03.05.1955
Efri deild: 78. fundur, 74. löggjafarþing.
Sjá dálk 363 í C-deild Alþingistíðinda. (2360)

182. mál, skipun prestakalla

Páll Zóphóníasson:

Herra forseti. Það eru tvö ákvæði, sem mig langar til að fá nánari upplýsingar um.

Mér skilst eftir 2. málsgr. þessa frv., sem — með leyfi forseta — hljóðar svo: „Biskupi er heimilt að ráða prestvígðan mann til þess að gegna prestsþjónustu um stundarsakir í þeim prestaköllum, þar sem prestur er veikur eða kallið er prestslaust af öðrum ástæðum“ — að þessi prestur, sem frv. gerir ráð fyrir að ráðinn sé, eigi að vera nokkurs konar umferðarprestur, hann eigi að hlaupa sem varamaður í skarðið, ef prestur veikist eða ef prestur fær frí um lengri tíma frá starfi sínu. Ég geri þess vegna ekki ráð fyrir, að í þetta starf fáist maður, sem nú er í prestsembætti. Ég geri ráð fyrir, að til þessa starfs veljist yfirleitt ungir menn, helzt nýútskrifaðir, einhleypir ungir menn, sem eru ekki búnir að setja sér fast heimili, hafa þess vegna ekki frá neinu að hverfa og geta þess vegna átt hægara með að skáka til og vera á þessu landshorninu þetta sinn og hinu hitt. Hins vegar skilst mér á greininni, að ekki sé hægt að ráða í þetta nema prestvígðan mann, þ. e. a. s. mann, sem er prestvígður áður en hann er ráðinn í starfið. Ég hef aldrei heyrt talað um það hér á landi, að prestur hafi verið vígður nema til ákveðins safnaðar. Sú er skoðun mín þess vegna, að hér verði aðallega um unga kandídata að ræða, sem fari í þetta embætti. Lagagreinin getur ekki orðið framkvæmd, ef hann þarf að vera prestvígður áður, ef sá skilningur minn er réttur, að ekki sé hægt að vígja presta nema til ákveðinna safnaða. Þetta langar mig til að fá upplýst nánar hjá nefndinni.

Ég minnist þess, að það hefur einn prestur núna í seinni tíð verið vígður án þess að vígjast að neinum ákveðnum söfnuði í þjóðkirkjunni, það er Jóhann Hlíðar. En það var búinn til einhver heiðingjatrúboðssöfnuður, sem hann var vígður til. (Gripið fram í.) Jú, jú, en það varð að vera fyrst. Það var talað um að fá hann vígðan í ein 2 eða 3 ár, og það fékkst ekki, fyrr en búið var að koma þessum söfnuði á að nafninu til; hann er kannske til líka, ég veit það ekki. Hann lætur eitthvað í heiðingjatrúboð einhvers staðar úti í löndum, og hann var vígður að því. Þess vegna held ég, ef frv. er samþ. eins og það hljóðar núna, þá sé ekki hægt að ráða í starfið nema mann, sem áður er prestvígður.

Ég hef ekki trú á, að prestur í prestakalli, giftur og búinn að setja sig þar niður, fari í þetta starf, þetta umferðarguðfræðisstarf. Ég hef trú á því, að það verði einhleypir menn, nýkomnir frá prófborðinu, sem fara í það.

Þetta var annað, sem mig langaði til að spyrja um.

Hitt var það, að ég geri ráð fyrir því, ef þessi prestur verður til, yrði hann sendur eitthvað, segjum t. d. austur í Fljótshlíð til að vera „vicar“ fyrir séra Sveinbjörn, ef hann væri erlendis, eða á eitthvert prestssetur, t. d. upp í Fellsmúla til að vera þar núna meðan prestslaust er þar, — en þá geri ég ráð fyrir því alveg hiklaust, að presturinn búi í prestsseturshúsinu og haldi sig þar, og þá sé ég alls ekki, að það þurfi að reikna honum neina sérstaka húsaleigu fyrir það. Hann er „vicar“ fyrir prestinn, og hann kemur í heimili prestsins.

Hann sezt í húsið, sem ríkissjóður hefur byggt og presturinn borgar sama sem enga húsaleigu af, líklega núna í kringum ½% af því, sem það kostaði, eða varla það. Þó að hann fái að búa þar, þá sé ég ekki að hann eigi að fara að fá neina sérstaka húsaleigu greidda fyrir að þurfa að vera þar, en það er ætlazt til þess eftir síðustu málsgr. frv. Þar stendur: „Prestur þessi skal hafa sömu laun og sóknarprestar, en ferðakostnaður hans skal greiddur úr ríkissjóði svo og húsaleiga þar, sem hann er settur til þjónustu.“ Það er bara tilbúin upphæð. Ef hann þjónar fyrir prest, sem er veikur og hann þarf að fá hann, þá held ég, að enginn prestur í landinu sé svo fégírugur, að honum detti í hug að fara að láta reikna honum húsaleigu af húsinu, sem ríkið á og presturinn býr í og borgar sama sem ekkert eftir. Þetta er bara til að búa til handa honum aukatekjur og ekki til neins annars. — Á þetta tvennt vildi ég benda.