14.12.1950
Sameinað þing: 26. fundur, 70. löggjafarþing.
Sjá dálk 338 í B-deild Alþingistíðinda. (827)

1. mál, fjárlög 1951

Jörundur Brynjólfsson:

Já, það er í sjálfu sér ekkert því til fyrirstöðu, að almennar umræður geti farið fram um hvaða mál sem er, svo framarlega sem það er þingmál, og vitaskuld getur tilhögun slíkra umræðna orðið að samkomulagi að nokkru. En það hafði ég þó ætlað, þó að samkomulag milli flokka megi sín mikils, þá mundu þeir þó telja sig háða lögum þingsins, sem það hefur sett sér til að fara eftir, og ekki get ég talið að það sé hægt með afbrigðum frá þingsköpum að gerbreyta alveg frá því, sem lög mæla fyrir um meðferð hinna einstöku mála. Innan þess ramma, sem þingsköp ákveða um heimilun afbrigða, er að sjálfsögðu hægt að veita afbrigði. En ekki finnst mér fara vel á því, þó að almennar stjórnmálaumræður fari fram eftir nýár, sem koma eiga í stað eldhúsdagsumr. eftir afgreiðslu fjárl., að kalla þær umræður eldhúsdagsumræður. Það heiti og hugtak er með lögum bundið í þingsköpum og hefur ekki, svo lengi sem ég veit og þekki til, verið unnið svo gagnstætt ákvæðum þingskapa, að slíkt heiti sé yfirfært á allt annað mál en gefið er til kynna með slíkri fyrirsögn. Eins vil ég benda á til enn frekari áréttingar, viðvíkjandi hinum almennu umræðum og eldhúsdagsumræðum, að þá er ákveðið í þingsköpum, hver tími megi lengstur vera við útvarpsumræður, og einnig ákvarðaður lengri tími við eldhúsdagsumræður, og einnig geta menn ráðið því, ef samkomulag er um, hvort tíminn er notaður til fulls eða ekki. En ákvæði þingskapa hafa í þessu efni ekki svo að ég viti verið túlkuð þannig, að rýmri tími væri notaður en í þingsköpum er ákveðinn. Ég held líka, fyrst samkomulag er svona innilegt milli flokka, að þá þurfi ekki að grípa til þess úrræðis að gefa þessari athöfn annað heiti en vel mætti vera, og mætti þá kalla þetta almennar stjórnmálaumræður. Væri þá jafnvel svo frjálsmannlega á því tekið, að hægt væri að koma því, sem mönnum lægi þyngst á hjarta, á framfæri við þjóðina.

Það er síður en svo, að ég hafi á móti því, að þessar stjórnmálaumræður fari fram, en ég vil beina því til forseta og Alþingis, — og mér sýnist líka, að það muni verða affarasælast, — að fara ekki að taka upp nýjan sið og brjóta í bága við þá venju, sem ríkt hefur frá því að Alþingi var endurreist og hóf störf að nýju. Og þó að forseti vilji nú gjarnan, að þetta sé gert á þann veg, að það sé ekki skoðað sem fordæmi, þá erum við engir herrar yfir því í framtíðinni, hvernig þetta verður túlkað eða notað. Ég ætla, að allur sé varinn góður og það sé bezt að ganga þannig frá þessu, að ekki sé nein hætta á, að tekinn verði upp nýr háttur í þessu efni.