðfrysta fiskinn en saltfiskinn, en ég held, að það liggi í því, að mikill hluti hraðfrysta fisksins var seldur á allóvenjulegan hátt, eða í skiptum fyrir vörur með nokkuð háu verði. Og ég dreg í efa, að orðið hefði mikill munur á verði þessara fisktegunda, ef um sams konar sölu hefði verið að ræða. Að vísu hefur nokkuð verið selt af saltfiski með vöruskiptafyrirkomulaginu, en það er ekki sambærileg hlutfallstala og hjá freðfiskinum. Nú er það ástæðan fyrir því, að meiri hl. sjútvn. hefur talið það koma til greina að leggja til að hækka útflutningsgjaldið af saltfiskinum um 1½%, að hann telur, að hér sé um samræmingu að ræða, sem sé eðlileg, ef útflutningsgjald er greitt af sjávarafurðum á annað borð, og hins vegar einnig, að því fé, sem með þessu fæst, á að verja til að bæta úr mjög brýnum þörfum sjávarútvegsins sjálfs, sem sé að veita stofnlán til báta og annarra nauðsynlegra fyrirtækja útvegsins.

Viðvíkjandi hinu atriði frv., að verja nokkrum hluta tekjuauka þess, sem þetta frv. gerir ráð fyrir, til að veita lán til þeirra hraðfrystihúsa, sem hafa ekki fengið þau stofnlán, sem þeim voru ætluð, þá er það rétt hjá hv. þm. Borgf., að í fjárlögum þessa árs er veitt heimild til handa ríkisstj. til að ábyrgjast allt að 5 millj. kr. lán til þessara hraðfrystihúsa. Nú veit ég, að heimild til ríkisábyrgðar fyrir lánum er allt annað en það að sjá fyrir lánsfé. Hv. þm. munu þekkja það af reynslunni, að þótt um ríkisábyrgð sé að ræða, þá getur reynzt fullerfitt að fá það lánsfé, og slík heimild hefur verið í fjárlögunum áður, án þess hún hafi borið nokkurn árangur eða tekizt hafi að útvega lán vegna hennar. Og menn eru vantrúaðir á það, að hún muni bera árangur frekar nú, þar sem líka nú er mjög erfitt að útvega lán. Því vakir nú fyrir flm. þessa frv., að ekki sé nóg að veita ríkisábyrgð fyrir lánunum, heldur verði að sjá svo um, að hægt verði að fá fé að láni. Þessi hraðfrystihús, sem hér um ræðir, eru komin misjafnlega langt áleiðis og misjafnlega langt síðan bygging þeirra var hafin, en sameiginlegt er þeim öllum, að þau fengu á sínum tíma fyrirheit um aðstoð frá nýbyggingarráði, þar sem þeim var veitt vilyrði fyrir því, að þau fengju stofnlán úr stofnlánadeild sjávarútvegsins. Nú varð reyndin sú, að fé stofnlánadeildarinnar var þrotið og hún gat ekki leyst úr vandkvæðum þessara húsa. Mér er að minnsta kosti kunnugt um tvö fyrirtæki, sem þannig var ástatt um, að ár eftir ár hafa þau stöðugt beðið eftir því, að þessir aðilar bættu þeim á einhvern hátt upp það tjón, sem þau hafa orðið fyrir vegna þess, að vilyrðin fyrir lánum brugðust. Og svo er nú komið, að við þetta verður naumast unað öllu lengur. Þegar ríkisstj. lagði svo fyrir þessa hv. deild till. um að fella niður framleiðslugjald af aflaverðmæti nýju togaranna, þá var þessu máli hreyft af a. m. k. tveimur þm., sem að þessu frv. standa, og borin fram till. um það, að ef það gjald yrði fellt niður, þá yrðu jafnframt gerðar ráðstafanir til þess að bæta upp þeim hraðfrystihúsum, sem hér um ræðir, að með þessu var af þeim tekinn möguleiki á lánsfé. Á þeim tíma var vel í þetta tekið, en síðan hafa þó engar till. komið fram af hálfu hæstv. ríkisstj. til að leysa þennan vanda, og því er það, að þeir, sem áhuga hafa á þessum málum, hafa séð sig til neydda að leita sjálfir úrlausnar, og er hennar nú leitað í sambandi við flutning þessa frv. — Ég held, að ekki sé ástæða til að taka fleira fram í sambandi við þetta frv., en ég vil að lokum undirstrika það, sem ég gat um áðan, að hér er ekki um að ræða að leggja aukagjald á saltfisk fram yfir aðrar sjávarafurðir, heldur aðeins til jafns við þær.