23.11.1960
Sameinað þing: 18. fundur, 81. löggjafarþing.
Sjá dálk 818 í D-deild Alþingistíðinda. (2780)

67. mál, hlutleysi Íslands

Alfreð Gíslason læknir:

Herra forseti. Hér er um að ræða till. um hlutleysi Íslands. Hv. frsm. (EOl) hefur í ræðu gert ýtarlega grein fyrir afstöðu þeirra, sem þessa till. flytja. En nú er það vitað, að hér á hinu háa Alþingi eru deildar meiningar, skiptar skoðanir um það, hvort Ísland skuli vera hlutlaust eða í hernaðarbandalagi. Enginn hinna hernámssinnuðu NATO-sinnuðu hv. alþm. hefur kvatt sér hljóðs. Þessari till. er bersýnilega ætlað að lenda í nefnd umræðulaust og sofna þar út af. Nú er hér um stórmál þjóðarinnar að ræða. Enginn hv. alþm. mun efast um, að það skiptir þjóðina og landið miklu máli, hvort það er hlutlaust eða í hernaðarbandalagi. Um það er ekki deilt, heldur hitt, hvort farsælla sé þjóðinni að vera í hernaðarbandalagi eða utan hernaðarbandalaga.

Við, sem höldum því fram, að Íslandi væri farsælast að standa utan hernaðarbandalaga og vera hlutlaust, höfum gert grein fyrir okkar afstöðu. Við höfum lýst okkar rökum. En hvað gera andstæðingar okkar í þessu máli hér á Alþingi, hernaðarsinnarnir? Þeir þegja sem fastast, segja ekki orð. Það er t.d. vitað, að hæstv. ríkisstj. er NATO-sinnuð, hernaðarsinnuð. Enginn hæstv. ráðherra kveður sér hljóðs að framsöguræðu lokinni. Það sést ekki einu sinni einn einasti hæstv. ráðh. hér inni í þingsalnum, á meðan þetta mál er til umr. Ókunnuga gæti furðað á þessu, þegar um annað eins stórmál er að ræða. Hvers vegna koma ekki andstæðingar þessarar till. fram í ræðustól og gera grein fyrir máli sínu og ræða sín mótrök? Ég hef heyrt mótrök þeirra að vísu, ef rök skyldi kalla, t.d. það, að hlutleysi sé orðið úrelt hugtak og óraunhæft í dag og að þeir, sem haldi hlutleysi fram, séu óraunsæir einfeldningar og annað ekki. Þetta vil ég telja heldur veik rök, því að hvað sem líður þeim íslenzku mönnum, sem krefjast hlutleysis fyrir Ísland. þá er hægt að vitna til annarra þjóða sem hafa hlutleysi, og ómögulegt að svara öllum í þeim löndum um, að þeir séu allir saman óraunsæir einfeldningar. Það eru ekki færri en sex lönd í Evrópu, sem hafa lýst yfir hlutleysi í hernaðarátökum, og allar þessar þjóðir njóta meiri eða minni virðingar í augum þjóða heimsins. Indland, sem er hlutlaust land, nýtur mikils álits í heiminum og hefur mikið áhrifavald í heimsstjórnmálum, ekki af því, að það er hernaðarríki, heldur þvert á móti vegna hlutleysisstefnu sinnar. Og þannig mátti lengi áfram telja, að hlutleysi er ekki úrelt og ekki óraunhæft í dag. Þetta eru gervirök hernaðarsinna hér og annað ekki.

Það getur önnur ástæða legið til þess, að hæstv. ráðh. láta ekki sjá sig hér í salnum og að hv. aðrir hernaðarsinnar taka ekki til máls. Það kann að vera, að þeir óski að þegja þetta mál í hel, vegna þess að þeir séu svo hjartanlega ánægðir með ástandið í dag, þeir séu ánægðir með aðildina að Atlantshafsbandalaginu, ánægðir með allt, sem þeirri aðild fylgir, og þess vegna óski þeir ekki að taka til máls og þess vegna óski þeir ekki að færa fram sín rök. Væru þeir óánægðir, mundu þeir taka til máls, þá mundu þeir ræða málið.

Landhelgismálið, sem er náskylt hernaðaraðildinni að NATO, hefur mikið verið rætt hér á Alþingi að undanförnu, og þar hafa menn skipzt í flokka með og móti. Um það mál vildu hernaðarsinnarnir hér á Alþingi tala. En hvers vegna? Vegna þess að í því efni voru þeir óánægðir með ástandið, eins og það er. Þess vegna töluðu þeir. Þeir voru óánægðir með 12 mílna óskerta landhelgi, enda brýtur hún að meira eða minna leyti í bág við vilja NATO, og þess vegna báru þeir fram sín rök og fengust til þess að tala. Þeir báru fram sín rök, þátt léttvæg væru í meira lagi.

Ég skal ekki orðlengja þetta frekar, en vildi mælast til þess, að forustumenn hernaðarsinnanna hér á Alþingi létu eitthvað frá sér heyra í þessu máli. Ef til vill eru þeir ekki viðlátnir nú, ef til vill eru þeir ekki undir það búnir, og þess vegna vil ég, ef enginn óskar að taka til máls í dag frekar um þetta mál fara fram á það við hæstv. forseta, að hann taki málið út af dagskrá og taki það upp aftur að viku liðinni til þess að gefa hv. andstæðingum þessarar tillögu tækifæri til að flytja sín rök fram.