27.01.1953
Efri deild: 56. fundur, 72. löggjafarþing.
Sjá dálk 727 í B-deild Alþingistíðinda. (798)

198. mál, gengisskráning

Frsm. meiri hl. (Karl Kristjánsson):

Herra forseti. Þetta frv., sem fyrir liggur, er stjórnarfrv. og komið frá hv. Nd. eftir að hafa fengið þar friðsamlega afgreiðslu. Efni frv. er að samræma vísitöluuppbætur á laun fastra starfsmanna ríkisins vísitöluuppbótum, sem greiða ber á laun þeirra manna, sem nýafstaðnir verkfallssamningar ná til. Skerðingartakmark vísitölunnar hjá starfsmönnum ríkisins er hækkað úr 1.830 kr. í mánaðarlaunum upp í 2.200 kr. Má því segja, að eins og nú er vísitalan hækki árslaun allra fastra starfsmanna ríkisins, sem hafa 2.200 kr. mánaðarlaun eða meira, um 1.000 kr. eða því sem næst. Af þessu veitir vafalaust ekki hinum láglaunuðu, þó að þeir hafi yfir 1.830 kr. í grunn á mánuði. Hins vegar er hægt að halda því fram, að þeir, sem há laun hafa, miklu hærra en það, þyrftu þessa ekki með, en þess ber þá að gæta, að launamun má ekki eingöngu miða við þarfir launtakans, heldur verður líka að taka tillit til verkhæfni hans, ábyrgðarþunga starfsins, sem hann hefur á hendi, vandans, sem er honum á hendur lagður með því, og kunnáttu og þekkingu, sem til þess þarf að leysa starfið vel af hendi o.s.frv. Lítill launamunur getur sem sé verið ranglátur. Fróðir menn halda því fram, að hérlendis sé minni launamunur, en viða annars staðar. Þetta er til athugunar, þegar um er rætt, að hinir betur launuðu kæmust af án þess að fá 1.000 kr. viðbót.

Meiri hl. hv. fjhn. mælir með frv., eða fjórir af nm. Hv. minni hl., hv. þm. Barð., skilar séráliti og brtt. á þskj. 587. Tillagan, ef samþ. væri, breytti gersamlega tilgangi frv. og eyðilegði hann. Efni hennar er það að vísa málinu til ríkisstj. og fela henni „að koma sér saman um vísitölu“ á grunnlaun starfsmanna ríkisins og leggja tillögur um hana fyrir næsta Alþingi. Þetta er sem sé till. um að fresta málinu a.m.k. til næsta Alþingis og er að efni til miklu frekar dagskrártill. heldur en brtt., eins og hún er fram borin. Ég er mótfallinn þessari till., þótt ég geti tekið undir margt, sem hv. þm. Barð. segir í nál. henni til stuðnings. En það, sem hann segir þar réttilega, er einmitt ekki rök fyrir þeirri afgreiðslu, sem í brtt. hans felst. Enginn vafi er til dæmis á því, eins og hann heldur fram, að sumir starfsmenn ríkisins og ríkisstofnana bera miklu meira úr býtum hjá ríkinu en sín föstu laun, með því að vinna aukavinnu og taka að sér fleiri en eitt verkefni fyrir ríkið eða stofnanir þess. Og það er rétt hjá honum, að þetta gengur svo langt, að til er, að laun tvöfaldist eða meira. Um þetta vantar glöggt yfirlit, þótt til séu sundurlausar skýrslur, sem bera má saman og tína upp úr dæmi. Aukavinna getur verið réttmæt, en ekki nema í hófi þó, hjá þeim, sem selur annars fullkomið dagsverk. Aukavinnuviðskipti ríkisins og ríkisstofnana við starfsmenn sína þurfa athugunar við, það er enginn vafi á því, og mundi ég fylgja till., sem sérstaklega tryggði, að sú athugun væri framkvæmd strax og lagfæringar gerðar hið fyrsta á því, sem þar er í ólagi. En ég sé ekkert réttlæti í því að fresta þessu vísitöluuppbótarmáli á þeim grundvelli að bíða þurfi þeirrar athugunar. Ég tel ekki rétt að láta þá, sem lág laun hafa og litla eða enga aukavinnu, — og þeir eru allmargir, — gjalda þeirra, sem maka kunna krókinn, en það óréttlæti felur brtt. hv. þm. Barð. í sér. Þess vegna tel ég, að það eigi að fella hana. Lagfæringar á ofborgun á þjónustu í þágu ríkisins verða að fást með öðrum hætti, og þær eiga að geta fengizt með öðrum hætti.