28.03.1958
Neðri deild: 75. fundur, 77. löggjafarþing.
Sjá dálk 1511 í B-deild Alþingistíðinda. (1315)

18. mál, umferðarlög

Skúli Guðmundsson:

Herra forseti. Ég á brtt. við frv. á þskj. 352. Fyrri brtt. á þskj. er við 73. gr. frv., 1. mgr. hennar. Sú mgr. var ákveðin við 2. umr. málsins samkv. brtt., sem ég bar þá fram, og efni hennar er það, að þegar vátryggingarfélag hefur orðið að greiða bætur fyrir tjón, þá skuli því skylt að endurkrefja þann, sem tjóninu hefur valdið, um 500 eða 1000 kr. eftir því, hvort tjónbæturnar hafa numið 500–1000 kr. eða hærri fjárhæð.

Ég hef síðan komizt að raun um, að það er æskilegt að gera það skýrara í þessari mgr., við hvað er átt, þar sem orðalagið, eins og það er nú, gæti leitt til þess, að það yrði ef til vill ágreiningur um, hvernig bæri að framkvæma þetta. Þar er talað um 500 eða 1000 kr. af hverri einstakri bótagreiðslu.

Nú er það svo, að þegar bifreið veldur tjóni eða annað ökutæki, þá kemur það oft fyrir, að þeir eru fleiri en einn, sem eiga kröfu um bætur, og mætti ef til vill skilja orðalag mgr., eins og það er nú í frv., þannig, að það ætti að greiða því meira, ef þeir aðilar væru fleiri, en einn, sem krefjast bóta og fá bætur greiddar. En þetta væri í ósamræmi við það, sem til var ætlazt upphaflega með ákvæðinu.

Ég hef því lagt til í 1. brtt. á þskj. 352 að breyta nokkuð orðalaginu, þannig að það sé ótvírætt, að endurkröfurnar verði ekki hærri, en þetta, 500 eða 1000 kr. fyrir hvern einstakan vátryggingaratburð, en því er það orð hér notað, að í lögum nr. 20 frá 1954, um vátryggingarsamninga, er það nefnt vátryggingaratburður, það atvik, sem tjóni veldur, þannig að vátryggingarsalar þurfi að greiða bætur. Ætti ekki að verða neinn vafi um skilning á ákvæðinu, ef brtt. mín á þskj. 352 verður samþykkt, og vænti ég þess, að dm. geti á það fallizt að gera orðalagið ótvírætt.

Þá eru einnig á sama þskj, tvær brtt. við 81, gr. frv. Í þeirri gr. frv. eru ákvæði um það, í hvaða tilfellum skuli svipta menn rétti til að stjórna vélknúnum ökutækjum. Segir þar í 2. mgr., að hafi stjórnandi vélknúins ökutækis gerzt brotlegur við ákveðin fyrirmæli í 25, gr. frv., skuli svipta hann ökuleyfi eða rétti til að öðlast það. Síðan segir: „Ef sérstakar málsbætur eru, má sleppa sviptingu réttinda vegna brota á 1. og 2., sbr. 3, mgr. 25. gr.“

Ég legg til í brtt. minni, að þarna bætist inn í ákvæði um það, að því aðeins megi sleppa sviptingu réttinda, að kærður hafi eigi áður orðið sekur um sams konar eða annað verulegt brot gegn skyldum sínum sem bifreiðastjóri. Þetta er svo í gildandi lögum. Í bifreiðalögunum frá 1941, í 39. gr. þeirra laga, eru ákvæði um sviptingu ökuleyfa, og þar segir, með leyfi hæstv. forseta:

„Ef alveg sérstakar málsbætur eru fyrir hendi og kærði hefur eigi áður orðið sekur um sams konar eða annað verulegt brot gegn skyldum sínum sem bifreiðastjóri, þarf þó eigi auk refsingar að beita ökuleyfissviptingu.“

Þetta ákvæði laganna hefur verið fellt niður við samningu frv., og í brtt. er það tekið upp alveg orðrétt úr gildandi lögum. Ég sé ekki ástæðu til að hafa þessi ákvæði vægar,i en þau eru í núgildandi lögum.

Þá er einnig hitt atriðið, sem er í b-lið 2. brtt. minnar á þskj. 352, og það er einnig breyting á 81. gr., 3. mgr. hennar. Þar segir í þeirri mgr. í frvgr., að réttindasvipting skuli eigi vera skemur en 1 mánuð, en í 39. gr. núgildandi bifreiðalaga eru ákvæði um það, að ökuleyfissvipting skuli eigi vera skemur en 3 mánuði.

Hér er því einnig slakað á viðurlögunum, og ég legg til, að þetta verði fært í sama horf og nú er í lögum, að ökuleyfissviptingin verði eigi skemur en 3 mánuði.

Till. mín er sem sagt um það, eins og í hinu tilfellinu, að færa þetta í samræmi við þau ákvæði, sem nú gilda.

Á þskj. 364 liggur fyrir brtt. frá 4 hv. þdm. við 73. gr. frv., 1. mgr. hennar. Brtt. þeirra er um það, að í staðinn fyrir að vátryggingarfélagi sé skylt að endurkrefja þann, sem tjóni hefur valdið, um 500 eða 1000 kr., þá skuli vátryggingarfélögunum vera heimilt að endurkrefja um þessar upphæðir.

Ég tel ekki til bóta að gera þessa breytingu, heldur þvert á móti. Ég gæti búizt við því, að a.m.k. sum vátryggingarfélögin mundu vilja komast hjá því að endurkrefja vátryggingartaka á þennan hátt. Það mun líka mega telja, að það sé meira hagsmunamál fyrir aðra en vátryggingarfélögin, að þessi skipan komist á.

Eins og ég ræddi um við 2. umr. frv., þá tel ég engan vafa á því, að ef þessi regla væri upp tekin, að láta þá, sem tjóni valda, borga nokkuð, þó að tiltölulega litlar upphæðir séu, af því tjóni, sem verður, þá mundi það verða til þess, að það yrði sýnd meiri varkárni í umferðinni. Árekstrunum og slysunum mundi fækka, og það gæti orðið til þess að minnka tjónið og um leið að lækka iðgjöldin fyrir tryggingar ökutækjanna. Auk þess mundu að sjálfsögðu iðgjöldin, sem eigendur ökutækjanna þurfa að borga, lækka við það, að þessar endurgreiðslur kæmu frá þeim, sem tjóni valda.

Ég tel því heppilegra að hafa þetta óbreytt, eins og það er nú í frvgr., að skylt sé að endurkrefja. En ef meiri hl. hv. þd. vill breyta þessu á þann hátt, sem lagt er til í brtt. þeirra á þskj. 361, þá tel ég þó nauðsynlegt að setja inn ákvæði um það, að þar verði það meiri hlutinn, sem ræður, hvort á að beita endurkröfuheimildinni eða ekki, og því hef ég lagt fram brtt. á þskj. 353 um viðbót við 1. mgr., en því aðeins kemur þessi brtt. mín til greina, að brtt. á þskj. 364 frá 4 hv. þdm. verði samþykkt. Verði hún felld, þá mun ég taka þessa brtt. aftur, því að þá á hún ekki við, og ég vildi fara fram á það við hæstv. forseta, að hann bæri fyrst upp, eins og virðist eðlilegt, aðrar brtt. við 73. gr., þ.e.a.s. 1. mgr. hennar, en mín viðbótartill. á þskj. 358 kæmi til atkvæða á eftir og mundi þá, eins og ég sagði, ekki koma til atkvæða, ef brtt. á þskj. 3G4 verður felld.

Það liggur í augum uppi, að það er ekki hægt fyrir eitt eða tvö vátryggingarfélög t.d. að nota endurkröfuheimildina, ef önnur félög, sem hafa þessar vátryggingar með höndum, neita að gera það. Þarna verða þau öll að fylgjast að, og því gæti það farið svo, ef þessu verður breytt í heimildarákvæði án þess að kveða nokkuð á um það nánar, að t.d. eitt vátryggingarfélag gæti afstýrt því, að heimildin væri notuð, þó að það hefði ekki nema lítinn hluta af tryggingunum, við skulum segja 4% eða 5%, þó að hin félögin, sem hafa mikinn meiri hluta af tryggingunum, vildu nota heimildina.

Brtt. mín eða viðaukatill. er því um það, að ef vátryggingarfélag eða félög, sem annast samanlagt meira en helming trygginganna, ákveði að nota endurkröfuheimildina, þá sé öðrum vátryggingarfélögum skylt að krefja um endurgreiðslur einnig samkvæmt heimildinni. Með þessu mundu það verða þeir aðilar, sem hafa í sínum höndum meira en helming trygginganna, sem á hverjum tíma ráða því, hvort endurkröfuheimildin verður notuð eða ekki.

Ég sé ekki ástæðu til að ræða meira um þessar brtt. En nú eru allmargir hv. þdm, fjarverandi og nokkrir þeirra hafa þegar fengið páskaleyfi, þannig að á þessum fundi vantar marga menn í d., og ég hefði viljað beina því til hæstv. forseta í því tilefni, hvort honum þætti ekki rétt eða hann gæti á það fallizt að fresta atkvgr.

Það er þannig með þetta mál, að það hafa verið gerðar töluverðar breytingar á því hér í d., svo að það þarf að fara aftur til hv. Ed., og sýnist mér því útilokað, jafnvel þó að atkvgr. færi fram hér á þessum fundi, að málið fái fullnaðarafgreiðslu frá þingi fyrir páska, og ætti þá ekki, virðist mér, að skipta miklu máli, þó að atkvgr. væri frestað. En ég hefði talið það að ýmsu leyti æskilegt, að þeir, sem nú eru fjarverandi með leyfi forseta, ættu þess kost að greiða atkv. um þessar brtt.