11.03.1958
Neðri deild: 64. fundur, 77. löggjafarþing.
Sjá dálk 25 í C-deild Alþingistíðinda. (1663)

49. mál, veitingasala, gististaðahald o. fl.

Ingólfur Jónsson:

Herra forseti. Hv. 2. þm. Eyf. (MJ) beindi því til frsm. samgmn. að svara fsp. varðandi 23. gr., og býst ég við, að hann geri það. En ég vil eigi að síður aðeins minnast á það, þar sem ræða hv. 2. þm. Eyf. styður að því, að till. mín og hv. þm. A-Húnv. (JPálm) varðandi 3. gr. verði samþ. Ég vil ekki rökræða um, hvort þetta fær staðizt, sem um getur í 19. gr. frv. Ég hygg, að það verði að dæmast svo, og verð ég að minna á, að það er eigi allsjaldan, sem lagabreyting nemur úr gildi það, sem áður hefur verið leyft. En í sambandi við samningu þessa frv. gefur sú n., sem frv. samdi, skýringu á 19. gr., sem fjallar um gjöld og leyfi til þessa atvinnurekstrar. Það er auðséð, að fyrir n. vakir ekki það að svipta leyfishafana möguleika á því að halda sínum réttindum, heldur eins og n. segir orðrétt, með leyfi hæstv. forseta:

„Í 2. mgr. er nýmæli, þar sem leyfishöfum er gert að skyldu að endurnýja leyfi sín árlega. Er það gert til að koma á nánara og lífrænna sambandi milli lögreglustjóra og leyfishafa en verið hefur og opna lögreglustjóra leið til að fylgja aðfinnslum eftirlitsins eftir án þess að nota lokunarheimild 10. gr., 2. mgr.“

Ég hygg, að það sé til bóta, ef unnt væri að skapa þannig lífrænna samband, vegna þess að veitingasölu og gistihúsahaldi er þannig háttað í þessu landi, að það þarf að umbæta það á margan hátt, það þarf eftirlit og það þarf aðhald, og þess vegna hygg ég, að það sé ekki óeðlilegt, þótt þessi lög afturkalli þau leyfi, sem gefin hafa verið, en að þau verði endurveitt án þess að gjald komi fyrir, og að það sé enginn hefndarhugur hjá lögreglustjóra í því sambandi eða refsingarhugur, heldur verði þessi lög til þess að skapa, eins og n. segir: „lífrænna samband á milli þessara aðila“. Mætti þá hugsa sér, að árangur næðist í þeim efnum til bóta.

Það er rétt, sem hv. þm. A-Sk. (PÞ) sagði hér áðan, að endurnýjunargjaldið skv. 19. gr. þessa frv. er aðeins 200 kr. En þegar leyfin hafa fallið úr gildi og leyfið er veitt í fyrsta sinn að nýju, þá er ekki um 200 kr. að ræða, heldur 1000 kr. og 500 kr. í öðru tilfellinu. Það má nú segja, að báðar þessar upphæðir séu svo litlar, að það sé ekki umtalsvert og veitingamenn muni ekkert um að greiða þetta, en blærinn yfir þessu er nú sá og rökstuðningur hv. 2. þm. Eyf. styður einnig að því, að leyfin þurfi ekki að kaupa aftur, heldur endurnýist þau af sjálfu sér, ef veitingamenn hafa ekki brotið af sér, og sýni það, að þeir eigi skilið að hafa þennan atvinnurekstur með höndum.

Hv. þm. A-Sk. og hv. 2. þm. Eyf. bentu á það, að 1. brtt. okkar hv. þm. A-Húnv. leiddi til þess, að það væru gerð strangari ákvæði til þeirra, sem fást við veitingasölu og gistihúsahald. Þetta er ekkert ný upplýsing fyrir okkur flm. Við vissum það, þegar við vorum að semja till., og ég átti ekki von á því frá þessum hv. tveimur þm., að þeim fyndist það aðfinnsluvert, að hér væri flutt brtt. við þetta frv., sem stuðlaði að því, að áfengislögin væru ekki brotin hjá þeim, sem fást við veitingasölu og gistihúsahald. Hvers vegna eru þau brotin hjá þeim, sem fást við veitingasölu og gistihúsahald? Það er vegna þess, að refsingin fyrir það hefur verið lítil í gildandi lögum og áhættan takmörkuð. Það er þess vegna, sem þau hafa verið brotin. Ef okkar till. verður samþ., eiga veitingahúsin svo mikið í hættu, að þau munu reyna að sigla fram hjá þessu skeri, og ég hafði hugsað mér, að hv. þm. A-Sk. og hv. þm. Eyf., sem báðir prédika hér bindindi og batnandi siðferði í áfengismálum, yrðu fyrstir menn til þess að styðja þessa brtt.

Þá er það 2. brtt., um það, að 5. gr. frv. falli niður. Báðir þessir hv. þm., sem hér hafa talað, telja, að hún nái ekki tilgangi sínum, því þótt okkar brtt. verði samþ., þá greiði það ekki fyrir því, að erlendir menn fái aðstöðu til að byggja hér veitingahús. Hv. 2. þm. Eyf. sagði hér áðan, að samkv. ákvæðum 4. gr. væri aðeins um það talað, að til þess að hafa réttindi samkvæmt lögum um atvinnurekstur á Íslandi þyrfti að hafa verið heimilisfastur hér síðasta ár, og þetta væri sama ákvæðið og í þeim lögum, en í 3. lið 4. gr. frv. er sagt : „hefur óskert borgararéttindi“. M. ö. o.: það nægir ekki samkvæmt 4. gr. frv., að maðurinn hafi verið búsettur á landinu s. l. ár, hann verður að vera ríkisborgari. Okkur flm. er að sjálfsögðu ljóst, að þótt 5. gr. þessa frv. verði felld niður, þá er það ekki nema lítið spor í rétta átt, og það nægir ekki til þess, að hér verði byggt gistihús fyrir erlent fjármagn. En verði gr. felld niður, er það þó vitað, að það er ekki í lögum um veitinga- og gistihúsahald á Íslandi beinlínis bannað, að útlendingar komi hér við sögu, og það verður ekki þá mögulegt að veifa slíkum lögum framan í þá útlendinga, sem gjarnan vildu koma hér með fjármagn og byggja gistihús.

Hv. þm. A-Sk. sagði hér áðan: Þetta ákvæði er ekkert nýtt, 5. gr. frv., það hefur staðið í lögum um 30 ára skeið. Það er alveg rétt, það hefur staðið í lögum um 30 ára skeið, en árangurinn af því er okkur öllum augljós. Hér hefur ekki verið byggt gistihús, sem gistihús getur kallazt, í 30 ár. 1930 var Hótel Borg byggt, og hér hefur ekki verið byggt stórt gistihús síðan. Ég er ekki að segja, að það sé vegna þess, að þetta hefur gilt og verið ákvæði í lögum, en áreiðanlega hefur útlendingum oft verið bent á þetta ákvæði og það eitt út af fyrir sig jafnvel nægt til þess, að þeir, sem höfðu hug á koma hér og tala við íslenzk stjórnarvöld um þessi málefni, hafa hætt við það, eftir að búið var að veifa þessu framan í þá.

Hitt er svo alveg rétt, sem sagt hefur verið, að ef að þessu yrði horfið, þá er vitanlega alltaf möguleiki á því og sjálfsagt að semja nýja löggjöf um það efni. En það, sem fyrir mér og hv. þm. A-Húnv. vakti í sambandi við brtt. um þetta efni, var að koma í veg fyrir, að það væri hægt strax, þegar einhver útlendingur kæmi á vettvang og vildi kynna sér alla aðstöðu hér, að veifa framan í hann íslenzkum lögum og segja: Það þýðir ekkert fyrir þig, góði, að vera að koma hingað og tala um þessi mál, því að samkvæmt lögum um veitinga- og gistihúsahald á Íslandi er bannað, að útlendingar komi nærri þessum málum.