09.11.1960
Sameinað þing: 12. fundur, 81. löggjafarþing.
Sjá dálk 10 í D-deild Alþingistíðinda. (2373)

75. mál, rykbinding á þjóðvegum

Flm. (Kjartan J. Jóhannsson):

Herra forseti. Till. þessi á þskj. 82 er samhljóða till., sem ég flutti á síðasta þingi með hv. 5. þm. Sunnl., en var þá ekki afgreidd. Nú hef ég leyft mér að flytja hana á ný ásamt hv. meðflutningsmönnum mínum. Þetta er mikið nauðsynjamál. í þéttbýli og raunar á þjóðvegum, sem mikil umferð er um, er rykplágan orðin alveg óþolandi. Það er því nauðsynlegt að leita þeirra ráða, sem tiltæk kunna atl vera, til að aflétta henni. Til þess að stuðla að því er þessi till. flutt.

Það mun aðallega vera ein aðferð, sem til þessa hefur verið beitt hér á landi nokkuð að ráði, að strá klórkalsíum á göturnar. Þessi aðferð er dýr og árangur misjafn, oftast til mikilla bóta, en endingin tiltölulega lítil. Ef mikið rignir, skolast saltið fljótt í burtu og aftur fer að rjúka. Ef hins vegar ganga miklir þurrkar, þá er svo lítill raki í loftinu, að saltið nær ekki nægilegum raka úr því til að halda götunum rökum og ryklausum. Vegna þessa hefur verið horfið að öðrum aðferðum erlendis. Mest reynsla er komin þar á að olíubera vegina eða blanda olíu í yfirborðslagið. Þetta getur alveg bundið yfirborðið, svo að ekki rýkur. Enn betra er þó af ýmsum astæðum að blanda í olíuna efni. sem hefur þann eiginleika að auka viðloðunarhæfni olíunnar við ofaníburðinn. Þá hafa einnig verið gerðar tilraunir með það erlendis að blanda sementi í ofaníburðinn og gefizt vel, að talið er, í vissum tilfellum. Þessar aðferðir eru að vísu nokkuð dýrar og ekki hægt beint að heimfæra erlenda reynslu hingað, vegna þess að efni það, sem notað er til ofaníburðar, er misjafnt, ekki aðeins í ýmsum löndum, heldur einnig misjafnt á ýmsum stöðum í sama landi. Bót er í máli, að hægt er að gera tilraunir með ýmsa þætti þessa máls á tilraunastofu, t.d. hjá atvinnudeild háskólans. Þar er hægt að gera frumtilraunir um ofaníburðinn og blöndun hans og finna út með allmikilli vissu, hvernig hver blanda muni reynast, t.d. þrýstiþol. frostþolni og hvernig langvarandi þurrkur eða væta muni verka á blönduna. Þannig má finna það, sem líklegast er til að reynast vel, og reyna það síðan úti á vegi, sem mikil þörf er á að rykbinda.

Eins og ég sagði áðan, eru þessar aðferðir nokkuð dýrar. En það er heldur ekki svo lítið, sem fæst á móti. í fyrsta lagi er mikils virði að losna við rykið, en erfitt að meta það beint til fjár. Þó er víst, að nokkur slys hafa hlotizt af blindu, sem mikið ryk hefur valdið, en þau kosta jafnan mikið fé, þótt sleppt sé að ræða um aðrar afleiðingar þeirra. Í öðru lagi er vafalaust, að ofaníburður, sem beinlínis fýkur af þjóðvegunum hér á landi, nemur árlega milljónum kr. Í þriðja lagi, ef notað er rykbindiefni, sem jafnframt ver veginn fyrir raka eða vætu. þá er vafalaust, að sá ofaníburður, sem árlega skolast í burtu hjá okkur, nemur einnig milljónum kr. Takist vel til, geta þessir vegir slagað hátt upp í malbikaða eða steypa vegi, a.m.k. ef ekki er mjög mikil þungaumferð um þá. Hér á landi veit ég ekki til, að það hafi verið reiknað út hagfræðilega, hver munur er á að aka bíl eftir sléttum og góðum vegi og vegum eins og þeir eru oftast hjá okkur hér. En í Belgíu lét vegamálastjóri þar gera þetta fyrir nokkrum árum, og útkoman var, að munurinn var furðulega mikill. Góði vegurinn sparaði gúmmí og benzín mjög verulega. Bíllinn entist lengur. Slysahætta minnkaði. Talsverður tími sparaðist við betri vegi. Vegaviðhald sparaðist að mestu, a.m.k. fyrstu árin. Útkoman af þessari hagfræðilegu athugun í Belgíu varð sú, að þar gat vegurinn ekki aðeins borið fjárfestingarkostnaðinn að fullu, heldur 12% vexti árlega að auki, og mestur hluti þessa fjár sparaðist í erlendum gjaldeyri. Nú eru aðstæður að vísu aðrar hér en þar, en það má líka fyrr gagn gera. Þetta mál er svo fjárhagslega mikilsvert fyrir okkur, að ég tel, að óverjandi sé að láta ekki gera tilraunir í þessa átt, þótt þær kosti nokkurt fé, sem ég hygg þó að þyrfti ekki að vera mjög mikið.

Ég vil leyfa mér að leggja til, að þessari umr. verði frestað og málinu vísað til hv. fjvn.