07.05.1958
Sameinað þing: 43. fundur, 77. löggjafarþing.
Sjá dálk 194 í D-deild Alþingistíðinda. (2564)

17. mál, eftirgjöf lána

Ingólfur Jónsson:

Herra forseti. Ég vildi leyfa mér, áður en ég minnist á það mál, sem hér er til umr., 2. mál á dagskránni, að spyrjast fyrir um það, hvernig á því standi, að fsp. þeirri, sem ég hef flutt um innflutning landbúnaðarvéla, fæst ekki svarað. Það er í annað sinn, sem hún er á dagskrá, og hæstv. forseti hefur þess vegna gert sína skyldu, en mér þætti mjög vænt um, ef hann vildi stuðla að því, að fsp, yrði svarað. Ég man ekki þingsköpin, en ég ætla, að það séu takmörk fyrir þeim tíma, sem hægt er að komast undan því að svara fyrirspurnum, sem formlega eru fram bornar.

Þá sé ég það, að hæstv. félmrh. og hv. þm. S-Þ. eru ekki staddir hér að þessu sinni, en það voru þeir, sem ég hefði ástæðu til þess að svara nokkuð í sambandi við málið, sem hér var rætt, um eftirgjöf lána. Og vegna þess að þeir eru ekki hér staddir og vegna þess að umræðurnar höfðu snúizt þannig, að ekki er sérstök ástæða fyrir mig að orðlengja þetta mál frekar, þá get ég verið mjög stuttorður.

Ég vil þó vekja athygli á einu í sambandi við það, sem hæstv. félmrh. talaði um. Hann sagðist mótmæla því, að það fé, sem bjargráðasjóði hefði einu sinni verið afhent, væri aftur af honum tekið. Þetta var náttúrlega ágætlega mælt af hæstv. ráðh. En ég held, að hann hafi nú ekki gert fyllilega grein fyrir því, hvað hann var að segja og hvað í þessu fólst, vegna þess að hæstv. ráðh. eins og aðrir veit það, að það verður aldrei nema nokkur hluti af þessum lánum innheimtur. Hæstv. ráðh. veit það líka, að það hefur ærinn kostnað í för með sér að gera tilraunir til innheimtunnar og að þar sem boðið er upp á margs konar undanþágur um greiðslur, þá verður það ekki nema lítill hluti, sem greiddur verður. Það hefur hæstv. ríkisstj. boðið upp á, en aðeins það, að það verður að greina á milli, hverjir eru megnugir að borga og hverjir ekki. Það á að draga menn í dilka, það á að gera innheimtuna eins erfiða og flókna og mögulegt er, og mér kæmi þess vegna ekkert á óvart, þótt nokkrum mönnum væri fengið launað starf við þetta. Hvað verður þá mikið afgangs af því, sem innheimtist og bjargráðasjóður fær?

Ég vildi aðeins vekja athygli á þessu, og það er ekki fleira, sem þarf við hæstv. félmrh. að segja.

Hv. þm. S-Þ. var að tala um, að það væri mikill munur á því, hvort veittur væri styrkur til útgerðar og fiskveiða eða þau óþurrkalán, sem við vorum að ræða um. Þessi sami hv. þm. sagði einnig, að samþykkt Stéttarsambandsins 1955 hafi verið byggð á sandi, vegna þess að hún fór fram á það að fá styrk óþurrkanna í líkingu við það, sem gerist í sambandi við öflun fisks og ýmsa aðra atvinnuhætti, sem styrktir eru hér á landi. En hvers vegna var ekki þetta veitt í styrkjaformi? Það ætla ég að allir hv. alþm. viti um. Það var vegna þess, að tvisvar áður hafði verið búið að veita Austfirðingum aðstoð vegna harðæris í lánsformi. Og þegar óskin um styrk kom frá Stéttarsambandsfundinum, þá komu fram beinlínis kröfur um það, að aðstoðin á óþurrkasvæðunum væri veitt í sama formi og aðstoðin til Austfirðinga, og eins og sagt var, úr því að það var heppilegast að veita aðstoðina í lánsformi til Austfirðinga tvísvar sinnum, þá hlýtur það einnig að vera heppilegast að hafa aðstoðina á óþurrkasvæðunum í lánaformi. — Og vissulega voru þessi lán, þó að þau væru ekki veitt í styrkjaformi, framleiðslustyrkur, veittur í því skyni að gera bændum mögulegt að halda bústofni sínum og framleiðslu. Og það er þess vegna ekkert skrýtið að bera þetta saman við aðra styrki, t.d. til jávarútvegs, og leggja það að líku.

En nú var það svo, að lánin, sem voru veitt til Austfirðinga, voru gefin eftir að meiri hluta til með samþykki Alþingis í fyrra. Þannig voru óþurrkalánin og harðindalánin á Austurlandi slitin úr samhengi. Við skulum segja, að það hafi mátt deila um það í fyrra, hvort það ætti að gefa lánin eftir. En eftir að búið er að gefa Austfjarðalánin eftir, þá liggur í hlutarins eðli, að það er réttlátt að láta eitt og hið sama yfir alla bændur ganga, sem orðið hafa fyrir hörðum búsifjum, sem Sunnlendingar urðu fyrir vegna óþurrkanna og Austfirðingar óneitanlega urðu fyrir vegna harðindanna.

Till. er flutt sem tilraun í þá átt að gefa þingheimi tækifæri til að bæta það ranglæti, sem framið var með samþykkt till. í því formi, sem gert var í fyrra. En till., sem hér um ræðir, var upphaflega flutt haustið 1956, eftir að ljóst var, að meiri hluti — ég vil segja mestur hluti harðindalánanna af Austurlandi var í vanskilum í Búnaðarbankanum. Og þau voru ekki í vanskilum vegna þess, að bændurnir á Austurlandi vildu vera vanskilamenn, heldur vegna þess, að þeim var ekki kleift að greiða þessi lán. Óþurrkalánin fara ekki í vanskil vegna þess, að bændur á Suður- og Suðvesturlandi vilji vera vanskilamenn, heldur munu þau komast í vanskil vegna þess, að meginhluti bænda á erfitt með að standa í skilum og greiða þau upp. Það er þetta, sem við flm. till. vildum koma í veg fyrir. Við vildum koma í veg fyrir það, að bændur, sem eru skilamenn í eðli sínu og vilja borga það, sem þeim ber að greiða, yrðu vanskilamenn, og samþykkja eftirgjöf á þessum lánum, áður en til þess kæmi.

Það er raunalegt, hversu margir af þeim, sem telja sig vera forsvarsmenn bænda, hafa gert mikið úr þeirri gjaldgetu, sem bændur yfirleitt hafa, og þeir hafa mörgum sinnum verið að hampa því, að það væru jafnvel í hópi þessara manna menn, sem fái stóreignaskatt, og kom það fram hjá hv. þm. S-Þ., að það væru jafnvel fimm bændur, sem ættu að greiða stóreignaskatt. Hann upplýsti nú ekki, hvað hann væri hár. En það skyldi nú ekki vera, að þessir fimm bændur taki sínar aðaltekjur annars staðar frá, en frá búskapnum? Ég segi nú, að það er illt verk að vera að gefa svo villandi upplýsingar um efnahag og ástæður heillar stéttar. Og það verður ekki léttara síðar meir að láta þessa stétt njóta jafnréttis og fá sanngjarnar kröfur uppfylltar, eftir að búið er að villa svo fyrir þeim landsmönnum, sem ekki þekkja til, að þeir halda, að bændastéttin í heild sinni sé miklu betur sett en raun ber vitni um.

Nú skal ég ekki neita því, að ýmsir bændur hafa lagað fyrir sér efnalega undanfarið, en þeir hafa margir hverjir gert það með því að vinna tvöfaldan vinnudag. Tekjur þeirra skulu lögum samkv. ekki vera mínni en tekjur verkamanna og sjómanna, og er þá miðað við þann vinnutíma, sem verkamenn og sjómenn vinna vanalega. En hversu langur er vinnutími bændanna, og hversu hátt er tímakaup þeirra? Tímakaup þeirra er miklu lægra en tímakaup sjómanna og verkamanna. En heildartekjur þeirra geta orðið jafnháar, með því að bóndinn og hjónin bæði leggi það hart að sér, að þau verði gömul og slitin fyrir aldur fram. Þetta er nú sannleikur málsins. Og nú virðist svo vera, að það eigi að bæta gráu ofan á svart með því að neita bændum um innflutning nauðsynlegra véla til þess að afla heyja á komandi sumri. Það er vitað mál, að nú er þannig ástatt á sveitaheimilunum, að það eru konan og bóndinn og unglingur eða unglingar, sem verða að vinna heimilisstörfin, afla heyjanna og koma öllu í verk. Þetta tekst aðeins með því að hafa vélar til hjálpar. En nú er komið fram í maímánuð og ekkert leyfi fengið fyrir heyvinnuvélum fyrir næsta sumar, en hundruð bænda, sem hafa pantað nauðsynlegar vélar, t.d. múgavélar, vantar þetta, vegna þess að þeir hafa átt gamlar vélar, sem eru orðnar slitnar, og margir horfa með ugg fram á sumarið einmitt út af þessu. Þá hafa margir sótt um innflutningsleyfi fyrir mjaltavélum til þess að létta störfin. Ekkert leyfi er fengið fyrir mjaltavélum á þessu ári, ekkert leyfi fyrir áburðardreifurum, og margir bændur í vandræðum með að dreifa áburðinum að þessu sinni. En þetta út af fyrir sig er í samræmi við það skilningsleysi, sem hefur fram komið hjá talsmönnum þess að fella till, okkar um eftirgjöf lánanna og vísa henni frá með rökstuddri dagskrá,

Ég ætla ekki að orðlengja þetta öllu meira og sízt vegna þess, að hv. frsm. er hér af einhverjum ástæðum ekki við. Ég tel, að þetta mál sé nú þegar orðið það mikið rætt, að það sé ástæðulaust að gera það öllu meira. Mér er kunnugt um, að bændur gera sér grein fyrir því, hvernig þessum málum er háttað, og að þeir eru óánægðir með afstöðu meiri hlutans í þessu máli og hafa orðið fyrir vonbrigðum hvað það snertir.