26.04.1960
Neðri deild: 71. fundur, 80. löggjafarþing.
Sjá dálk 3122 í B-deild Alþingistíðinda. (1398)

70. mál, sala tveggja jarða í Austur-Húnavatnssýslu

Einar Olgeirsson:

Herra forseti. Hv. 5. þm. Norðurl. v. sagði, að það væru tveir menn, sem óskuðu eftir að kaupa þarna jarðir, og honum fannst það mjög hart, ef þeir gætu ekki fengið þær keyptar. Það er ekki nóg til þess að selja jörð og láta aðra kaupa hana, að einhverjir vilji kaupa. Það verður að vera líka heimild til að selja. Hv. þm. á vafalaust sjálfur jörð, og e.t.v. vildi einhver kaupa hana, en þeir geta ekki gert það svona og hreppsnefndin svo selt hana. Það verður að vera um að ræða eitthvað, sem þeir menn, sem ætla að selja, ráða yfir, og viðkomandi menn ráða ekki yfir þessum jörðum og Alþ. ekki heldur. Alþ. gæti þá alveg eins farið að taka ákvarðanir um að selja hvað sem er í annarra manna eigu. Hér er um að ræða jarðir, sem menn hafa fyrir nokkrum öldum gefið í ákveðnu skyni, og engin heimild er til þess að taka og breyta þeim tilgangi og gera þessa gjöf að engu. Þetta var gefið ýmist til kristfjár eða handa fátækum mönnum, og þó að það sé margs konar félagsmálalöggjöf á Íslandi nú og verði vonandi áfram, þá er þar með ekki heimild til þess að breyta þessu.

Hv. frsm. landbn. talaði um, að það væri alls ekki verið að ræða um það, eftir að þessar jarðir yrðu seldar, að það ætti að fara að eyða sjóðnum. Ég veit ekki betur en hann hafi sjálfur verið hér nýlega á þingi í sambandi við gengislækkunina, þar sem gerðar voru sérstakar ráðstafanir til þess að eyða sem fyrst af öllum þeim sjóðum, sem til væru á Íslandi. Um leið og svona jarðir eru seldar, er þar með verið að gera ráðstafanir til þess að eyða sjóðunum með þeirri stefnu, sem hér hefur ríkt og aldrei í eins ríkum mæli og nú á þessu þingi.

Viðvíkjandi kristfjárjarðasjóði Austur-Húnavatnssýslu, — mér skilst nú, að það eigi að heita afgjaldasjóður, sem þetta renni til, og ég held, að þessar jarðir séu ekki einu sinni eign neins kristfjársjóðs og hafi ekki verið gefnar þannig upphaflega og sýslunefnd ráði sjóðnum, heldur þvert á móti hafi þetta verið gefið með því skilyrði, að það mætti aldrei selja það, og ég skora á hv. þm. og þá, sem honum fylgja í landbn., að leggja fram þessi gjafabréf, ef þau eru til, eða afla þá heimilda um, hvernig þau munu hafa litið út og hvort hér sé ekki verið að breyta alveg þvert ofan í þann tilgang og þau ákvæði, sem gefandinn setti.

Viðvíkjandi ættaróðalalögunum, þá er það alveg rétt, að það er mjög erfitt með framkvæmd á þessu, erfitt vegna þess, hvernig ákvæði Alþ. hefur sett viðvíkjandi veðsetningu og öðru slíku. En þá þarf bara að breyta því að mínu áliti. Hví er ekki hægt að veita bændum lán beinlínis, á meðan þeir eru starfandi bændur á einni jörð, án þess að láta nokkurn tíma veðsetja jörðina fyrir því, og skylda bankana, sem hvort sem er eru ríkisbankar, til þess að veita lánin á þennan máta? Ég veit ósköp vel, að bönkum, eins og nú háttar lögum, er illa við að veita lán gegn öðru, vegna þess að það stangast alveg á við allar þær reglur, sem nú gilda. En þá skulum við bara breyta þeim reglum, sem nú gilda, frekar en breyta þeim góða tilgangi, sem upphaflega var í þessu.