14.12.1953
Neðri deild: 38. fundur, 73. löggjafarþing.
Sjá dálk 1353 í B-deild Alþingistíðinda. (1515)

119. mál, Búnaðarbanki Íslands

Einar Olgeirsson:

Herra forseti. Mér skilst eiginlega á ræðu hv. 2. þm. Skagf., að það liggi við, að landbn. hafi eins konar samning við ríkisstj. um þessa upphæð. Hann talar svo ákveðið um það, að landbn. hefði mjög ákveðna von um að fá þetta í gegn, ef það væri bundið við þessa upphæð, en ekki ef það væri hærra.

Ég verð að segja, að ef svo er, að hæstv. ríkisstj. í eins konar samningum við hv. landbn. hefur ekki treyst sér til þess að fara lengra en 800 þús. kr., þá er af ríkisstj. hálfu ekki hugsað sérstaklega hátt viðvíkjandi landbúnaðinum. Og ég verð að segja, að það hafa áður verið samþ. hér lög í þinginu viðvíkjandi lánum til landbúnaðarins og að tryggja hann, þegar Framsfl. hefur ekki verið í ríkisstj., og raunverulega einhver þau róttækustu og beztu lög, sem samþykkt hafa verið til hagsbóta fyrir landbúnaðinn. Mér finnst þess vegna ákaflega lágt stefnt af hálfu Framsfl., ef hann treystir sér ekki að fara hærra en þetta í lánsútvegunum til eins þýðingarmikils atriðis eins og hér liggur fyrir, ekki sízt á þeim tíma, sem talað er um það af hálfu hæstv. ríkisstj., að það sé eitt af hennar stóru málum að hrinda í framkvæmd lagningu orkuleiðslu og háspennulínu og rafmagnslínu út um allt land, tryggja bændum meira rafmagn, vitandi að aðeins til þess þarf að leggja fram um 45 þús. kr. að meðaltali á hvert það býli, sem fær rafmagn. Það virðist nú vera undarlegt ef ríkið treystir sér af sinni hálfu til að leggja fram 45 þús. kr. á hvert það býll, sem á að fá rafmagn og þarfnast þess nauðsynlega, en ekki er hægt að knýja bankana til þess að lána hærri upphæð en hér hefur verið um að ræða til þess að tryggja þeim, sem vilja fara að setjast að í sveitunum og eignast sínar jarðir, að geta keypt þær.

Ég veit, að það eru oft ekki miklar útborganir í sambandi við jarðirnar. En það er þá líka svo, að þeir menn, sem kaupa þær, eru oft, a.m.k. ef það eru menn úr kaupstöðunum, sem langar til að flytja í sveit, alveg í vandræðum með að tryggja sér áhöfn, kaupa sér fé. Og ég held, að þó að lánin væru sett hærri en 35 þús. kr., eins og ég legg til, enda er þarna um að ræða hámark, sem talað er um, þá mundi það yfirleitt þýða, að menn hefðu þá betri efni til að útvega sér þá áhöfn og þær vélar, sem þeir þyrftu til jarðarkaupanna. Ég held það sé ekkert spursmál um það, að það, sem fyrst og fremst stendur í veginum fyrir, að sveitirnar séu meira byggðar og meiri framleiðsla þar, er fjárskorturinn. Það Er kannske annað, sem er að verða álíka erfitt mál, og það er markaðurinn, þegar framleiðslan fer að aukast þar, en að svo miklu leyti sem við höfum trú á, að hægt sé að leysa þau vandamál, þá er það áreiðanlega fjárskorturinn til jarðarkaupanna, sem mest stendur þarna fyrir þrifum.

Ég held þess vegna, að það að samþ. mína brtt. þarna mundi aðeins þýða, að Alþingi legði fyrir ríkisstj., enda er 1. gr. orðuð svo frá hálfu hv. landbn., að hún gerði þetta. Og ég veit ósköp vel, — og það vita allir hv. þm., — að það eru fullir möguleikar til þess, ef viljann ekki vantar. Ég held þess vegna, að það sé aðeins beinn stuðningur við þá viðleitni, sem fyrir hv. landbn. vakir, að samþ. mínar brtt. í þessu efni og að ríkisstj., sem segist bera landbúnaðinn eins mikið fyrir brjósti og núverandi hæstv. ríkisstj. segir, verði ekki skotaskuld úr því að tryggja þetta fé til hans.