15.04.1959
Sameinað þing: 38. fundur, 78. löggjafarþing.
Sjá dálk 1939 í B-deild Alþingistíðinda. (2520)

Landhelgismál

Lúðvík Jósefsson:

Herra forseti. Það er ekki að ástæðulausu, að minnzt er á þetta mál hér á hv. Alþ. nú. Við erum búnir að horfa á það æði lengi, að Bretar hafa að engu þau lög og reglur, sem gilda eiga hér á Íslandi. Þeir hafa tekið upp þann sið að ætla sjálfir að halda uppi lögreglustörfum hér við Ísland, senda hingað vopnuð herskip, sem eiga sjálf að vaða inn í íslenzka landhelgi og kanna, hvort þau telji, að þeirra þjóða skip hafi brotið lög eða reglur hér eða ekki. Hér er auðvitað um alveg einstæða lítilsvirðingu á sjálfstæðri þjóð að ræða, svo að fá dæmi munu vera um slíkt. Þetta erum við nú samt sem áður búin að horfa á og þola nú um langan tíma æ ofan í æ.

Það hafa verið uppi háværar raddir, bæði hér á Alþ. og með þjóðinni almennt, um það, að Íslendingum væri það ekki sæmandi að standa aðgerðalausir, eins og þeir hafa gert, gagnvart slíkum yfirtroðslum.

Ég vil taka það fram, að ég tel — eins og hér kom í rauninni fram hjá hv. þm. G-K. næsta hlægilegt að halda áfram að senda til Breta slíkar mótmælaorðsendingar, eins og gert hefur verið til þessa. Það er ómögulegt annað, en allir útlendingar eða a.m.k. allir Bretar brosi að okkur aumkunarbrosi fyrir slíkar athafnir, á sama tíma sem allir landsmenn vitanlega fyllast réttlátri gremju yfir því, hvernig á málunum er haldið. Ég tel fyrir mitt leyti, að það sé orðinn allt of langur tími, sem liðið hefur í þessum efnum, án þess að við gripum til þeirra ráða, sem tekið mundi verða eftir. Ég tel líka, að þetta mál sé þess eðlis, eins og nú er komið, að það eigi að vera málefni Alþ. Það á ekki að fara neinar bakdyraleiðir með það og skjóta því án frekari athugunar til nefndar, sem um alllangan tíma er búin að þvæla þessum málum fyrir sér.

Ég vil benda á það, að á dagskrá þessa fundar er einmitt till. um það, að í sambandi við þessar yfirtroðslur Breta taki Alþingi sjálft af skarið og láti til sín heyra í málinu. Það er vitanlega hið eina viðeigandi svar, sem nú á að gefa í tilefni af þessum endurteknu árásum þeirra, þ.e. að Alþingi samþykki hér fyrir sitt leyti áskorun á ríkisstj. um að kalla nú þegar sendiherra okkar heim frá Bretlandi og vísa brezka sendiherranum úr landi. Við skulum sjá, um leið og fréttin bærist út um þetta, hvort Bretar héldu áfram slíkum yfirtroðslum eins og þeir hafa gert í íslenzkri fiskveiðilandhelgi að undanförnu. Ég efast ekkert um, að slíkt mundi vekja heimsathygli og þeir mundu skelfast við það. Þeir vitanlega halda áfram að troða hér yfir okkur, á meðan þeir finna, að við erum ekki menn til þess að láta til okkar heyra á neinn hátt. Ég býst við því, að þá þætti tilefni til þess hjá háum herrum að kalla saman fund í NATO og ræða þar um það alvarlega ástand, sem væri að skapast á Íslandi vegna aðgerða Breta og vegna mótaðgerða Íslendinga. Ég býst við því, að þá þyrfti að kalla þar saman fund og ræða, hvað gera skyldi.

Það er alveg öruggt mál, að engin þjóð í heiminum, sem eins hefði staðið á fyrir og okkur Íslendingum í þessu tilfelli, hefði tekið í mál að láta sendiherra sinn sitja í því ríki áfram, sem slíkar ofbeldisaðgerðir hefði í frammi gagnvart hinum aðilanum. Ekkert land í heiminum hefði gert þetta. Allir hefðu brugðizt þannig við — og höfum við ótal dæmi um slíkt — að kippa heim sendiherra í mótmælaskyni. Við getum vitanlega tekið upp okkar stjórnmálasamband við Breta aftur, þegar þeir vilja umgangast okkur eins og sjálfstæða þjóð. En á meðan þeir virða okkar sjálfstæði ekki að neinu og troða yfir okkar löglega rétt hér, eigum við líka að svara fyrir okkur á þann hátt, sem tekið verður eftir.

Ég vil því í tilefni af þessu benda á það, að hið eina eðlilega svar, sem við getum gefið á þessu stigi málsins, er einmitt að samþ. þá till., sem hér er á dagskrá, um að kippa okkar sendiherra heim frá London og vísa þeim brezka héðan úr landi.