31.10.1952
Neðri deild: 18. fundur, 72. löggjafarþing.
Sjá dálk 1118 í B-deild Alþingistíðinda. (1284)

100. mál, ábúðarlög

Ásgeir Bjarnason:

Herra forseti. Hv. 2. þm. Skagf., sem var frsm. þessa máls, er ekki viðstaddur nú, svo að ég vildi gera ofur litla grein fyrir þeirri breytingu, sem meiri hl. landbn. varð sammála um.

Hv. þm. A-Húnv. hefur nú komið fram með brtt. varðandi sektarákvæði, sem sett var inn í þetta frv.

Það er rétt, eins og þegar hefur verið tekið fram, að ábúðarl. eru ekki gömul, þ.e.a.s., þau voru endurskoðuð lítils háttar 1951, en þó ekki gerðar neinar mikilvægar breytingar á þeim. En það er líka alkunnugt, að ábúðarl. eru ein af þeim l. hér á landi, sem meira og minna eru brotin. Það hefur reynzt mjög erfitt að framfylgja l. á ýmsan hátt og m.a. vegna þess, að þegar um deilur hefur verið að ræða út af þeim og jarðir hálfpartinn farið í eyði og sveitarstjórnir átt að sjá um, að þær byggðust aftur, eða taka á þeim málefnum eins og ber samkvæmt ábúðarl., þá hefur það oft reynzt máttlaust bjá þeim. En ég held, að það hafi verið hér á hv. Alþ. fyrir ári, að það var gerð breyting á nýbýlal., þannig að nýbýlastjórn ásamt landnámsstjóra hefur frekara vald í þessum efnum, þegar um byggingu jarða er að ræða, eða getur gripið þar inn í sem óviðkomandi aðili, ef eitthvað sérstakt ber út af. En það skilur hver maður, að ef einstaklingur t.d. hér í Reykjavík á jörð og nytjar hana ekki sjálfur, en leigir hana einhverjum, og húsakynni eru orðin það hrörleg, að það reynist ókleift að búa í þeim, og viðkomandi aðili er skyldur að byggja upp á sinni jörð eftir ábúðarl., en neitar að gera það og neitar jafnframt að skaffa ábúandanum, ef hann vill byggja sjálfur upp á jörðinni, veðleyfi í þessari eign sinni, þá hlýtur þetta að leiða aðeins til þess eins, að jörðin fari í eyði. Hún fer í eyði eingöngu fyrir það, að þeim, sem hefur eignarréttinn á henni, er nákvæmlega sama, hvort hún er í byggð eða ekki. En slíkt hlýtur fyrr eða síðar að leiða til þess, að fleiri eða færri jarðir hér á landi fara í auðn. Og til þess að ráða ofur lítið bót á þessu atriði l. var borin hér fram brtt. frá landbn. En það, sem deilan stendur um innan n., er, hvort sérstök sektarákvæði eigi að gilda varðandi þetta atriði eða eingöngu þau sektarákvæði, sem gilda í lögunum.

Ég fyrir mitt leyti lit svo á, að það sé svo mikil þröngsýni, ef viðkomandi landsdrottinn vill ekki með góðu leyfa eign sína til þess að veðsetja hana, að það eigi að refsa því frekar en öðrum ákvæðum laganna. Þess vegna er ég fylgjandi þeim sektarákvæðum, sem meiri hluti n. hefur borið fram. En það þarf ekki að skiljast þannig, að það verði þyngri refsing, en samkvæmt l., því að þetta ákvæði í frv. er frá 1.000 kr. til 10 þús., en hitt er allt að 3 þús. kr., þannig að það þarf ekki að fara fram úr því, sem er nú í lögum. En það getur líka verið um það stórvægilegt mál að ræða, að það sé virkilega þess vert að refsa því meira, en með 3 þús. kr. Og það er þýðingarlaust að vera að setja ákvæði í l., sem er ekki á neinn hátt hægt að framfylgja, og einmitt sektarákvæðið í frv. er til bóta í þessum efnum. Ég vil þess vegna mælast til þess fyrir hönd n., að hv. þd. athugi gaumgæfilega þetta mál og sjái sér fært að fylgja einmitt þessu ákvæði, því að það ætti út af fyrir sig að vera trygging, þegar um slík atriði er að ræða sem fyrr greinir.