25.11.1953
Sameinað þing: 19. fundur, 73. löggjafarþing.
Sjá dálk 360 í D-deild Alþingistíðinda. (3147)

68. mál, bátagjaldeyrislistinn

Flm. (Eggert Þorsteinsson):

Herra forseti. Í sambandi við fyrirspurn mína hér í Sþ. fyrir 3 vikum um lán til Iðnaðarbankans minntist ég á þær skýrslur, sem hagstofan hefur nýlega látið frá sér fara um atvinnuskiptingu landsmanna. Þessar skýrslur sýndu ljóslega, svo að ekki verður lengur um það deilt, að iðnaðurinn er nú orðinn sá atvinnuvegurinn, sem flesta landsmenn hefur á framfæri, eða fullan þriðjung þjóðarinnar. Þar með er þó ekki lagður dómur á, hver hinna þriggja höfuðatvinnuvega sé nauðsynlegastur þjóðhagslega séð. Það eitt, að á iðnaði byggir nú langstærstur hluti landsmanna afkomu sína, hlýtur að gera það nauðsynlegt í hugum allra hv. alþm., að svo sé að þessum atvinnuvegi búið, að hann megi sem bezt gegna sínu margþætta hlutverki í þjóðhagskerfinu.

Með þessar staðreyndir í huga höfum við hv. 5. landsk. þm. (EmJ) leyft okkur að leggja fram þáltill. þá, sem útbýtt hefur verið á þskj. 86. Eins og till. ber með sér og í grg. hennar segir, er hún fram komin vegna ítrekaðra óska iðnrekenda um nauðsynlega leiðréttingu á bátagjaldeyrislistanum svonefnda. Síðasta till. um þetta efni var samþ. á fundi Félags ísl. iðnrekenda 10. okt. s. l. og er þannig, með leyfi hæstv. forseta:

„Almennur fundur Félags ísl. iðnrekenda, haldinn laugardaginn 10. okt. 1953, skorar á ríkisstjórnina að taka nú þegar járn- og trésmíðavélar af bátalistanum, þar sem slíkur tollur á framleiðslutækjum iðnaðarins veldur innlendri iðnaðarframleiðslu óhæfilegum erfiðleikum.“

Þessi till. Félags ísl. iðnrekenda er nánast gömul ítrekun um sömu aðgerðir af hálfu ríkisvaldsins. Iðnmrh. sendi stjórn Félags ísl. iðnrekenda þann 17. nóv. 1951 bréflegar óskir um, hvaða áhrif frílistinn hafi haft á iðnaðarframleiðsluna, og um aðrar ástæður fyrir samdrætti í framleiðslunni. Stjórn Félags ísl. iðnrekenda svaraði þessum óskum ráðherra með bréfi dags. 28. nóv. 1951 og gat þess þá m. a. í till. sínum til úrbóta á því neyðarástandi, sem þá ríkti, að nauðsyn væri á í fyrsta lagi, að við væntanlega endurskoðun bátalistans væru allar tilbúnar fatnaðarvörur, þ. á m. skór, settar á bátalistann og nokkrar fleiri tegundir iðnaðarvara, sem framleiddar eru innanlands. Í öðru lagi, að allar efnivörur til iðnaðar og umbúðir um iðnaðarvörur, sem ekki eru framleiddar í landinu, verði settar á almennan frílista. Til viðbótar þessum óskum eru nú settar fram óskir um, að einnig vélar og áhöld til iðnaðar verði felldar niður af bátagjaldeyrislistanum, en í þess stað settar inn á listann fullunnar iðnaðarvörur, sem hægt er að framleiða í landinu sjálfu, án þess þó að heildarupphæð bátagjaldeyrisins aukist frá því, sem nú er. Þær vélar, sem hér um ræðir, eru í fyrsta lagi vélar til trésmíða, tollskrárnr. 53, í öðru lagi vélar til blikk- og járnsmiða, tollskrárnr. 49. Jafnframt verður að telja ranglátt og óeðlilegt um nauðsynlegar vörur til iðnaðarframleiðslu, sem eru undir tollskrárnúmerum 8–12 á bátalistanum, en það eru m. a. hvers konar dúkar, aðrir en ull og baðmull, og þá sérstaklega hin nýju gerviefni sem almennt eru notuð í hvers konar vinnuföt og yfirhafnir, tollskrárnúmer 38, 39, 39a, 41, 45 og 46, þar sem á er hvers konar nauðsynjavarningur til járnsmíði og viðgerðar véla, ásamt t. d. járnsaum til skósmíða o. s. frv., séu háðar bátagjaldeyrisálagi. — Sömu söguna er að segja um eftirfarandi tollskrárnr.: 9, 11, 12, 14, 16, 17, 4 og 7, jafnframt 8 og 15, þar sem undir er hvers konar nauðsynjavarningur til húsagerðar og húsgagnagerðar ásamt efnivörum til iðnaðar, eins og í tollskrárnr. 9, 9a og 8, þ. e. til plastiðnaðar, bökunar, sælgætisframleiðslu og svo framvegis. Flestir þeir, er nú standa í byggingarframkvæmdum, eru til þess knúðir af hinum geigvænlega húsnæðisskorti og þar við bætist svo lánsfjárskorturinn. Það virðist því í hæsta máta óeðlilegt, að verið sé að íþyngja þessu fólki með álagi bátagjaldeyrisins. Yrði farin sú leið, sem till. okkar hv. 5. landsk. ætlast til, að taka framantaldar tegundir nauðsynjavarnings undan álagi bátagjaldeyris, mætti innlenda iðnaðinum til verndar setja í þess stað á listann ýmsar vörur, sem nú eru á hinum almenna frílista, svo sem tollskrárnr. 14, 16. 26 og 28, sem undir heyra hvers konar ullarvörur, ullarfatnaður, sem viðurkennt er, að er framleiddur innanlands með mestu ágætum. — Ýmsar fleiri vörur mætti og setja í staðinn á listann í samráði við samtök iðnrekenda og iðnaðarmanna.

Tilgangur þessarar þáltill. er augljós. Vélar og ýmsar efnivörur til innlendrar iðnaðarframleiðslu eiga ekki að vera háðar hinu gífurlega bátagjaldeyrisálagi; sömuleiðis óhjákvæmilegir hlutir til handverksiðnaðar, svo sem til húsbygginga o. fl. Það er hins vegar augljóst, að hæstv. ríkisstj. telur nauðsynlegt, að heildarupphæð bátagjaldeyrisálagsins raskist ekki til lækkunar, eins og stefna hennar hefur borið með sér, og þá viljum við flm., að settar verði inn á listann sams konar vörur og framleiddar eru í landinu og hlotið hafa fullkomna og almenna viðurkenningu, þó þannig, að heildarupphæð bátagjaldeyrisálagsins aukist ekki frá því, sem nú er. Allar þessar ráðstafanir yrði þó að gera í nánu sambandi og samstarfi við samtök iðnaðarmanna. Með þessum ráðstöfunum yrði verulega bætt úr þeirri rangsleitni, sem innlendur iðnaður hefur verið beittur, fyrst með hinum gegndarlausa innflutningi erlendra iðnaðarvara að honum óviðbúnum í sárum hráefnaskorti og síðan hinum geigvænlegu rekstrarfjárvandræðum.

Ég vil að lokum ítreka fyrri ummæli mín um nauðsyn þess, að hæstv. Alþ. gefi þessum mikilvæga atvinnuvegi meiri og umhyggjusamari gætur en hingað til. Samþykkt þáltill. þessarar er spor í þá átt. Að lokinni fyrri hluta umr. þessa máls vildi ég óska eftir því, að umr. yrði frestað og málinu vísað til hv. fjvn.