03.11.1955
Sameinað þing: 9. fundur, 75. löggjafarþing.
Sjá dálk 89 í D-deild Alþingistíðinda. (2274)

65. mál, fræðsla í þjóðfélags- og þjóðhagsfræðum

Gísli Jónsson:

Herra forseti. Ég skal ekki lengja mikið þessar umræður, en hv. frsm. blandaði því hér inn í umræðurnar, hvernig hagað væri vinnubrögðum í Ed. þessa daga. Ég vildi í því tilefni mega benda á, að í dag liggja ekki verkefni fyrir Ed. til að taka fyrir á þingfundum, vegna þess að öll þau verkefni, sem henni hafa verið falin til umræðu, hafa verið send til viðkomandi nefnda, m, a. hefur hv. frsm. eitt mál eða tvö í fjhn. Ég er ekki að ásaka hann neitt fyrir að hafa ekki afgreitt málin, því að ég veit, að hann hefur látið þau ganga sinn eðlilega gang, en ég vildi bara skýra hér, að forseti deildarinnar á enga sök á því, að ekki hefur verið nægilegt verkefni í Ed., eins og mátti skilja á orðum hv. frsm. Þann misskilning vildi ég leiðrétta. Þau mál, sem þangað eru komin, hafa verið afgreidd til nefnda, og þau liggja þar enn og verða afgreidd strax og þau koma frá nefndunum.

Hvað snertir ræðu hv. framsögumanns, hefur hún ekki sannfært mig um, að þessi till. sé nauðsynleg, eins og hún er orðuð. Höfuðtilgangur till. er að skipa nefnd til þess að kanna, hversu bezt verði komið við aukinni fræðslu fyrir alinenning í þjóðfélags- og þjóðhagsfræðum. Þetta er höfuðtilgangur tillögunnar. Og ég segi: Það þarf enga nefnd til þess að komast að raun um, að þessu verður bezt fyrir komið með því að taka fræðsluna upp í öllum skólum landsins. Það er ekki einasta, að fræðslan verði víðtækust þannig, heldur verður hún líka ódýrari, svo að það þarf enga nefnd að skipa til þess að rannsaka það mál. Ef hins vegar á að ákveða, hvort á að taka slíka fræðslu upp, og rannsaka, hvort það sé heppilegt fyrir þjóðfélagið, að slík fræðsla sé tekin upp, þá þarf að breyta till. Það dettur engum lifandi manni í hug að halda, að fræðslan verði ódýrari fyrir ríkissjóð eða hagkvæmari fyrir kjósendurna í landinu, ef háskólinn á að fara að setja upp námskeið úti um allt land eða flytja alla nemendurna suður til Reykjavíkur til þess að hlusta á sig þar, en annaðhvort ætlast flutningsmennirnir til að gert sé. Þess vegna er það alveg óhaggað, sem ég hef haldið fram, að aukin fræðsla fyrir almenning verði heppilegust og ódýrust með því að taka hana upp í öllum skólum landsins.

Það er svo allt annað atriði, hvort það sé eðlilegt að láta aðrar námsgreinar víkja fyrir þessari námsgrein, og ef till. hefði verið orðuð þannig, að þessir ákveðnu menn hefðu átt að rannsaka það, þá horfði málið náttúrlega allt öðruvísi við, — eða hvort ætti að lengja skólagöngutímann til þess að geta komið að verulegri fræðslu í þessum greinum. Það er líka allt annað atriði.

Því ber náttúrlega ekki að neita, að eins og nú standa sakir eru notaðar um 65–70 millj. kr. til fræðslu í landinu og að upp undir 1/3 af öllum landsmönnum er við fræðslu, annaðhvort sem nemendur eða kennarar, og það getur vel verið, að það sé bezta lausnin á okkar vandamálum að setja nú upp enn víðtækara fræðslukerfi, til þess að þessi hópur geti orðið t. d. allt að helmingurinn af landsfólkinu, og segi ég það ekki af því, að ég sé neitt á móti fræðslu, nema síður sé.

Hv. flm. sagði, að þessari fræðslu ætti að koma þannig fyrir, að menn gætu notið kosningarréttar síns á sem skynsamlegastan hátt. Ég er sammála því, að það væri æskilegt. En ég held, að í þessum ummælum hv. frsm. komi fram ákaflega mikið vanmat á íslenzkum kjósendum. Þeir eru furðu glöggir á að nota sinn kosningarrétt, jafnvel þó að þeir hafi ekki gengið á slík háskólanámskeið, og það sýnir bezt sú staðreynd, að straumurinn liggur frá óheillastefnunum til hinna, sem eru hollari fyrir þjóðfélagið, án þess að nokkur fræðsla sé tekin upp. Og það er kannske hræðslan við það, sem vakir fyrir hv. flm., að þeir fari of hratt í burtu frá óhollu stefnunum og þess vegna sé þörf á að reyna að koma á einhverri sérstakri fræðslu til að stöðva þann flótta. Ég vil í því sambandi leyfa mér að benda á, að þegar forráðamenn landsmálanna hafa viljað láta kjósendurna kjósa öðruvísi en þeir sjálfir hafa viljað, hafa kjósendurnir sagt nei og farið sínar leiðir, og er ekki langt að minnast þeirra dæma, hvernig það hefur skeð í landinu.

Kjósendur eru ákaflega næmir á það yfirleitt, hvað er þjóðinni fyrir beztu í þeim málum, og mundi þeirra afstaða sjálfsagt ekki breytast mikið, þó að sett yrðu upp víðtæk stjórnmálanámskeið, sem háskólinn ætti að standa fyrir um allt land. Um hitt, að ætla sér að krefja hvern kjósanda til að ganga undir próf, eins og mér skildist nú á hv. flm., þá á víst langt í land, þangað til því verður fyrir komið. En það eru aðrir menn, sem þyrftu að ganga undir próf, nefnilega blaðamennirnir, sem flytja fólkinu fréttirnar frá þingi og skýra fyrir því stjórnmálin. Þeir ættu svo sannarlega að ganga undir það próf, hvort þeir kynnu nokkurn tíma að segja satt, því að það þarf víst ekki að fletta upp mörgum blaðagreinum hjá leiðtogunum, sem flytja fólkinu fréttirnar af Alþingi og stjórnmálum yfirleitt, til þess að sýna fram á, að þeir geta sáralítið haldið sér á línu sannleikans. Þeir eiga langmesta sökina á því, að verið er að villa þjóðinni sýn, og það eru þeir menn, sem ættu að ganga undir strangt próf, áður en þeir fengju leyfi til þess að vera blaðafulltrúar í landinu.