20.04.1959
Sameinað þing: 41. fundur, 78. löggjafarþing.
Sjá dálk 644 í B-deild Alþingistíðinda. (396)

1. mál, fjárlög 1959

Utanr.- og fjmrh. (Guðmundur Í. Guðmundsson):

Herra forseti. Við afgreiðslu fjárlfrv. í fjvn. hefur ekki myndazt neinn meiri hl. um till. um afgreiðslu málsins. Ríkisstj. sendi n. fyrir nokkru sínar tillögur, og hafa fulltrúar Alþfl. og Sjálfstfl. í n. tekið þær tillögur upp og borið þær hér fram sem 1. minni hl. Þó er það svo, að um ýmsar till. n. eru nm. allir sammála. Sumar af þessum till. eru næsta mikils virði og vil ég sérstaklega láta í ljós ánægju yfir því, að nm. skuli hafa tekizt að skila sameiginlegum till. um jafnþýðingarmikla hluti eins og skiptingu vegafjár, hafnafjár og framlaga til brúa. En að öðru leyti vilja hinir þrír nefndarhlutar fara nokkuð hver sína leið. Minnst virðist þó bera í milli hjá 1. minni hl. n. og 2. minni hl., þ. e. fulltrúa Alþb. Á milli framsóknarmanna í fjvn. og annarra nm. ber hins vegar miklu meira.

Þegar fjárlfrv. var lagt fram á s. l. hausti, var gert ráð fyrir því, að greiðslur úr ríkissjóði næmu um 900 millj. kr. á árinu 1959, og var þá reiknað með hagstæðum greiðslujöfnuði um tæpar 2 millj. Það var hins vegar ljóst, þegar frv. var lagt fram og átti þó eftir að koma fram betur síðar, að þær tölur, sem þarna var farið með, voru ekki raunhæfar. Á s. l. ári urðu ýmsar breytingar, sem leiddu til þess, að þær áætlanir, sem gerðar voru við undirbúning fjárlfrv., gátu ekki undir neinum kringumstæðum staðizt og skiptu þar að sjálfsögðu langmestu máli þær grunnkaupshækkanir, sem urðu í landinu yfirleitt á s. l. sumri og s. l. hausti. Þessar grunnkaupshækkanir leiddu til þess, að inn á fjárlfrv. sjálft vantaði um 36 millj. kr. til þess að mæta þessum hækkunum. Laun opinberra starfsmanna voru hækkuð á árinu 1958 um sem svaraði 24 millj. kr. fyrir árið og laun verkamanna, sem hjá ríkinu unnu, voru hækkuð um sem svaraði 12 millj. Þá gerðist það og að seinast á árinu hækkaði kauplagsvísitala mjög eða upp í 202 stig og nam sú hækkun í janúarmánuði einum um 3.2 millj. Ef sú vísitöluhækkun hefði staðið allt árið 1959 óbreytt, mundi það hafa kostað ríkissjóð 38.4 millj. Hins vegar var það vitað, að úr því að vísitalan var farin að hreyfast svo gífurlega og ef ekki yrðu einhverjar sérstakar ráðstafanir gerðar, þá mundi hún halda áfram að vaxa með auknum hraða. Reiknuðu hagfræðingar út, að þegar tæki að líða á árið 1959, mundi kauplagsvísitalan vera komin upp í 270 eða 280 stig og þeir treystu sér ekki til að reikna út, hver vöxturinn mundi verða þar eftir, ef svo héldi áfram sem þegar var byrjað á.

Auk þess vantaði inn á fjárlfrv. um 5½ millj. kr. vegna hækkana, sem orðið höfðu hjá Tryggingastofnun ríkisins og vegna nýrra sjúkradeilda, sem teknar voru í notkun á s. l. ári.

Sú grunnkaupshækkun, sem var þegar orðin, um það leyti sem fjárlfrv. var lagt fram, að viðbættri þeirri vísitöluhækkun, sem varð um áramót og hækkun vegna Tryggingastofnunar ríkisins, nam um 80 millj. kr. Þessa fjárhæð vantaði því raunverulega inn á frv. þegar í upphafi, og meira mundi hafa á skort, ef vísitalan hefði haldið áfram að vaxa, eins og allt útlit var fyrir um áramótin. Við þetta bættist svo það, að grundvellinum var að mjög verulegu leyti kippt undan afkomu framleiðsluatvinnuveganna með hækkun vísitölunnar og grunnkaupshækkunum, sem urðu á s. l. hausti. Útflutningssjóður hafði lagt ríkissjóði til 20 millj. kr., og til þess var ætlazt, að hann gerði það einnig á árinu 1959 samkvæmt fjárlfrv. Vegna þeirrar röskunar, sem varð á öllu fjárhagskerfinu á árinu 1958, varð ljóst, að útflutningssjóður mundi ekki geta lagt ríkissjóði neitt til, heldur mundi hann þvert á móti þurfa að fá stórkostleg fjárframlög frá ríkissjóði, til þess að framleiðsluatvinnuvegirnir gætu haldið áfram að starfa nokkurn veginn með eðlilegum hætti.

Við myndun núverandi ríkisstj. stóð stjórnin því frammi fyrir því ástandi, að annaðhvort varð að afla nýrra tekna til þess að geta mætt þeim gífurlegu útgjöldum, sem vitað var að bæði ríkissjóður og útflutningssjóður þyrftu að fá, til þess að hægt væri að ná endunum saman, eða finna leiðir til þess að stöðva og færa niður dýrtíðina, þannig að útflutningssjóður þyrfti ekki á eins miklu að halda og við var búizt um áramótin og ríkissjóður ekki heldur. Valið var ekki erfitt fyrir ríkisstj. Það var bersýnilegt um áramótin og reyndar fyrir þau, að ef dýrtíðarflóðið héldi áfram að færast yfir þjóðina, mundi það leiða til slíkra vandræða og erfiðleika, að hér yrði algert hrun og fjárhagsöngþveiti, áður en langt um liði. Einasta leiðin, sem um gat verið að ræða, var því sú að reyna að stöðva dýrtíðina og færa niður, svo sem frekast voru tök á og þá leið valdi ríkisstj.

Með lagasetningu var vísitalan færð niður í 175 stig og nýr vísitölugrundvöllur tekinn upp. Þessari niðurfærslu var að langsamlega mestu leyti mætt með niðurgreiðslu úr ríkissjóði, en þó urðu launþegar að taka á sig nokkur vísitölustig. Jafnframt var samið við framleiðsluatvinnuvegina um starfsgrundvöll fyrir þá. Því hefur verið haldið fram hér í umræðunum, að ríkisstj. hafi átt að bera þá samninga undir Alþ., áður en þeir voru undirritaðir og áður en þeir voru látnir koma til framkvæmda. Það mun hafa verið hv. þm. S-Þ. (KK), sem hélt þessu fram. — Ég minnist þess ekki, að um áramót, þegar ríkisstj. hafi orðið að gera sérstakar ráðstafanir vegna framleiðsluatvinnuveganna — og það hefur oft komið fyrir, — að þær ráðstafanir og þeir samningar hafi verið bornir undir Alþ., áður en þeir voru gerðir. Það hefur alltaf verið venja að leita til Alþ. á eftir, og svo var gert núna. Auk þess vil ég benda þessum hv. þm. alveg sérstaklega á, hvernig hefði farið, ef ríkisstj. hefði þurft að bera þessa samninga undir Alþ. og bíða, þangað til hv. Alþ. var búið að afgreiða þá. Þeir voru lagðir fyrir Alþ. rétt eftir að þeir voru gerðir og um það leyti, sem þeir voru að koma til framkvæmda, en það er ekki búið að afgreiða þá enn. Frv. liggur enn í n., og það er enn óafgreitt. Ef ríkisstj. hefði átt að bíða og útvegsmenn hefðu átt að bíða eftir afgreiðslu þessa máls á þingi, þá er hætt við því, að það hefði orðið nokkur dráttur á því, að útvegurinn hefði komizt af stað og ef drátturinn hefði orðið jafnlangur og raun ber vitni um, þá hefði flotinn legið í höfn yfir alla vertíðina.

Tillögur þær, sem ríkisstj. nú hefur gert í sambandi við afgreiðslu fjárl., eru afleiðingar af þeim ráðstöfunum, sem gerðar voru í efnahagsmálunum og þær eru tillögur til þess að ráða fram úr því, sem þeir samningar og þær ráðstafanir hafa gert nauðsynlegt.

Að því er varðar fjárl. sjálf, þá hafa þær ráðstafanir, sem gerðar voru um áramót, þ. e. a. s. niðurfærsla kauplagsvísitölunnar, leitt til þess, að í stað þess að þurft hefði að afla tekna, sem svarar um 80 millj. kr., vegna launahækkana, þá þarf nú ekki að mæta meira en 22.6 millj. Kemur þetta fram í því, að vísitöluhækkun sú, sem komin var um áramótin, fellur niður nema fyrir janúarmánuð, og sparast þar 35.2 millj., auk þess sem vísitölulækkunin úr 183 stigum, eins og hún er í frv., í 175 sparar ríkið að því er varðar opinbera starfsmenn 16 millj. og verkamenn 6 millj. Hækkanir að því er tryggingarnar varðar eru óbreyttar.

Til viðbótar því, sem mæta þarf af þessum hækkunum, sem raunverulega voru orðnar á s. l. ári og eftir standa eftir niðurfærsluna, þ. e. a. s. þessum 22.6 millj., hefur útgjaldahlið fjárl. í meðförum fjvn. hækkað um nálega 7 millj. kr. Hækkanir þessar eru langsamlega mestmegnis leiðréttingar á áætlun til samræmis við ráðstafanir, sem áður var búið að gera, auk þess sem framlag til hafna, skóla, rekstrar gufubors og annars er nokkuð hækkað. En samanlagt nema hækkunarliðirnir, eins og þegar hefur komið fram, um 30 millj. kr. á rekstri sjálfs ríkisins.

Þessu til viðbótar er svo nauðsynlegt að veita fé til útflutningssjóðs, sem svarar um 155 millj. kr.

Þeir, sem talað hafa hér í þessum umr., sérstaklega af hálfu Framsfl., hafa mjög deilt á þessar ráðstafanir ríkisstj. og þá sérstaklega það að ætla að verja 155 millj. kr. til útflutningssjóðs til styrktar framleiðsluatvinnuvegunum. Tala þeir um, að þessum peningum sé hent í verðbólguhítina og fara um það mörgum ófögrum orðum. Þá hafa þeir gert sér það til dundurs að leggja saman nokkra útgjaldaliði fjárl. og verið að finna það út, hvað margir útgjaldaliðir í fjárl. svari til þessara 154 millj. kr., sem útflutningssjóðurinn á að fá. Ég hef ekki kannað, hvort þessar tölur eru réttar eða rangar. Ég læt mig það engu skipta. En ég vildi gjarnan biðja þá um að reikna annað dæmi. Það væri vel þess vert, ef þeir vildu taka sér fyrir hendur að leggja saman, hvað mörgum af útgjaldaliðum fjárl. væri hægt að koma fyrir innan þess ramma, sem það hefði kostað þjóðarbúið, ef verðbólguskrúfan hefði verið látin halda áfram og ríkisstj. hefði ekki lagt til, að þessum 154 millj. kr. væri varið til þess að stöðva hana og færa hana niður. Ég er anzi hræddur um, að ef þessar ráðstafanir hefðu ekki verið gerðar og ekki verið lagt til, að þessum 154 millj. væri varið í þessu skyni, þá mundi þurfa talsvert fleiri útgjaldapósta á fjárl. til þess að ná þeirri upphæð, sem slík ógæfa hefði kostað þjóðina, — talsvert fleiri pósta en þá, sem framsóknarmenn nú geta komið fyrir innan þessa 154 millj, kr. ramma. Þetta dæmi spreyta þeir sig ekki við að reikna. Og ég skal ekki lá þeim það, því að ég ætlast ekki til þess af þeim, að þeir geti það. Hagfræðingar fyrrv. ríkisstj. voru beðnir, nokkru áður en hún fór frá, að reyna að reikna út, með hve miklum þunga verðbólgan kæmi niður á þjóðinni, ef ekki yrðu gerðar ráðstafanir til þess að draga úr henni eða stöðva hana um áramótin. Þeir lýstu því þá yfir, að dæmið væri óútreiknanlegt. En bara þetta sýnir, út í hversu fráleitan málflutning er hægt að láta leiða sig og hversu fráleita hluti er hægt að taka sér fyrir hendur, þegar menn hvorki vilja sjá, heyra né skilja.

Ríkisstj. hefur borið fram sínar till. um það, hvernig skuli mæta þeim 183 eða 184 millj., sem vantar upp á, að endar náist saman á fjárlögum. Er þar fyrst lagt til, að tekjuáætlunin verði hækkuð um 68.6 millj. kr., eftir að frá hafa verið taldar 20 milljónirnar, sem samkv. frv. ættu að koma frá útflutningssjóði. Þá er lagt til, að greiðsluafgangurinn frá 1958, að frádregnum greiðsluhalla ársins 1957 eða 25 millj. kr., verði færður inn tekjumegin á fjárlögin, að aðflutningsgjöld af vélum og tækjum til Sogsvirkjunarinnar, 30 millj. kr., verði reiknuð til tekna og að skorin verði niður úr fjárlögunum útgjöld um tæpar 50 millj. kr. Vantar þá á 9½ millj., að útgjöldum sé mætt í heild. Mun verða athugað um það fyrir 3. umr., hvernig því skuli mætt.

Ég ætla nú að víkja nokkuð að einstökum atriðum í sambandi við þessar till. og ræði þá fyrst um tekjuáætlunina og þær hækkunartill., sem fram eru komnar í sambandi við hana.

Þar er fyrst lagt til, að áætlunin um tekju- og eignarskatt verði hækkuð úr 130 millj. í 145 millj. kr. Áætlun þessa liðar er byggð á áætlun, sem hagfræðideild Framkvæmdabanka Íslands hefur gert um hækkun tekna einstaklinga á árinu 1958, samanborið við árið 1957. Áætlaði hagfræðideildin þessa hækkun um 14% og hefur verið gert ráð fyrir því, að tekjuskattur greiddur af einstaklingum hækki í sama hlutfalli. En að réttu lagi ætti hækkunin þó að verða talsvert meiri, vegna þess að skatturinn er stighækkandi. Ekki hefur verið gert ráð fyrir neinni hækkun á skattgreiðslum félaga frá því, sem var á árinu 1958. Er þetta varlega áætlað, þar sem tvímælalaust hefur verið um nokkra tekjuaukningu félaga að ræða á árinu. Áætluninni um hækkun á tekju- og eignarskatti virðist því vera mjög í hóf stillt og full ástæða til þess að ætla, að hún sé að verulegu leyti lægri, en hægt er að gera sér vonir um.

Þá kemur áætlunin um vörumagnstoll, verðtoll, innflutningsgjald af benzíni og söluskatt af innflutningi. Hér er lagt til, að tekjur af þessum liðum verði áætlaðar 27 millj. kr. meira en frv. gerir ráð fyrir. Áætlun allra þessara liða er byggð á þeirri gjaldeyrisáætlun, sem gerð hefur verið fyrir árið 1959. Hv. 1. þm. S-M. gerði þessa áætlun nokkuð að umræðuefni í ræðu sinni áðan. Hann hafði þau orð um áætlunina, að hún væri ábyrgðarlaus og að engum manni, sem vissi, hvað hann væri að gera, dytti í hug, að áætlunin fengi staðizt. Ég veit nú ekki, hvaða mat þessi hv. þm. leggur á hæfni og þekkingu ýmissa þeirra manna, sem nokkra leikni hafa í að fást við þessi mál. En gjaldeyrisáætlunin, sem þessi hv. þm. fer svo hraksmánarlegum orðum um, er samin af fulltrúa viðskmrn., þ. e. ráðunaut ríkisstj. í efnahagsmálum, hún er samin af innflutningsskrifstofunni, seðlabankanum og gjaldeyrisbönkunum. Og bæði ríkisstj. og seðlabankinn hafa athugað þessa áætlun og eftir gaumgæfilega athugun hafa þau staðfest hana. Ég hygg, að þeir aðilar, sem hafa um þessa hluti fjallað, séu þeir menn í okkar þjóðfélagi, sem mesta reynslu og mesta þekkingu hafa til að bera til þess að fjalla um þessa hluti og hrakyrði þau, sem hv. 1. þm. S-M. hafði um þeirra verk, ég hygg, að þau séu meira mælt af vilja til þess að rífa niður, heldur en af sannfæringu fyrir því, að svo illa sé hér um hlutina búið sem hann vill vera láta. Áætlunin gerir ráð fyrir heildarúthlutun gjaldeyris til almenns innflutnings, — innflutningur skipa og báta og innflutningur vegna Sogsvirkjunar er ekki meðtalinn, — en þarna er gert ráð fyrir heildarinnflutningi að upphæð 1.094 millj. kr. Árið 1958 nam þessi innflutningur 1.103 millj. kr. Þessi upphæð mundi skiptast þannig, að 125 millj. kr. yrðu gjaldlágar vörur, þ. e. a. s. vörur, sem greiða 30% yfirfærslugjald, 760 millj. almennur innflutningur, þ. e. a. s. vörur, sem greiða 55% yfirfærslugjald, en engin innflutningsgjöld, en 209 millj. kr. hátollavörur.

Í þessu sambandi skiptir auðvitað mestu máli, hversu miklum gjaldeyri er úthlutað í hágjaldaflokkana. Áætlunin gerir ráð fyrir 209 millj. kr. úthlutun í þessa flokka, en raunveruleg úthlutun í þeim var 179 millj. kr. árið 1958 og gjaldeyrissalan lítið eitt hærri, eða 192 millj. kr.

Þar sem heildarúthlutun fyrir innflutningi er áætluð svipuð á árinu 1959 eins og hún var á árinu 1958, getur þessi hækkun ekki átt sér stað, nema tilsvarandi lækkun verði í öðrum flokkum og er ráð fyrir því gert, að hún verði fyrst og fremst á fjárfestingarvörum. Bankarnir byrjuðu að vinna eftir þessari nýju áætlun 1. marz s. l. Hafa þeir fyrirmæli um að úthluta að meðaltali 15 millj. kr. á mánuði í hátollavörur fyrstu sex mánuði ársins, en 20 millj. kr. á mánuði síðari 6 mánuðina. Raunveruleg úthlutun á gjaldeyri fyrir hátollavörur hefur orðið sem hér segir fyrstu þrjá mánuði ársins: Í jan. var hún 8 millj. kr., í febr. 14 millj. kr., í marz 18 millj. kr., eða samtals 40 millj. kr. í þrjá mánuði.

Úthlutun á gjaldeyri fyrir hátollavörur hefur því verið fyrir neðan hið áætlaða meðaltal í jan. og febr., þ. e. a. s. áður en hin nýja úthlutunaráætlun gekk í gildi, en fyrir ofan meðaltal í marz, eins og líka þarf að vera til þess að vinna upp það, sem á vantaði fyrstu tvo mánuðina. Þess má enn fremur geta, að bankarnir hafa fyrirmæli um að flytja til upphæðir á milli einstakra vörutegunda innan hátollaflokkanna, eftir því sem eftirspurnin segir til um. Með þessu móti er þess vænzt, að hægt verði að ná hinni áætluðu úthlutun hátollavörunnar.

Í sambandi við setningu laga um útflutningssjóð o. fl. á s. l. ári var geð innflutningsáætlun, er allar áætlanir útflutningssjóðs og ríkissjóðs voru miðaðar við. Þessi áætlun gerði ráð fyrir 226 millj. kr. innflutningi hátollavöru á árinu 1958, þ. e. a. s. þá var reiknað með nokkru hærri innflutningi slíkrar vöru, en nú hefur verið gert, en jafnframt með nokkuð annarri skiptingu hans á milli hátollaflokkanna innbyrðis. En frá þessari áætlun var þó aldrei gengið eins fast og formlega og nú hefur verið gert. Áætluninni var aldrei skipt nákvæmlega eftir þeim flokkum, sem úthlutunin fer fram eftir og engin staðfesting á áætluninni var gerð af ríkisstj. eða seðlabankanum. Fyrir forgöngu viðskmrn. settu bankarnir sér þó það mark að úthluta 20 millj. kr. í hátollavörur að meðaltali á mánuði síðari helming ársins. Þetta kom þó ekki til framkvæmda fyrr en í júlímánuði og vegna lágrar úthlutunar á hátollavörum á fyrra árshelmingi reyndist heildarúthlutunin ekki meiri en 179 millj. kr. allt árið, eða að meðaltali um 15 millj. kr. á mánuði. Af þessu leiddi, að tekjur ríkissjóðs af verðtolli, sem áætlaðar höfðu verið 268 millj. kr., reyndust ekki meiri en 246 millj. kr. og svipuð hljóta áhrifin að hafa orðið á tekjur útflutningssjóðs, þó að tölur liggi ekki fyrir um það.

Þess má vænta nú, að með þeirri föstu framkvæmd innflutnings- og gjaldeyrismála, sem nú hefur verið upp tekin, geti raunverulegur innflutningur orðið í miklu meira samræmi við áætlanirnar, en hann var á árinu 1958, enda hefur áætlunin nú verið undirbúin í samráði við alla þá aðila, sem um þessi mál eiga að fjalla og endanlega staðfest af ríkisstj. og á hana fallizt af seðlabankanum.

Að því er sjálfa greiðslujafnaðaráætlunina snertir, sem liggur til grundvallar innflutningsáætluninni, er það að segja, að hún verður að teljast varlega áætluð. Útflutningurinn er áætlaður 1.050 millj. kr., en það er nærri meðaltali útflutningsframleiðslu áranna 1957 og 1958. Reiknað er með notkun þeirra erlendu lána, sem þegar hefur verið samið um og enn fremur nýs láns frá Bandaríkjastjórn, sem ríkisstj. gerir ráð fyrir að samið verði um á næstunni. Er því ekki ástæða til að halda annað, en gjaldeyrir verði fyrir hendi til að standa við innflutningsáætlunina.

Um aðra tekjuliði er það að segja, að þeir hafa yfirleitt verið byggðir á reynslu ársins 1958. Við áætlun bílaskattsins hefur þó verið tekið tillit til aukins bílafjölda. Söluskattur af iðnaði og þjónustu hefur verið áætlaður nokkru lægri, en hann reyndist á árinu 1958, vegna vaxandi erfiðleika á innheimtu. Tekjur af sölu áfengis og tóbaks hafa verið áætlaðar óbreyttar frá því, sem var 1958, að öðru leyti en því, að tillit hefur verið tekið til áhrifa þeirrar verðhækkunar, sem nýlega kom til framkvæmda og áætlað er að gefi í aðra hönd 25 millj. kr. árið 1959 og það þótt tillit sé tekið til þess, að þessi hækkun kom ekki til framkvæmda strax í ársbyrjun.

Það hefur tíðkazt, að væntanlegar tekjur ríkisins væru í fjárlögum áætlaðar nokkru lægri, en ástæða væri til að ætla að þær mundu verða. Hefur þetta verið gert til þess að eiga nokkurn varasjóð, er gæti mætt óhjákvæmilegum umframgreiðslum. Í sambandi við þá endurskoðun á tekjuáætlun fjárlaga, er framkvæmd var við setningu útflutningssjóðslaganna í maímánuði 1958, var gert ráð fyrir því, að þessar umframgreiðslur yrðu 35 millj. kr. á árinu 1958.

Þegar tekjur fyrir árið 1959 hafa nú verið áætlaðar, hefur þessi sami háttur verið hafður á, að áætla tekjurnar nokkru lægri, til þess að hægt sé að mæta umframgreiðslum. Á hinn bóginn er nú ekki gert ráð fyrir meira en 15 millj. kr. til að mæta þeim greiðslum. Ber tvennt til þess, að ríkisstj. telur fært að hafa þá áætlun svo lága: Í fyrsta lagi hafa umframgreiðslur á undanförnum árum að miklu leyti staðið í sambandi við hækkanir á kaupgreiðsluvísitölu og auknar niðurgreiðslur, en vonir standa til, að umframgreiðslur af þessum ástæðum verði litlar á árinu 1959. Í öðru lagi mun ríkisstj. gera sér sérstakt far um að komast hjá öllum hækkunum greiðslna umfram það, sem fjárlög gera ráð fyrir og mun ganga ríkt eftir því við ráðuneyti og ríkisstofnanir, að þær hagi rekstri sínum og framkvæmdum á árinu þannig, að ekki þurfi til umframgreiðslna að koma.

Ég hef þá í stórum dráttum gert grein fyrir því, hvernig sú tekjuáætlunarhækkun er fengin, sem ríkisstj. hefur gert að till. sinni og virðist mér, að ekki geti leikið á því vafi, að ef ekki ber eitthvað alveg sérstakt út af, þá megi reikna með því, að þessar tekjuáætlanir standist.

Þá er næsti liðurinn í tekjuhækkuninni, að tekinn verði inn í fjárlagafrv. á 2. gr. sá greiðsluafgangur, sem varð á árinu 1958 og eftir er, þegar búið er að greiða hallann frá 1957, eða 25 millj. kr. Um það ætti í rauninni ekki að þurfa að deila, að þessar tekjur eiga auðvitað að renna beint í ríkissjóð til að mæta útgjöldum komandi árs. Þessara tekna hefur verið aflað með því að leggja hærri skatta og hærri álögur á þjóðina, en reynzt hafa nauðsynlegar á s. l. ári til þess að mæta útgjöldum og það væri fráleitt að ætla að fara að leggja nýja skatta á, en eiga þetta fé frá fyrra ári.

Næsti liður, sem tekinn er inn í tekjubálkinn, er svo 30 millj. kr. í aðflutningsgjöld í sambandi við vélar og áhöld til Sogsvirkjunarinnar. Ég þóttist verða þess var í einni ræðu hér í dag, að ræðumaður teldi, að eitthvað af þessum 30 millj., sem tengdar eru við Sogið, væru vegna aðflutningsgjalda af vélum og áhöldum til rafveitna ríkisins vegna rafveitna dreifbýlisins. Svo er ekki. Það er ekki gert ráð fyrir því, að neitt af þessum 30 millj. kr. sé vegna aðflutningsgjalda fyrir rafveitur ríkisins. Hér er eingöngu um að ræða aðflutningsgjöld af vélum og tækjum til Sogsvirkjunarinnar. Helmingur af þessari upphæð er fyrir vélar og tæki, sem þegar eru komin til landsins, en hinn helmingurinn er fyrir vélar og tæki, sem eru að koma og koma á þessu ári. Fyrrv. ríkisstj. hafði gert ráðstafanir til þess að greiða fyrir því, að Sogsvirkjunin gæti fengið lán, svo að hægt væri að greiða þessar 30 millj. kr. í aðflutningsgjöld fyrir Sogið. Hafði ríkisstj. í samstarfi við stjórn Sogsvirkjunarinnar rætt um það við seðlabankann, að hann lánaði eða leitaðist við að útvega lán til þess að greiða ríkissjóði þessi aðflutningsgjöld. Árangurinn af því varð sá, að í samráði við seðlabankann bar fyrrv. ríkisstj. fram frv. um það, að boðið yrði út innanlands 30 millj. kr. lán til Sogsins, sem seðlabankinn tæki að sér að selja. Lán þessi áttu að vera bundin við vísitölu rafmagns, við raforkuvísitölu. Hafði seðlabankinn hálft í hvoru lofað því að reyna að selja þessi bréf og talið þau líkleg til sölu og a. m. k. gefið einhvern ádrátt um að tryggja sölu á einhverjum hluta bréfanna. Í meðförum þingsins var frv. hins vegar breytt í það horf, að rafmagnsvísitalan var tekin út úr frv., en sú almenna vísitala í sambandi við bréfin tekin inn í staðinn. Þetta leiddi til þess, að seðlabankinn vildi kippa að sér hendinni um sölu bréfanna. Málið hefur nú verið tekið aftur upp við seðlabankann á þeim grundvelli, að frv. yrði fært í sitt upphaflega horf og seðlabankinn tæki síðan að sér sölu bréfanna og jafnvel tryggði það, að allar 30 millj. kr. seldust. Seðlabankinn hefur fallizt á að taka bréfin til sölu og reyna að selja þau með þessum skilyrðum og ef frv. verður fært aftur í sitt upprunalega horf, þá reikna ég með því og treysti því, að seðlabankinn ábyrgist sölu á heildarupphæðinni og taki sjálfur að sér það, sem ekki selst á hinum frjálsa markaði. Ég treysti því, að þetta verði svo í framkvæmd og ég hef fullkomna ástæðu til þess að tala þannig.

Þá hef ég þegar lokið við að ræða um þá liði í tillögum stjórnarinnar og 1. minni hl. fjvn., sem lúta að því, að tekjur ríkisins skuli áætlaðar hærri en þær eru í fjárlagafrv., og vil ég þá koma að því að ræða um tillögur okkar um niðurskurðinn.

Lagt er til, að felld verði niður útgjöld úr fjárlagafrv., sem nema tæpum 50 millj. kr. Einn fyrsti liðurinn í þessum tillögum er sá, að af fjárfestingarupphæðum fjárlaganna, samtals 165 millj. 950 þús. kr., verði tekin 5%. Nemur þessi lækkun samtals um 8.3 millj. kr. Þarna eru þó ekki teknir með allir þeir liðir, sem fjárfestingarliðir geta talizt. Undan hafa verið skildar fjárveitingar til vega, brúa og hafna, svo og þeir liðir aðrir, sem sérstaklega er lagt til að lækkaðir séu meira, en þessum 5% nemur. Þessar tillögur um að lækka fjárfestingarliðina um 5% hafa mjög verið ræddar undir umræðunum hér í dag og mikið um það talað, að hér sé verið að lækka verklegar framkvæmdir. Allar eru þessar hugleiðingar á miklum misskilningi byggðar. Langsamlega flestir þeir liðir, sem lagt er til að lækkaðir verði um þessi 5%, eru hinar og þessar byggingarframkvæmdir og annað, sem til slíks má jafna. En í því sambandi verða menn að hafa í huga, að þegar fjárlagafrv. var samið og þær till. gerðar, sem í því felast, þá var reiknað með kauplagsvísitölu 183 stig. Samkv. þeim ráðstöfunum, sem nú hafa verið gerðar, er kauplagsvísitalan ekki nema sem svarar 175 stigum. Sú lækkun, sem þarna er lögð til, þessi 5%, er því að nokkru og verulegu leyti til þess að mæta þeirri lækkun, sem raunverulega verður við kostnað þeirra framkvæmda, sem þessar 165 millj. kr. eru ætlaðar til. 8.3 millj. kr. lækkunin er því ekki nema að mjög takmörkuðu leyti raunveruleg lækkun, heldur tilfærsla til samræmis við þá lækkun, sem gerð hefur verið á vísitölunni. Ég vil í þessu sambandi bara minna á það eitt, að við það, að vísitalan var lækkuð úr 183 stigum niður í 175, þá lækkuðu þeir útgjaldaliðir fjárlaga, sem hafa að geyma laun til opinberra starfsmanna og verkamanna, um 22 millj. kr. Svona mikið verkaði þessi lækkun að þessu leyti. Og þó að það hafi ekki verið reiknað nákvæmlega út, enda er mjög erfitt að gera það, þá svarar þessi lækkun, sem hér er á ferðinni á fjárfestingarliðunum, að langsamlega mestu leyti til lækkunarinnar á vísitölunni.

Ég ætla ekki að rekja hér sérstaklega einstaka liði í þeim lækkunartillögum, sem 1. minni hl. fjvn. hefur borið fram í samráði við ríkisstj. Hins vegar ætla ég að víkja að þeim þeirra, sem sérstaklega hafa verið gerðir að umræðuefni í dag, og svara þeim athugasemdum, sem fram hafa komið við þá hvern og einn.

Hv. formaður fjvn. tók fyrstur til máls í dag. Hann ræddi ýtarlega fram og aftur um þessa liði og tók vel undir suma þeirra, þó að hann hefði sínar aths. við aðra að gera. Hann lét þess að vísu getið, að lítið mark væri hægt að taka á viðleitni til niðurfærslna, þegar samtímis væru lögð fram frumvörp um stórfellda útgjaldaaukningu og fjölgun embætta. Í sambandi við þessa aths. formanns fjvn. vil ég aðeins taka það fram, að ég minnist þess ekki, að frá stjórninni liggi nú fyrir þinginu nein þau frv., sem hafa muni í för með sér útgjöld í sambandi við afgreiðslu fjárl. Ég minnist þess ekki, að slík frumvörp séu á ferðinni í þinginu nú.

Um nokkrar af þeim till., sem lagðar hafa verið fram til útgjaldalækkunar á fjárl., gat formaður fjvn. þess, að þær væru ekki raunhæfar og væru ekki í samræmi við lög og nefndi hann einstakar tillögur í þessu sambandi. Hann ræddi sérstaklega um þá till., að til þess er ætlazt, að framlag til skóla lækki um 5%, eins og flestar aðrar fjárfestingartillögur. Frsm. 3. minni hl. ræddi um þetta líka og var mjög hneykslaður á því, hversu hart væri gengið að um framkvæmdir í skólabyggingum. Það var líka tekið fram í umr., að framlög til skóla væru lögbundin, þannig að tillögur, sem ætluðu að hliðra sér hjá að fullnægja þeirri lagaskyldu, væru ekki raunhæfar. Það er rétt, framlag til skóla er lögbundið, en samkv. ákvæðum laga á skólakostnaður samkv. áætlun að greiðast á fimm árum og eru engin ákvæði í l. um það, hvernig milli ára skuli skipt, þannig að þetta þarf ekki að rekast á og rekst ekki á ákvæði laga um þetta. Ég vil líka minna á að, að svo miklu leyti sem um er að ræða framlög til skólabygginga, sem ekki er þegar búið að vinna fyrir, en unnið verður fyrir á þessu ári, þá á það við, sem ég sagði áðan í sambandi við lækkun vísitölunnar. En þar fyrir utan vil ég benda á, að ef maður ber þá fjárveitingu, sem nú er ætluð til skólabygginga, eftir að þessi 5% lækkun hefur komið til framkvæmda, saman við það, sem veitt var í fyrra og það, sem fyrrv. fjmrh. lagði til, þá verður engan veginn sagt, að ósanngjarnlega sé á málum skólanna tekið eða þeir séu beittir neinu harðræði með niðurskurði. Samkv. fjárlögum fyrir árið 1958 var framlag til barnaskóla og skólastjórahúsa 9 millj. 760 þús. kr. Fyrrv. fjmrh. lagði til, að þessi upphæð væri hækkuð á árinu 1959 í 11.3 millj. kr. 1. minni hl. eða réttara sagt öll fjvn. hefur orðið sammála um að hækka þessa 11.3 millj. kr. till. fyrrv. fjmrh. upp í 12.5 millj. kr. og þegar 5% hafa verið dregin frá, þá er fjárveitingin, þegar upp er gert, hálfri millj. kr. hærri, en lagt er til í fjárlagafrv. Það er öll harðneskjan, sem þarna er beitt. Um gagnfræðaskólabyggingarnar er það að segja, að á fjárlögum fyrir árið 1958 voru þær 3.6 millj., í fjárlagafrv. er lagt til, að þær verði um 4.4 millj., en samkv. tillögum fjvn. að frádregnum 5% verða þær 4.7 millj. kr., þ. e. a. s. hærri, en lagt var til í fjárlagafrv. Fjárveitingar til skólabygginga eru því þarna raunverulega hækkaðar, ekki aðeins frá því, sem var í fyrra, heldur einnig frá þeim tillögum, sem fyrir liggja í fjárlagafrv. sjálfu.

Þá minntist formaður fjvn. í ræðu sinni nokkuð á till. um að fella niður kostnað við framkvæmd orlofslaganna. Það er rétt, sem hann sagði, að eins og orlofslögin eru nú, þá er óhjákvæmilegt, að af framkvæmd þeirra verður nokkur kostnaður. Það gera orlofsmerkin, prentun þeirra og kostnaður við úthlutun þeirra. Ríkisstj. hefur hins vegar til samið frv., sem verið er að leggja fyrir þingið, um að afnema þessi orlofsmerki, þannig að kostnaðurinn fellur þar með niður. Við framkvæmd orlofslaganna hefur það komið í ljós, að orlofsmerkin hafa ekki náð sínum tilgangi, það hefur verið mjög fram hjá þeim gengið og þau hafa ekki verið sú leið, sem menn héldu í upphafi, til þess að sjá um, með hverjum hætti menn tækju sitt orlof.

Þá hefur verið minnzt á það, að till. um að fella niður kostnað við skipaeftirlitið sé ekki raunhæf, vegna þess að ríkissjóður geti ekki haft af skipaskoðuninni meiri tekjur, en skipaskoðunarlögin heimili og þurfi lagabreytingu, til þess að tekjurnar verði auknar. Þetta er rétt. Skoðunargjöldin eru ákveðin í lögum og þegar þau lög voru upphaflega sett, þá var út frá því gengið, að tekjur skipaskoðunarinnar mættu til fulls útgjöldunum. Vegna vaxandi dýrtíðar hefur þetta ekki tekizt og nokkur halli orðið á skipaeftirlitinu. En á s. l. hausti var borið hér fram stjórnarfrv. um að breyta skipaskoðunarlögum þannig, að skoðunargjöldin skuli ákveðin með reglugerð og það haft í huga, að þau nægi til að mæta útgjöldunum. Þetta frv. er komið til 2. umr. í síðari deild og er þess að vænta, að því verði hraðað gegnum þingið, enda hefur það ekki mætt neinni andstöðu. Ætti þá að mega ákveða með reglugerð slíkar tekjur fyrir skipaeftirlitið, að ekki þyrfti þar að vera um halla að ræða. Á það var að vísu bent af formanni fjvn., að aðalskoðun skipa í ársbyrjun hefði þegar farið fram og væri ekki hægt að auka tekjurnar að því er hana varðar. Það er að vísu rétt, aðalskoðunin hefur farið fram. En að því er ég bezt þekki til, og hef ég þar nokkra reynslu, þá eru þessi gjöld ekki innheimt, fyrr en löngu eftir að skoðunin fer fram og ætti að vera vandalítið að láta reglugerðina gilda fyrir allt árið, enda eru þau gjöld, sem fyrir skipaskoðun eru greidd, svo lág, að það munar alveg hverfandi lítið um hækkun á þeim fyrir þá, sem eiga að greiða.

Þá hefur og verið að því vikið, að till. um að lækka alþingiskostnaðinn um ½ millj. kr. sé óraunhæf. Till. er byggð á því, að hægt sé að stytta þingið nokkuð frá því, sem verið hefur. Þetta er vissulega raunhæf till. og vandalaust að framkvæma hana. Till. fjárlagafrv. er miðuð við svipaðan þingtíma og var í fyrra. Þá lauk þinginu ekki fyrr en í byrjun júní og það kom saman í byrjun októbermánaðar. Nú er ljóst, að þessu þingi á að geta lokið ekki fjarri næstu mánaðamótum. Að vísu þarf að koma saman þing í sumar, sem þó ætti ekki að þurfa að standa nema stuttan tíma, vegna þess að það hefur svo takmarkað hlutskipti. En sú venja, sem gilt hefur til þessa, að láta þingið koma saman í byrjun október haust hvert, virðist vera mjög óheppileg og brýn nauðsyn á að breyta henni. Þingið hefur verið hér frá því í októberbyrjun fram að jólum án þess að leysa nema tiltölulega lítið starf af hendi, og virðist með öllu ástæðulaust, að þingið komi saman fyrr en í byrjun nóvembermánaðar eða í nóvembermánuði, og ætti þarna að mega spara einn mánuð á þessu þingi, annan mánuð á þinginu, sem kemur saman í haust, þó að stutt þing í sumar ætti að koma þar til frádráttar. Þessi till. er því síður en svo óraunhæf.

Þá hefur verið rætt talsvert um till. um að skera niður fjárveitingu til flugvallagerða frá því, sem er í fjárlagafrv. Niðurskurður sá, sem hér er um að ræða, er þó ekki meiri en svo, að upphæð sú, sem ætluð er til flugvallagerða, er næstum því sú sama og var í fjárl. fyrir 1958. Upphæðin, sem eftir stendur í fjárlagafrv., er næstum því sú sama og var á fjárlögum ársins 1958, og þótti það þó rífleg fjárveiting þá. Vil ég enn á ný minna á í þessu sambandi, að niðurfærsla vísitölunnar kemur að sjálfsögðu flugvallabyggingunum til góða í mjög ríkum mæli. En það er annað í sambandi við þetta, sem þó er alveg sérstök ástæða til að víkja að. Það hefur verið talað mikið um það hér í umr., að verið sé að skera niður fjárveitingar til hinna og þessara flugvalla úti á landi. Það er talað um, að verið sé að þrengja að á hinum og þessum stöðum með því að neita um fjárveitingar til flugvallagerða. Allar þessar fullyrðingar eru mjög villandi og beinlínis rangar. Fjvn. sendi erindi til flugráðs og óskaði eftir því við flugráð, að það gerði tillögur um skiptingu á flugvallafénu. Flugráð gerði þetta. Till. þær, sem 1. minni hl. fjvn. ber hér fram, eru að því er varðar flugvallagerðir úti um land nákvæmlega þær sömu og flugráð lagði fyrir fjvn. Þar er ekki gerð till. um neinn niðurskurð. Allir þeir flugvellir úti á landi, sem taldir eru upp í tillögum 1. minni hl. fjvn., eru þar tilfærðir með þeim fjárveitingum, sem flugráð lagði til að í þessa velli, yrðu settar. Allur sá harmagrátur, sem hafður hefur verið hér um það, að 1. minni hl. fjvn. sé að leggja til, að eitthvað sé tekið þarna af flugvöllum úti á landi, er því helber fjarstæða. Tillögur minni hl. eru þær till. að því er þetta varðar, sem flugráð afhenti nefndinni.

En hvað er það þá, sem verið er að skera niður, að því er varðar flugvallatillögurnar? Hvernig er þeirri upphæð náð, sem minni hl. og ríkisstj. vill fá fellda niður þarna? Aðalupphæðin, sem þarna er um að ræða, eða rösk ein millj. kr., er vegna vissra tækja, sem keypt hafa verið til landsins og verið er að setja niður, en ekki er búið að ganga frá enn þá. Uppi eru a. m. k. raddir um það, að á þessum tækjum séu nokkrir gallar og uppi hafa verið raddir um það, að krefjast beri afsláttar á kaupverði tækjanna. Von er á mönnum frá seljendunum erlendis frá, til að setja þessi tæki upp, gera við þau, þannig að þau séu fullkomlega nothæf og þá verður við þá rætt um þennan afslátt og jafnframt reynt að semja um það, með hverjum hætti tækin skuli greidd. Það virðist a. m. k. fráleitt, að á meðan ekki er búið að ganga frá þessum tækjum og meðan fyrir dyrum eru samningar út af kaupverði þeirra og greiðslu þess, sé verið að taka upp fjárveitingu til þeirra til þess að mæta öllu hinu upphaflega áætlaða og umtalaða kaupverði.

Þá er lagt til, að fjárveiting til Reykjavíkurflugvallar, byggingar hér á Reykjavíkurflugvelli, verði lækkuð úr 1½ millj. í 1¼ millj., eins og flugráð hafði lagt til. Það þarf víða að spara og margt að skera niður og með hliðsjón af þeim fjárveitingum, sem að undanförnu hafa verið látnar til Reykjavíkurflugvallar, er það afar vel í lagt, að hann fái á árinu 1959 1¼ millj. kr. Það hefur verið óskað eftir því oft áður og lengi gengið eftir því að fá einhverja fjárveitingu til Reykjavíkurflugvallar til þess að byggja flugstöðvarbyggingu hér. Það hefur löngum verið daufheyrzt við því. Nú er í fyrsta skipti orðið við þessum tilmælum og það verður að teljast rausnarlega við þeim brugðizt að láta 1¼ millj. í þetta, a. m. k. er þarna um miklu meiri rausn að ræða en þá, sem þeir, sem áður hafa haft með þessi mál að gera, bæði fjármál og flugmál, hafa séð sér fært að láta í té.

Þá hefur einnig verið rætt um þá till. að lækka áætlun um ábyrgðargreiðslu úr 30 millj. í 20 millj. Hefur verið talað um, að þetta væri óraunhæf áætlun, því að ábyrgðargreiðslurnar yrðu miklu meiri. Ábyrgðargreiðslur ríkissjóðs eru orðnar býsna alvarlegt mál. Ábyrgðir þær, sem ríkið er í, eru sjálfsagt yfir 1.000 millj. kr. Sú upphæð er ekki nákvæmlega þekkt, vegna þess að ekki er vitað um, hvernig allar ábyrgðarskuldir standa. En á því virðist lítill vafi vera, að hér sé um upphæð að ræða, sem ekki er minni, en einn milljarður. Vegna þessara ábyrgða hefur ríkið greitt út umfram það, sem hægt hefur verið að innheimta aftur, yfir 100 millj. kr. og er það að langsamlega mestu leyti á síðari tímum. Hér er á ferðinni svo alvarlegt mál, að óhjákvæmilegt er að gera einhverjar ráðstafanir til þess, að greiðslugetu ríkissjóðs verði ekki gersamlega ofboðið. Það hefur verið samþykkt þál. um, að látin yrði fara fram athugun á því, hvort ekki væri heppilegt að setja reglur eða lög um þessa hluti og hefur ríkisstj. það mál í undirbúningi. Eins og málið horfir við frá mínu sjónarmiði, er alveg óhjákvæmilegt fyrir hvern þann, sem á þessum málum á að halda, að reyna að sýna sem allra mesta festu í því af inna af höndum greiðslur úr ríkissjóði vegna þessara ábyrgða, því að það er vitað mál, að ef ekki er haldið fast á hlutunum í sambandi við þessar greiðslur, þá verður leitað mjög þunglega þarna á. Að sjálfsögðu eru vissir hlutir, sem óhjákvæmilegt er að greiða og ekki verður með neinu móti komizt hjá. Það er líka óhjákvæmilegt í sambandi við ábyrgðargreiðslurnar að innheimta það, sem með góðu móti verður innheimt af því, sem áður er búið að greiða. Það, sem af er þessu ári, hefur ekki verið komizt hjá því að greiða vegna ábyrgða um 7½ millj. kr. Hins vegar hafa verið innheimtar af því, sem áður var búið að greiða, fullar 600 þús. kr., þannig að hallinn hjá ríkissjóði til þessa frá áramótum af ábyrgðunum er 6.8 millj. kr. Það er sannfæring mín eftir að hafa athugað þær kröfur, sem líklegt er að upp komi í sambandi við ábyrgðargreiðslur, að þá eigi að mega án þess að stofna til vandræða komast af með þær 20 millj. kr., sem lagt er til í tillögum ríkisstj. að veittar verði á fjárlögum í þessu skyni. Ég veit ekki, hvað fyrrv. fjmrh. hefur haft í huga, þegar hann samdi sínar till. að því er þetta varðar eða hversu nákvæmlega hann hefur farið út í að athuga, hvaða þarfir væru þarna á ferðinni. En ekki þykir mér ósennilegt, að hann hafi við samningu sinna tillagna haft það í huga, að á s. l. hausti var ekki hægt annað að sjá en verulegur hluti af 19 millj. kr. ábyrgð vegna Flugfélags Íslands mundi lenda á ríkissjóði, og þykist ég vita, að þessi hætta muni hafa haft veruleg áhrif á hann, þegar hann samdi sínar tillögur. Nú hefur þessari hættu verið bægt hjá. Það er sumpart rétt, sem hv. 1. þm. S-M. sagði, að hættunni hefur verið bægt frá með því, að Flugfélagið hefur getað fært til sín lán, en hitt hefur þessi hv. þm. sennilega ekki vitað um að, að mjög verulegu leyti var þessari hættu bægt frá með því, að Flugfélagið greiddi sjálft skuld, sem menn höfðu ekki gert sér vonir um að það mundi geta greitt.

Þá hefur einnig verið rætt nokkuð um viðhald þjóðvega. Eins og fram kemur í tillögunum, er lagt til, að 5% niðurfærsla verði látin taka til þess fjár, sem veitt er til viðhalds á þjóðvegum. Hv. þm. S-Þ. fór um það mörgum orðum í ræðu sinni í dag, að nú ætlaði ríkisstj. að hætta að halda vegunum við, a. m. k. að einhverju leyti, láta þá grotna niður og verða lítt umferðarfæra. Ef þetta hefði verið rétt hjá honum, þá má náttúrlega til sanns vegar færa, að hann hefði þurft að hafa slíkar áhyggjur sem hann virtist hafa hér í dag og fara um þetta jafnhörðum orðum og hann gerði. En allar voru hans hugleiðingar misskilningur frá upphafi til enda. Á árinu 1958 voru 33 millj. kr. áætlaðar til viðhalds á þjóðvegum. Í fjárlagafrv. nú er þessi upphæð hækkuð um 11 millj. kr., eða upp í 44 millj. Það hefur verið athugað, hvað vegaviðhaldið hefur kostað á s. l. ári. Sú athugun leiddi það í ljós, að kostnaður við vegaviðhaldið í heild hefur verið um 41 millj. kr. En við það er tvennt að athuga. Af þessari 41 millj. kr. er nokkur fjárhæð, sem tekin hefur verið frá og er geymd til þess að gera við þá vegi, sem spilltust í rigningunum á s. l. hausti og ekki var hægt að koma af að gera við, auk þess sem árið í fyrra, árið 1958, var óvenjulega erfitt að því er vegaviðhaldið varðar. Veðráttan veturinn 1957–58 var sérlega óhagstæð að því er vegina varðar, og þurfti því að verja til þeirra óvenjulega miklum fjárhæðum. Veturinn í vetur hefur verið miklu betri að þessu leyti. Engu að síður er lagt til, að í vegaviðhaldið 1959 verði varið ríflega þeirri upphæð, sem varið var í fyrra og er þá ekkert tillit tekið til þess, að kauplagsvísitalan hefur lækkað úr 183 niður 175. Þær ásakanir, sem sérstaklega hv. þm. S-Þ. bar á ríkisstj. fyrir, að hún ætlaði sér að fara að vanrækja vegina með því að hætta að halda þeim við, hafa því ekki meiri stóð í raunveruleikanum en þann, að fjárhæðin, sem nú er ætluð til vegaviðhalds, er ekki minni, en hún var á árinu 1958 og verður þó vegaviðhaldið á árinu 1959 áreiðanlega ekki dýrara en það var 1958 vegna vísitölulækkunarinnar og vegna betra árferðis nú. [Frh.]