08.04.1954
Efri deild: 80. fundur, 73. löggjafarþing.
Sjá dálk 1043 í B-deild Alþingistíðinda. (942)

179. mál, tekjuskattur og eignarskattur

Páll Zóphóníasson:

Mér þykir mjög leitt, að hv. nefnd hefur komizt að þeirri niðurstöðu að leggja á móti öllum mínum till., leggja á móti því, að hægt sé að koma skattalögunum í það horf, að hægt sé að framkvæma þau sæmilega. Móti því leggja þeir, og er vitnað í, eftir því sem frsm. segir, að framkvæmdin sé í samráði við skattstjórann og það fari eftir henni; hvernig þessi atriði verði framkvæmd, — hvernig hjónafrádrátturinn sé framkvæmdur, það sé eftir samkomulagi við skattstjórann í Reykjavík, — vitandi, að það eru 150 skattanefndir í landinu og skattstjórinn formaður einnar þeirra. Það er eftir samkomulagi við skattstjórann í Reykjavík, hvernig á að fara með þessi mál í öllum skattanefndum landsins. Það er „logik“ þetta. Það er eiginlega ekki þörf á að svara meira þessu atriði. Frsm. tekur sjálfur fram, að það eigi að framkvæma það svona og svona og það sé bara í samkomulagi við skattstjórann, hvernig það sé framkvæmt; þá verður það framkvæmt eins í öllum skattanefndum landsins! — Nei, brtt. mín við k-liðinn var alveg sjálfsögð, og getur þó orkað tvímælis, þó að hún sé samþykkt, hvernig á að framkvæma það. Ég er að vísu ekki búinn að lesa allt þetta stóra plagg yfir. Ég var boðaður á fund í fyrradag, þegar stóð hér yfir fundur í Alþ., til þess að fara í gegnum þetta plagg skattstjórans, sem ríkisskattanefndin á að gefa út sem leiðbeiningar um það, hvernig eigi nú að framkvæma þetta. Þar er slegið úr og í um þetta og ekki slegið neinu föstu. Og þann úr- og í-slátt, sem þar er, mun a.m.k. ég sem ríkísskattanefndarmaður ekki samþykkja. Ég breyti því. Ef það á að koma til okkar, þá legg ég til, að því verði breytt á þann hátt, ef greinin á að vera eins og þarna er, að það er viss persónufrádráttur, sem hjónin eiga að fá á því ári, sem þau gifta sig, að ef þau gifta sig á miðju ári, þá eru sex mánuðir, sem konan telur fram sjálfstætt, og þá segi ég: Konan á að fá helminginn af hálfum persónufrádrætti á sitt framtal, maðurinn hitt. Þannig mun ég framkvæma það, ef það á að vera eins og hérna. Og þannig mun ég gefa leiðarvísi um það, ef sá leiðarvísir á að fara frá mér. En þessu lá svo mikið á, að það átti að taka mig af þingi í fyrradag og aftur í gærdag til þess að geta prentað þetta, áður en lögin væru samþykkt í Alþ., og koma því út. Svo mikið lá því á. Áður en búið var að samþykkja lögin í 3lþ., þá átti að vera búið að gefa út yfirlýsingu og fá okkur til að gefa út yfirlýsingu um, hvernig ætti nú að framkvæma þessi lög, sem Alþ. var að ræða um. (Fjmrh.: Hvernig dettur þm. í hug að segja svona vitleysu?) Af því að ég var boðaður á fund beint úr fjmrn. og sagt, að þetta lægi fyrir fundinum. Það er alveg áreiðanlegt, að það, sem þarna er, verður framkvæmt svona, ef við eigum að segja um það í ríkisskattanefnd. A.m.k. ef ég ræð einhverju um það, þá verður það framkvæmt svona, og öðruvísi er ekki hægt að framkvæma það, — ja, það er hægt að framkvæma það reyndar á ótal vegu, —- en með brtt. minni, sem er ósköp lítilfjörleg, er það auðskilið.

Nákvæmlega sama kemur fram hjá frsm., þegar bann fer að tala um tveggja ára ákvæðið á húsinu. Það á að vera eftir úrskurði skattstjórans í Reykjavík, hvenær húsið er fullgert. Það er eins og það sé hvergi byggt hús á landinu nema hjá skattstjóranum í Reykjavík, — og hann segir: Það gerir nú náttúrlega ekkert til, þó að það dragist lengur en tvö ár, að það sé fullgert. — M.ö.o.: Tveggja ára ákvæðið í greininni á að hafa að engu. Það er svo sem ekki neitt nýtt, að hæstv. ríkisstj. leyfi sér að hafa að engu lög frá Alþ. Það liggur hjá mér núna bréf, sem ég er nýbúinn að svara, frá manni austur í Skaftafellssýslu. Hann kvartar yfir því, að hann hafi fengið bréf um það, að hann fái ekki að halda því nafni, sem hann hefur á sínu býli, sem er Baldurshagi. Þetta er nýbýli, upp tekið fyrir mörgum árum, en af trassaskap hjá örnefnanefnd hefur nafnið aldrei verið viðurkennt. Þegar Alþ. seinast breytti lögunum um þetta, þá tók það upp í lögin, að öll þau nöfn, sem búið væri að prenta inn í fasteignamatsbókina, væru lögleg. Þó að Alþ. samþykki þetta, þá gefur menntmrn. út reglugerð um það, að það megi ekki setja neitt nafn, hvorki nýtt né gamalt, ef það komi eitthvað viðvíkjandi goðafræðinni. Og af því að þetta heitir Baldurshagi og þótt það sé búið að fá lögfestingu á Alþ., þá bara fær hann bréf um það, að hann verði að gera svo vel að breyta því, og er send reglugerð með, þar sem er tekið fram, að slík nöfn megi ekki upp taka og ekki nota, þó að Alþ. sé rétt áður búið að samþykkja lög um það gagnstæða. Það er ekki hirt um að fylgja lögunum þarna, heldur eru búnar til nýjar reglugerðir þvert í bága við lögin. Nákvæmlega sama á að eiga sér stað hér. Ef það á að halda þessu ákvæði svo óljósu, að ómögulegt sé eftir því að fara, þá er kannske ætlunin að telja, — ja, mér skildist á frsm., að það væri nú þannig lagað, að það mætti nú deila um það, hvenær húsið væri fullgert, og það gæti vel komið til mála að skipta sér ekkert af því tveggja ára ákvæði. Nú er mér kunnugt um það, að skattstjórinn ætlast til þess, að það sé nákvæmlega eins og ég orðaði það. Hann ætlast til, að það sé búið að byggja húsið, að það sé fullbyggt eftir tvö ár, til þess að hægt sé að gefa það upp. Annars verður að halda sköttunum opnum fyrir viðkomandi manni í fleiri ár, til þess að það sé mögulegt, þangað til yfirleitt húsið er búið.

Hv. frsm. hljóp fram hjá hér, —- auðvitað lagði ég ekki fram brtt. um það, en ég benti á það og vil þá undirstrika það aftur, af því að það sýnir vissa tilhneigingu hjá nefndinni, að það væri allt annað fasteign eða skip og flugvél; fasteignin væri afskrifuð af fasteignamatsverði, og hún væri aldrei afskrifuð reikningslega; skipið og flugvélin væru afskrifuð af kostnaðarverði, og eftir vitlausum lögum, sem væru í gildi, mætti afskrifa fyrstu fjögur árin 20% af kostnaðarverðinu, og um leið væri viðkomandi eign færð niður í verði sem því næmi. Þetta benti ég þá á. Ég bað nefndina að athuga þetta og sagði henni jafnframt, að það væri öruggasta og bezta leið til að græða hér á landi að kaupa skip, t.d. eins og bátana, sem núna eiga að koma til Vestmannaeyja, fá þá afskrifaða um 20% í þrjú ár og selja þá svo með kostnaðarverði. Þá er öll afskriftin, sem gerð hefur verið, hreinn gróði, skattlaus gróði hjá þeim, sem selur. Einmitt á þessu er mestur gróði núna í augnablikinu, og þetta á núna að löghelga með skattalögunum.

Loks var svo 3. brtt. mín, sem var í því fólgin að prenta lögin samstæð upp eins og þau giltu. Frsm. telur, að þessi bálkur, sem á að fara að lesa yfir, laga og senda út, sé nú þannig lagaður, að það sé ekki þörf á neinu meiru, og hann telur, að það sé miklu eðlilegra að bíða með þetta þangað til búið sé að breyta skattalögunum, líklega í eitthvert form, sem þá á að verða óbreytanlegt, því að þegar það er búið að breyta þeim næst, þá á að vera óhætt að prenta þau upp. Nú aðgætti hann ekki, að það eru um 160 skattanefndir, sem eiga að fjalla um þetta. Við skulum segja, að lögunum verði breytt á næsta þingi, og vona það, það er þörf á því, sérstaklega með félagaskattinn, en þá bara kemur það þannig lagað út, að það koma brtt. við sérstaka kafla laganna, en ekki eins og þarna er sparðatíningur um greinar, sem nú eru í ótal lögum. Núna er það þannig, að það er svona fjórði partur úr greinum frá ýmsum árum, sem er í gildi, og hinn greinarparturinn fallinn burt. Ég fullyrði alveg hiklaust, að þessar um 160 skattanefndir, sem eru í landinu, hafa ekki það yfirlit yfir skattalögin í heild, að þær geti áttað sig fljótlega á því, hvað eru lög og hvað ekki, ef þær ekki fá lögin samstæð, Það er ekkert annað en vitleysa að vera að spara þau fáu hundruð, kannske 1–2 þús. kr., sem það kostar að gefa lögin út samstæð. Það er alveg sjálfsagður hlutur að gera það. Ég fullyrði líka, að þótt skattanefndirnar fái þennan leiðarvísi, þá geri hann ekki nema nokkuð til að létta þeim það starf, sem þær þurfa að vinna og eiga að vinna og eiga léttara með að vinna, ef þær fá lögin samstætt prentuð. Ég fullyrði það, og ég fullyrði enn fremur og ég tala það af reynslu, að þó að þeim hafi verið sendir slíkir leiðarvísar oft áður, þá sýnir það sig alltaf, að þær framkvæma ýmis ákvæði skattalaganna sitt á hvað, og þess vegna er nauðsynlegt að hafa ákvæðin sem allra skýrust.

Svo skal ég að lokum bara segja það, að þó að það sé nú búið að ákveða 200 km fjarlægð, þá er það ekki skattaívilnun, því að það er þá hið gagnstæða, því að sjómenn, sem t.d. hafa farið af Suðurlandsundirlendinu til Vestmannaeyja eða jafnvel hingað bara í Reykjavík, hafa fengið frádrátt fyrir ferðakostnaði, svo að ef það á að binda þetta við 200 km, þá er það minnkun á frádrætti hjá mönnum, en ekki viðbót frá því, sem núna er. Þess vegna segi ég það enn, að tvær af þessum till. eru einungis um það að reyna að gera skýrari ákvæði, sem eru óskýr núna, svo að það sé frekar eftir þeim farið, og sú þriðja um það að gera skattanefndum landsins, ekki bara í Reykjavík, heldur skattanefndunum um allt land, léttara að vinna sitt starf, og það eiga þær sannarlega skilið, eftir að þær eru búnar að bíða með að vinna það þann tíma, sem þeim var það hagstæðast að vetrinum, og verða að gera það, þegar vorannirnar eru að byrja.