16.04.1958
Sameinað þing: 39. fundur, 77. löggjafarþing.
Sjá dálk 38 í D-deild Alþingistíðinda. (2302)

77. mál, rafveitulína frá Hvolsvelli til Vestmannaeyja

Gísli Guðmundsson:

Herra forseti. Ég hef leyft mér fyrir nokkru að flytja brtt. við till. á þskj. 128 eða öllu heldur viðaukatill. þess efnis, að ríkisstj. verði falið að hraða því að leggja aðalorkuveitu frá Laxárvirkjuninni um Norður-Þingeyjarsýslu eða byggja orkuver innan sýslunnar og leggja orkuveituna þaðan og enn fremur að greiða fyrir innflutningi dieselrafstöðva fyrir sveitabæi.

Eins og fram kom hjá hv. frsm. fjvn. hér áðan, hefur hv. nefnd ekki séð sér fært að mæla með þessari brtt., og verð ég að segja það, að sú afstaða hv. nefndar veldur mér nokkrum vonbrigðum.

Ég get ekki fallizt á það sem viðunandi afgreiðslu þessarar till. minnar, þó að hv. nefnd vitni í nál, á þskj. 356 í bréf frá raforkumálastjóra. Í þessu bréfi segir, eftir því sem á þskj. stendur, að í áætlun, sem mér skilst að raforkumálaskrifstofan hafi unnið að, sé gert ráð fyrir að leggja rafveitu í Norður-Þingeyjarsýslu árin 1962–1963, og mér þykir það lítil afgreiðsla og sízt til bóta minni till., þó að hv. n. vísi í slík ummæli í bréfi frá raforkumálastjóra.

Varðandi þessi ummæli eða frásögn hans um það, sem standi í einhverju áætlunaruppkasti, sem raforkumálaskrifstofan sé að vinna að um rafvæðingu landsins, og þar standi, að þessa veitu eigi að Leggja á árunum 1962–1963, þá hefur það vitanlega ekkert gildi.

Eftir athuganir, sem gerðar hafa verið í raforkumálum, hefur mér verið tjáð af þeim, sem um þau mál fjölluðu, að heppilegasta leiðin til þess að sjá þessu héraði fyrir raforku, mundi vera að leggja aðalorkuveitu frá orkuverinu við Laxá í Suður-Þingeyjarsýslu um Tjörnes eða Tunguheiði til Kópaskers, þaðan til Þórshafnar og aukalínu af Kópaskerslínu til Raufarhafnar.

Einnig hefur komið til mála og var sérstaklega nokkuð um það rætt fyrir allmörgum árum að virkja vatnsfall innan héraðsins, en aðallega hefur nú verið rætt um þessa leið í seinni tíð, orkuveituna frá Laxá.

Nú er það svo, að í þessu héraði eins og víðar er mikill áhugi fyrir dreifingu raforkunnar, og mér sýnist, að aðstaða sé að ýmsu leyti þannig í héraðinu, að full ástæða sé til þess að hraða þessum framkvæmdum.

Í Norður-Þingeyjarsýslu eru m.a. þrjú þorp, tvö þorp allstór, Raufarhöfn og Þórshöfn, sem hafa hvort um sig rúmlega 400 íbúa, auk þess þriðja þorpið, Kópasker, sem er vaxandi þorp.

Á Raufarhöfn er síldariðnaður, sem kunnugt er, og síldarsöltun mikil og auk þess hraðfrystihús og fleiri fyrirtæki, sem þurfa á raforku að halda. Svipað má segja um Þórshöfn, að þar er einnig hraðfrystihús og þar er allmikil síldarsöltun, en slík fyrirtæki þurfa, eins og kunnugt er, á raforku að halda. Ég sé ekki annað, þó að ekki væri á annað litið en þessi þorp og þörf þeirra fyrir raforku og möguleika þeirra til að standa undir raforkuframkvæmdum, að þá séu þau fyllilega sambærileg við sum þau byggðarlög, þar sem raforkuframkvæmdir eru þegar hafnar. En auk þess eru í þessu héraði stórar og fjölmennar sveitir, sem einnig mundu að sjálfsögðu njóta góðs af raforkunni smátt og smátt, eftir því sem raforkukerfið breiðist út.

Fyrir nokkrum árum var gerð töluvert rækileg athugun á fyrirhugaðri orkuveitu um þetta hérað og á því, hver kostnaðurinn mundi verða. Við þá athugun kom í ljós, að búast mundi mega við allmikilli notkun raforkunnar, ef lína yrði lögð um héraðið, og töluvert meiri en ætla hefði mátt í fyrstu, og eru til þess ýmsar ástæður.

Nú eru mér það þess vegna, eins og ég sagði áðan, nokkur vonbrigði, að hv. fjvn, skuli ekki vilja sinna þessu máli á neinn hátt og ekki á neinn hátt leggja því liðsyrði, að þessum framkvæmdum, sem um er fjallað í minni brtt., verði hraðað, og ég held, að það hljóti að stafa af því, að hv. nefnd hafi af einhverjum ástæðum ekki átt þess kost að kynna sér málið til hlítar.

Um annan lið till., þar sem rætt er um innflutning á dieselrafstöðvum, má að vísu segja, að ef til vill hefði verið rétt að flytja þá till. sem sérstakt mál í þinginu. En um það vil ég að öðru leyti segja það, að mér finnst, að það megi ekki minna vera, þegar hið opinbera leggur fram mikið fé, bæði í virkjanir og til þess að leggja orkuveitur í sumum byggðarlögum, að þá sé greitt fyrir þeim mönnum, sem ekki hafa aðstöðu til þess að verða þessa aðnjótandi fyrst um sinn. En eins og hv. þm. vita, er víða strjálbýlt í sveitum, og þar sem strjálbýlið er mest, eru litlar líkur til, að þangað komi rafmagn frá aðalorkustöðvunum nú alveg á næstunni. En ýmsir þeirra, sem þarna eiga hlut að máli, hafa þá hugsað sér að bæta úr sinni þörf á annan hátt, a.m.k. í bili, með því að virkja lítil vatnsföll, þar sem þau eru við bæi og hentug til virkjunar, og þar sem það er ekki, þá með því að kaupa olíustöðvar til framleiðslu á orku. Og það hefur verið þó nokkur eftirspurn undanfarin ár eftir slíkum stöðvum og þeim komið upp á allmörgum sveitaheimilum. Nú hef ég litið svo á, að í raforkulöggjöfinni væri í raun og veru kveðið á um það, að þessir menn, sem koma upp slíkum stöðvum einhvers staðar, hvort sem það eru vatnsaflsstöðvar eða dieselstöðvar, ættu að njóta fyrirgreiðslu af hálfu hins opinbera, alveg til jafns við menn í þeim landshlutum, sem geta notið góðs af aðalorkuveitunum. En þetta verður vitanlega ekki, nema því aðeins að greitt sé fyrir því á hverjum tíma, að þessi innflutningur sé heimilaður. Þess vegna fjallar brtt, mín einnig um þetta efni, að ég áleit, að það væri mjög skylt því máli, sem hér er á ferðinni. Ef það teldist fært, mundi ég nú vilja mælast til þess við hæstv. forseta og hv. fjvn., að þessu máli mætti fresta, sem hér er til umræðu, þannig að mér gæfist tóm til þess að athuga nánar, hversu með skuli fara af minni hálfu brtt., sem hv, n. hefur enn ekki viljað sinna, og afstöðu mína til málsins.