04.04.1963
Efri deild: 67. fundur, 83. löggjafarþing.
Sjá dálk 818 í B-deild Alþingistíðinda. (751)

206. mál, tónlistarskólar

Menntm:

h. (Gylfi Þ. Gíslason): Herra forseti. Tónlistarskólar hafa á undanförnum árum í vaxandi mæli gegnt mjög mikilsverðu hlutverki í íslenzkum fræðslumálum og íslenzku tónlistarlífi. Þeir eru allir einkaskólar, að tónlistarskólanum í Reykjavík undanteknum að nokkru leyti, þar sem við hann starfar kennaradeild, sem í raun og veru er hluti af kennaraskólanum og annast menntun söng- og tónlistarkennara.

Fjárhagsaðstaða tónlistarskólanna hefur undanfarin ár verið allótrygg, vegna þess að skólarnir eru einkaskólar, þótt þeir að vísu hafi hlotið styrk bæði úr ríkissjóði og frá þeim sveitarfélögum eða bæjarfélögum, þar sem þeir starfa. En vöxtur tónlistarskólanna hefur verið svo ör, að stuðningur hins opinbera við þá hefur ekki vaxið að sama skapi og fjárþörf þeirra hefur vaxið vegna aukinnar starfsemi þeirra.

Þetta hefur hinu háa Alþ. áður verið ljóst, en 27. maí 1960 samþ. Alþ. þáltill. frá Magnúsi Jónssyni, Benedikt Gröndal og Kjartani J. Jóhannssyni, sem þannig hljóðar, með leyfi hæstv. forseta:

„Alþ, ályktar að skora á ríkisstj. að láta undirbúa löggjöf um tónlistarfræðslu, þar sem m.a. séu sett skýr ákvæði um aðild ríkisins að þessari fræðslu, hluta ríkissjóðs í greiðslu kostnaðar við tónlistarskóla og hvaða skilyrði þessir skólar þurfi að uppfylla til þess að njóta ríkisstyrks.“

Þetta mál hefur síðan verið athugað vandlega undanfarið í menntmrn., og í byrjun okt. s.l. boðaði rn. skólastjóra allra tónlistarskólanna til fundar hér í Reykjavík til þess að ræða fjármál skólanna og skipulag. Þetta frv., sem hér er lagt fyrir hið háa Alþ. og Nd. hefur þegar samþ. með shlj. atkvæðum, er samið í samræmi við niðurstöður og ályktanir þess fundar, en höfundar frv. eru þeir Birgir Thorlacius ráðuneytisstjóri, Jón Nordal skólastjóri tónlistarskólans í Reykjavík og Magnús Jónsson alþm.

Á skólastjórafundinum kom engin ósk fram um það, að ríki eða sveitarfélög, annar hvor aðilinn eða báðir í sameiningu, tækju algerlega að sér rekstur tónlistarskólanna. Skólastjórarnir voru á einu máli um, að æskilegra væri, að þeir yrðu áfram einkaskólar, en stuðningur ríkis og sveitarfélaga við þá yrði aukinn að mun, og þó einkum, að föstu fjárhagsskipulagi væri komið á þennan stuðning. Það er í samræmi við þetta, að í 1. gr. frv. eru ákvæði um, hvaða skilyrðum tónlistarskóli skuli fullnægja til að geta notið ríkisstyrks. Í 2. gr. er síðan sagt, að þeir skólar, sem fullnægja skilyrðum 1. gr., skuli fá allt að 1/3 rekstrarkostnaðar síns greiddan úr ríkissjóði, en þó aldrei hærri fjárhæð en nemur framlagi hlutaðeigandi sveitarfélags til skólans. Má hiklaust gera ráð fyrir því, að afleiðing þessa frv., ef samþ. yrði, verði sú, að íslenzkir tónlistarskólar, sem fullnægja skilyrðum laganna, fái yfirleitt greidda 2/3 hluta rekstrarkostnaðar síns af opinberu fé, helminginn frá ríkinu og helming frá hlutaðeigandi sveitarfélagi. Skipanin, sem gert er ráð fyrir, er sú, að menntmrn. geri í sambandi við undirbúning fjárl. till. um fjárveitingu til hvers skóla um

sig með hliðsjón af starfsemi og fjárhagsafkomu skólans á undangengnu starfsári.

Í 6. gr. er enn fremur gert ráð fyrir því, að veita skuli tónlistarskólum styrk til hljóðfærakaupa í fjárl. og að menntmrn. skipti styrknum með hliðsjón af þörf skólanna. Heimilað er einnig að veita styrki til tónlistarkennslu á stöðum, sem ekki fullnægja skilyrðum 1. gr. um tónlistarskóla, en slíkar umsóknir skal senda menntmrn. fyrir 15. júní ár hvert ásamt skýrslu um kennslu og kostnað við hana, svo og starfs- og kostnaðaráætlun fyrir næsta ár. Ef ástæða þykir til styrkveitingar, er gert ráð fyrir, að rn. geri till. til Alþ. um fjárlagastyrk til slíkrar tónlistarkennslu með hliðsjón af því, um hversu fjölþætta kennslu er að ræða.

Í framhaldi af skólastjórafundinum á s.l. hausti fól menntmrn. þeim Birgi Thorlacius ráðuneytisstjóra, Jóni Nordal skólastjóra og Magnúsi Jónssyni alþm. að gera till. um styrkveitingar til tónlistarskóla í sambandi við samningu fjárl. fyrir árið 1963, þar sem ekki var talið, að takast mundi að ljúka samningu frv. um fjárhagslegan stuðning við tónlistarskóla, áður en afgreiða þyrfti fjárlfrv. Í núgildandi fjárl. er farið eftir þeim till., sem þeir þremenningarnir Birgir Thorlacius, Jón Nordal og Magnús Jónsson gerðu. Á yfirstandandi ári eru þess vegna framlög til tónlistarskólanna í fjárl. að upphæð 889 þús. kr. auk 200 þús. kr. fjárveitingar til hljóðfærakaupa o.fl., eða tæplega 1100 þús. kr., en árið áður hafði ríkisstyrkur til tónlistarskólanna numið 550 þús. kr., og lætur því nærri, að ríkisstyrkur til tónlistarskólanna sé nú á þessu ári helmingi hærri en hann var í fyrra.

Ef þetta frv. verður að lögum, má gera ráð fyrir, að ríkisstyrkur til tónlistarskólanna aukist enn um rúmar 300 þús. kr. og verði þannig um 1.2 millj, kr. á næsta ári auk a.m.k. 200 þús. kr. framlags til hljóðfærakaupa, þannig að á árinu 1964 ætti styrkur ríkisins til tónlistarskóla að geta numið 1.4 millj. kr. eða næstum því þrefaldri þeirri upphæð, sem hann nam í fyrra. Hygg ég, að allir, sem málefnum tónlistarskólanna og tónlistarlífinu unna, muni geta talið hér vera um að ræða mikið framfaraspor, sem verða muni íslenzkum tónlistarskólum til stóraukins stuðnings og íslenzku tónlistarlífi þar með til eflingar.

Ég tel, að með samþykkt þessa frv. væri að öllu leyti fullnægt innihaldi þeirrar þáltill. frá 27. maí 1960, sem ég gat um í upphafi máls míns. Og það er vissulega tími til kominn að setja fastar reglur um fjárhagsstuðning þess opinbera við tónlistarskólana og jafnframt auka þennan stuðning mjög verulega frá því, sem verið hefur.

Ég hygg, að óhætt sé að segja, að verði þetta frv. að lögum, þá hafi traustum stoðum verið rennt undir starfsemi íslenzkra tónlistarskóla og þeir eigi að geta dafnað vel á komandi árum íslenzkri æsku og íslenzku tónlistarlífi til gagns og örvunar.

Ég leyfi mér að vænta þess, að í þessari hv. d. náist sams konar samstaða um afgreiðslu málsins og náðist í hv. Nd., en þar var frv., eins og ég gat um áðan, að lokum afgr. með shlj. atkv. allra dm.

Að svo mæltu leyfi ég mér, herra forseti, að leggja til, að að lokinni þessari umr. verði frv. vísað til 2. umr. og til hv. menntmn.