09.04.1964
Efri deild: 66. fundur, 84. löggjafarþing.
Sjá dálk 1921 í B-deild Alþingistíðinda. (1444)

128. mál, búfjárhald í kaupstöðum og kauptúnum

Karl Kristjánsson:

Herra forseti: Hv. þdm. hafa máske tekið eftir því, að nál. á þskj. 431 er dálítið einkennilegt og um sumt óvenjulegt. N. er t.d. klofin, án þess að hún segi það beinlínis, og svo er það skrýtilega fyrirbæri og óvenjulega, að frsm. er frá minni hl. í n. Þetta stafar af því, hve mikla virðingu og kurteisi við karlmennirnir í n. viljum sýna þeirri ágætu frú, sem er í n. og er aðalflm. frv. Hins vegar höfum við okkar skoðanir og höldum efnislega okkar strik, meirihlutamennirnir þrír, með því að flytja brtt. á þskj. 438.

Ég fyrir mitt leyti hefði helzt viljað láta þetta frv. daga uppi og talið það sómasamlega kurteisi. Ég tel, að lagasetning um heimild fyrir stjórnendur bæja og borga til þess að banna algerlega skepnuhald sé alls ekki aðkallandi og raunar alls ekki æskileg. Flm. líta hins vegar ekki þannig á málið: Þeir vilja fá afgreiðslu á þessu máli nú þegar.

Í heilbr.- og félmn. kom það greinilega fram, að aðalflm. frv., hv. 2. þm. Reykv: (AuA), taldi nauðsynlegt, að borgarstjórnin hér fengi heimild til að banna algerlega búfjárhald í borgarlandinu, ekki beinlínis til þess að setja slíkt algert bann, heldur til að geta hótað því, geta haft það sem reitt sverð yfir búfjáreigendum, til þess að þeir hlýði settum reglum um gæzlu búpeningsins. Mér er ekki ljóst, að stjórnendum borgarinnar liggi á þessu sverði. Mér hefur ekki verið sýnt fram á það. Mér hafa ekki verið sögð dæmi þess, er ég get tekið gild. Mér virðast ákvæði lögreglusamþykktar hljóta í raun og veru að duga, ef til árekstra kemur milli borgaryfirvalda og einstaklinga í þessum efnum, sem auðvitað getur alltaf orðið. Fyrst og fremst virðist það vera sauðféð, sem talið er vera til óþurftar í höfuðborginni. Víst geta sauðkindur valdíð skemmdum; — og það geta nú menn líka, — skemmdum á húsalóðum og garðlöndum. En girðingar eiga að geta komið í veg fyrir það, að sauðkindur valdi skemmdum. Vanalega er það fyrir vanrækslu, að hafa girðingar og girðingarhlið í lagi og umgengni um girðingarhlið, þegar kindur valda skemmdum á friðuðum reit eða nytjagróðri. Ég veit að vísu, að til eru kindur, sem löggiltar girðingas halda ekki, en ég þekki ekki, að það hafi valdið ágreiningi, að slíkum kindum ætti að farga, og um þetta á vitanlega lögregla að sjá. Það er ekki alls kostar ósanngjarnt að ætla þeim, sem dýrmætan gróður rækta, að hafa trausta vörzlu um hann.

Vitanlega verður kvikfé að víkja út þéttbýlishverfum kaupstaðanna. Það á þar engan veginn heima, og það nýtur sín þar ekki, lifir þar ekki eðlilegu lífi og er þar til áhrifa og trafala. Búfjárhaldið flyzt til úthverfanna og út fyrir kaupstaðina: Sá hefur verið gangur málanna. Sú þróun hefur átt sér stað hér í Reykjavík, o,g hana er sjálfsagt að styðja óg það með löggjöf, eftir því sem með þarf. Allir hljóta að vera sammála um, að þessi þróun sé sjálfsögð.

Fjáreigendur hér í Reykjavík hafa með sér félag, og þetta auðveldar mjög borgaryfirvöldunum góða skipan á þessum málum. Borgaryfirvöldin geta snúið sér til stjórnar félagsins með fyrirskipanir sínar, en þurfa ekki að láta ræða við hvern einstakling. Í bréfi, sem stjórn Fjáreigendafélagsins skrifaði heilbr.- og félmn. 20. febr. s.l. sem svar við því, þegar n. leitaði álits Fjáreigendafélagsins á málinu, eins og hv. frsm. skýrði frá áðan, má glöggt sjá og heyra, að stjórn Fjáreigendafélagsins vill hafa góða samvinnu við borgaryfirvöldum sauðfjárhaldið og telur sig reiðubúna í þeim efnum til aðgerða, þó að hún mótmæli algeru banni við sauðfjárhaldi. Ég tel rétt, með leyfi hæstv. forseta, að lesa hér upp bréf stjórnar Fjáreigendafélagsins og ályktun fundar Fjáreigendafélagsins, er fylgdi Bréfið er á þessa leið, skrifað, eins og ég sagði áðan, 20. febr. síðastliðinn:

„Heilbr.- og félmn. Ed. Alþingis. Fjáreigendafélag Reykjavíkur hefur móttekið bréf hv. heilbr.- og félmn., þar sem óskað er eftir umsögn vorri um frv. til l. um búfjárhald í Reykjavík. Viljum vér láta í ljós þakklæti vort fyrir að eiga þess kost að láta álit vort í ljós um mál, sem skiptir félagsmenn vorá svo miklu. Í grg. frv. er þess getið, að það sé flutt að beiðni borgarstjórnar Reykjavíkur, enda flutt af tveimur borgarfulltrúum Reykjavíkur, þeirri frú Auði Auðuns og Alfreð Gíslasyni lækni. Einnig er þess getið, að oft hafi komið fram till: í borgarstjórn um bann við sauðfjárhaldi í Reykjavík, en hafi aldrei náð fram að ganga, vegna þess að meiri hluti borgarfulltrúa hafi verið andvígur því, að algert bann yrði sett við sauðfjárhaldi í borgarlandinu. Umrætt frv. virðist eiga að stappa stálinu í borgarfulltrúana, m.a. með því að láta slíkt bann nú ná til miklu stærri hóps borgaranna, þ.e. banna allt búfjárhald í borgarlandinu.

Fjáreigendafélag Reykjavíkur lítur svo á, að borgarstjórn Reykjavíkur hafi viðurkennt tilveru sauðfjáreigenda í Reykjavík og greitt götu þeirra á ýmsan hátt, t.d. með því að afhenda félaginu land undir byggingar félagsmanna við Breiðholtsveg, og einnig hefur borgarstjórn afhent fjáreigendum umráð yfir landi Kolviðarhóls með samningi árið 1956. Margt fleira mætti upp telja, sem við erum þakklátir borgarstjórn fyrir. Með slíkum aðgerðum hefur tekizt með góðu samkomulagi að fjarlægja flest fjárhús, þar sem þau hafa verið fyrir skipulagi og stækkun borgarinnar.

Oss er ekki kunnugt um, að nein ný vandamál kalli nú á aðstoð slíkra heimildarlaga sem hér um ræðir. Það má geta þess, að slík heimildarlög með reglugerðum o.fl. um algert bann við búfjárhaldi í Reykjavík ná ekki tilgangi sínum nema með stórfelldum hliðafráðstöfunum, þ.e. að girða borgarlandið alveg frá öllum nágrannahreppum og kaupstöðum. Búfé nágrannanna spyr ekki um landamerki og gengur laust á landi Reykjavíkur eftir sem áður. Við nokkra athugun hefur komið í ljós, að undanfarið hefur lausagöngufénaður í landi Reykjavíkurborgar engu síður verið frá nágremd Reykjavíkur en Reykvíkingum sjálfum.

Fjáreigendafélag Reykjavíkur hefur alltaf viljað hafa góða samvinnu við yfirvöldin um að leysa þau vandamál, sem skapast kynnu af sambúð sauðfjárhaldsins og þéttbýlisins. Rétt er einnig að benda á, að umrætt frv. gerir ráð fyrir, að borgurum Reykjavíkur skuli mismunað eftir því, hvaða atvinnu þeir vilja stunda, og smekk þeirra fyrir tómstundagaman. Slíkar aðgerðir eiga engan rétt á sér, nema einhverja sérstaka nauðsyn beri til, og um slíkt er ekki að ræða hér, það geta allir verið sammála um.

Vér viljum lýsa yfir því sem skoðun vorri og miklu fleiri borgara í Reykjavík, að sauðfjárhald undir sanngjörnu eftirliti skaðar engan, en gleður miklu fleiri en sauðfjáreigendur sjálfa, ekki hvað sízt yngstu borgarana. Fjöldi barna í Reykjavík kynnist ekki af eigin sjón öðru lífi en því, sem þau venjast hér í borgarlandinu. Yrði það mikill sjónarsviptir fyrir þessi börn að sjá hvorki kindur né hesta öll sín bernskuár, nema þá í gegnum bílrúður, þegar farið er eftir þjóðvegunum. Mega það heita einkennilegir menn, sem þola ekki sambýli við búfé, en erlendis þykir það víða hið mesta keppikefli, enda algengt að sjá riðandi menn á götum stórborga erlendis eða í úthverfum borganna. Íslendingar flestir, sem komnir eru til fullorðinsára, hafa alizt upp við búfjárhald og haft af því margar ánægjustundir að umgangast búfé, enda hefur vist borgarbarna í sveit að sumrinu ætíð verið talin hafa verulegt uppeldisgildi. Þeir Íslendingar, sem nú þola ekki sauðfé og hesta nálægt sér, virðast komnir undarlega langt frá uppruna sínum og forfeðrum. Hitt er svo sjálfsagt mál, að fyllsta hreinlætis sé gætt við hirðingu og gæzlu búfjárins og höfð þar góð samvinna við borgarstjórn Reykjavíkur, eins og verið hefur til þessa.

Margt annað mætti tína til í sambandi við það, að slíkt frv. sé ekki nauðsynlegt, en sem mælir á móti því að þrengja athafnafrelsi manna í þessum efnum að nauðsynjalausu. Þess vegna leggur Fjáreigendafélag Reykjavíkur til, að frv. þetta verði ekki samþ. eða því vísað til borgarstjórnar Reykjavíkur til frekari athugunar, enda treystum við því, að borgarstjórnin hafi góða samvinnu við okkur um lausn málsins.

Hjálagt fylgir mótmælasamþykkt, gerð á fundi í Fjáreigendafélagi Reykjavíkur 16. febr. s.l.:

Reykjavík, 20. febr. 1964.

Virðingarfyllst,

Stjórn Fjáreigendafélags Reykjavíkur,

Hjalti Benediktsson. Ingimundur Gestsson. Bragi Kristjánsson. Ágúst H. Bjarnason. Sigfús Björnsson.“

Og mótmælasamþykktin, sem bréfið getur um, er á þessa leið:

„Fundur, haldinn í Fjáreigendafélagi Reykjavíkur sunnudaginn 16. febr. 1964 í Skátaheiminu, Reykjavík, mótmælir eindregið íram komnu frv. um búfjárhald í Reykjavík, er lagt hefur verið fram í Ed. Alþ. af alþm. Auði Auðuns og Alfreð Gíslasyni. Fundurinn telur frv., ef að lögum yrði, stefna í þá átt að skerða athafnafrelsi borgaranna að óþörfu, þar sem samkomulag fjáreigenda og borgaryfirvalda hefur ekki verið með þeim hætti á undanförnum áratugum, að laga um þetta efni sé þörf. Fyrir því skorar fundurinn á hv. Alþ. að vísa frv. frá. — Samhljóða samþykkt.“

Bréf þetta er mjög hófsamlegt og skynsamlegt að mínu áliti, og mér virðist bréfið flytja góð rök fyrir réttmæti þess, að Reykvíkingar verði ekki sviptir með algeru banni rétti til þess að eiga sauðkindur sér til gagns og þó sérstaklega sér til ánægju.

Eins og frsm. gat um, bárust heilbr.- og félmn. óskir um það að taka þrjá kaupstaði upp með höfuðborginni í frv., og n. varð sammála um það, að rétt væri að verða við þeim óskum að gera það og láta eitt yfir þessa bæi, sem óska þess, ganga að því er löggjöfina snertir. En frá Hafnarfirði komu mótmæli, dags. 2. man 1964, og með leyfi hæstv. forseta eru þau á þessa leið:

„Leyfum oss hér með að senda hinu háa Alþingi eftirfarandi mótmæli:

Almennur fundur hesteigenda og fjáreigenda í Hafnarfirði mótmælir eindregið fram komnu frv., sem nú liggur fyrir hinu háa Alþingi, um heimild til banns við búfjárhaldi í þéttbýli landsins, og leyfir sér að benda á, að verði slíkt gert að lögum, höggvi það svo nærri sjálfræðis- og réttlætiskennd einstaklingsins, að vart verði við unað, enda hættuleg árás á meðfædda hneigð sumra íslenzkra náttúru- og sveitabarna, að vanvirða væri í sögu þjóðarinnar, væru slík lög samþykkt á Alþingi. Virðingarfyllst,

Kristinn Hákonarson, fundarstjóri.

Sigurður Arnórsson, fundarritari.“

Þetta bréf eða fundarsamþykkt er mjög samhljóða samþykktinni frá Fjáreigendafélagi Reykjavíkur.

Þá barst n. bréf, dags. 24. febr., frá hestamannafélagi Reykjavíkur, Fáki. Ég vil líka, með leyfi hæstv. forseta, lesa það bréf. Það er á þessa leið:

Reykjavík, 24. febr. 1964.

Stjórn hestamannafélagsins Fákur leyfir sér hér með að koma á framfæri við hv. heilbr.-og félmn. Ed. Alþingis áliti sínu á frv. því til 1., sem alþm. Reykv., þau Auður Auðuns og Alfaeð Gíslason, hafa lagt fram á Alþingi um búfjárhald í Reykjavík.

1. Stjórn félagsins álitur eðlilegt, að settar séu strangar skorður við lausagöngu hesta í borgarlandinu, enda hefur félagið frá öndverðu boðið félagsmönnum sínum örugga vörzlu fyrir hesta sína að sumrinu og í því skyni haft á leigu lönd til hagabeitar innan lögsagnarumdæmisins og utan og einnig séð fyrir haustgöngu hesta á öruggum og afgirtum beitarlöndum.

2. Hestamannaféfagið Fákur telur eðlilegt, að takmörkuð séu þau svæði í borgarlandinu, sem leyfðar eru byggingar hesthúsa á. Stefna félagsins undanfarin ár hefur verið sú að byggja hesthús yfir hesta félagsmanna á sama stað, þ.e. á Skeiðvellinum við Elliðaár, og hefur fengið til þess leyfi viðkomandi borgaryfirvalda. Til skýringar skal tekið fram, að hesthús félagsins á Skeiðvellinum rúma nú alls 223 hesta. Þar er í öllu farið eftir ströngustu heilbrigðis- og þrifnaðarreglum og þannig búið að hestunum, sem bezt verður á kosið.

3. Stjórn hestamannafélagsins Fákur telur, að leyfisgjald fyrir reiðhestaeign komi ekki til greina, enda með öllu óþekkt að skattleggja tómstundaiðkanir borgarbúa. Auk þess skal getið, að þessi grein íþrótta- og útivistar hér í borg hefur ekki þegið neina styrki frá opinberum aðilum, en er að öllu leyti borin uppi af hestamönnum sjálfum.

4. Með hliðsjón af því, er áður greinir, leyfir stjórn hestamannafélagsins Fákur sér að mótmæla því, að sett verði lög á Alþingi, sem heimili, að bannað verði algerlega reiðhestahald í Reykjavík, enda má geta þess, að slíkt er með öllu óþekkt í borgum nágrannalandanna.

Með virðingu,

Í stjórn Hestamannafélagsins Fákur, Þorlákur Ottesen. Einar G. E. Sæmundsen. Haraldur Sveinsson. Friðrik Jörgensen. Sveinbjörn Dagfinnsson.“

Þetta bréf frá Fák er mjög greinargott, og það virðist alls ekki eftir því horfa til vandræða um samkomulag við hestaeigendur, þar sem forráðamenn félagsins leggja einmitt sérstaka áherzlu á það, að þeir álíti eðlilegt, að settar séu strangar skorður við lausagöngu hesta í borgarlandinu.

Loks vil ég, með leyfi hæstv. forseta, lesa bréf, dags. 18. febr., frá yfirdýralækni landsins, herra Páli A. Pálssyni, stílað til formanns heilbr.- og félmn.:

„Mér hefur borizt í hendur frv. til I. um búfjárhald í Reykjavík, er nú liggur fyrir hinu háa Alþingi. Þar sem þér eruð formaður þeirrar n., sem nú fjallar um þetta mál, vil ég leyfa mér að vekja athygli yðar á eftirfarandi:

Í tilraunastöð háskólans í meinafræði að Keldum er unnið að ýmiss konar tilraunum varðandi búfjársjúkdóma. Þar eru líka að staðaldri framleidd ýmiss konar búfjárlyf. Til þessarar starfsemi þarf nauðsynlega að nota búfé ýmiss konar. Nú sem stendur eru hér um 30 hross vegna framleiðslu á serum gegn lambablóðsótt, nokkuð á annað hundrað fjár vegna tilrauna varðandi smitsjúkdóma ýmiss konar, og fram að þessu hafa verið hér nokkrir nautgripir. Allmikið er hér einnig af minni tilraunadýrum, t.d. mýs, rottur, kanínur, naggrísir o.s.frv. Jörðin Keldur, þar sem tilraunastöðin hefur starfsemi sína, er innan marka Reykjavíkurborgar. Heimild til handa borgarstjórn um bann gegn búfjárhaldi í borginni getur því að sjálfsögðu náð til búfjár tilraunastöðvarinnar. Slíkt bann mun valda tilraunastöðinni erfiðleikum og raunar lama algerlega starfsemi hennar á vissum sviðum. Ég vil þess vegna mega vænta þess, að þér, herra alþm., beitið yður gegn því, að lögleidd verði heimild, er beita má til þess að banna með öllu búfjárhald í Reykjavík.

Um alllangt skeið hafa vegna ákvæða í lögreglu- og heilbrigðissamþykkt Reykjavíkur verið miklar hömlur á búfjárhaldi. Þeim hömlum höfum við talið skylt og rétt að hlíta. Má vera, að þörf sé á að auka aðhald í þessum efnum. Hins vegar verður að telja fráleitt að veita misvitrum borgarstjórnum lagaheimild til þess að banna með öllu búfjárhald í landi borgarinnar. Slíkt bann samræmist illa hugmyndum manna nú á tímum um frelsi og eignarrétt í lýðræðisþjóðfélagi, enda engin tilraun gerð í grg. af flm. til að rökstyðja slíkt bann.

Virðingarfyllst,

Páll A. Pálsson.“

Ég hef lesið öll þessi mótmælaerindi, sem heilbr.- og félmn. bárust gegn frv., af því að ég tel við eiga, að hv. þd. fái að heyra mótmæli þeirra, sem hlut eiga að máli, áður en málið kemur til atkv.

Í nefndarálitinu er þess getið, að nefndin hafi leitað umsagnar fjögurra aðila: Búnaðarfélags Íslands, lögreglustjórans í Reykjavík, garðyrkjustjóra Reykjavíkur og Fjáreigendafélags Reykjavíkur. Allir hafi þessir aðilar skilað jákvæðum umsögnum nema Fjáreigendafélagið. Þetta er alveg rétt. Mér komu ekki hin jákvæðu svör á óvart frá þeim, sem þau gáfu. Þeirra mátti fyrir fram vænta. Búnaðarfélagið eða stjórn þess hefur það sjónarmið að sjálfsögðu, að landbúnaðarframleiðslan sé nóg, þó að sveitirnar séu einar um hana. Ég er á sömu skoðun. Ég hef engan áhuga fyrir búfjárhaldi í kaupstöðum sem atvinnuvegi, eins og nú er komið atvinnuháttum í landinu. En það er ekki kjarni þessa máls, að um atvinnu sé að ræða yfirleitt, sem mönnum sé efnahagsleg lífsnauðsyn að halda, að því er búfjárhald snertir. En maðurinn lifir ekki á einu saman brauði. Eftir því hefði stjórn Búnaðarfélagsins raunar átt að muna í þessu sambandi.

Lögreglustjórinn hefur það sjónarmið, sem ekki er óeðlilegt að maður í hans stöðu hafi, að vilja létta ómökum af lögreglunni, sem stundum er hóað í vegna búpenings, sem stundum flækist fyrir og veldur einhverjum óþægindum.: En er ekki lögreglan m.a. ráðin til þess að vinna þau verk? Þarf að sjá eftir henni til þess? Og getur ekki verið, að búpeningur komi inn í borgarlandið úr nágrannabyggðunum, sem umrætt bann getur ekki náð til? Fjáreigendafélagið bendir á það í bréfi sínu, að nágrannabúfé geri sér stundum dælt við borgarbúa.

Þá er umsögn garðyrkjustjóra Reykjavíkur. Hann lítur á bann við búfjárhaldi eins og góður umsjónarmaður með garðyrkjumálunum. Vill hafa öryggi fyrir því, að grasbítir fari ekki í garða, þótt girðing komist í ólag eða hlið sé ólokað. Hundrað prósent öryggi verður auðvitað ekki fyrir því, nema búpeningnum sé útrýmt. Er hægt að skapa það öryggi? Mundu ekki skepnur halda áfram að koma í borgarlandið úr nágrannabyggðum þess, þótt enginn heimamaður ætti gangandi pening? Og mundi ekki sá búpeningur leita í garðana?

Svo er sjálfur kjarni málsins. Er það ekki frumskylda í mannlegu samfélagi, að menn þoli hver öðrum nokkurt sjálfstæði, þoli hver öðrum að lifa samkv. sínu upplagi, að vísu ekki takmarkalaust, en þó sem frjálsast? Það er ekki langt síðan borgar- og kaupstaðalíf kom til sögunnar á Íslandi. Flestir Íslendingar stunduðu búfjárhald til skamms tíma. Árlega flyzt fólk úr sveitum frá búfjárrækt til kaupstaðanna, og kaupstaðabúar senda margir börn sín í sveit á sumrin, m.a. til að umgangast þar búpening, af því að það er hollur skóli fyrir þau. Fjöldi kaupstaðabúa hefur enn í blóði sínu, ef svo mætti segja, ríka hneigð til að umgangast skepnur, ekki sízt sauðfé og hesta. Ýmsir þessir menn eiga sér ekkert ánægjulegra tómstundagaman. Gamlir menn hafa sér þetta gjarnan til dundurs og heilsubótar. Börn fylgja þeim eldri iðulega til þessara verka og hafa áreiðanlega gott af því. Að annast búpening af alúð og innri þörf er mannbætandi. Ég spyr: Hafa kaupstaðir landsins efni á því að banna mönnum að verja tómstundum sínum til þess að rækta- búféð og njóta umgengni við það? Hafa kaupstaðirnir upp á eitthvert hollara og betra tómstundalíf að bjóða þeim; er þetta aðhyllast og er það til sérstakrar ununar? Nei, þeir hafa það alls ekki, kaupstaðirnir: Ef þeir hefðu það, vaeri ekki ástæða til þess uggs, sem virðist búa mörgum í brjósti um, að tómstundir notist þ!ví verr sem þær verða fleiri, einkum í þéttbýlinu. Það er stefnt að því að stytta vinnudaginn, en um leið þarf að hugsa fyrir því, að fólk geti hagnýtt frístundir sínar sér til hollustu og lífsfyllingar. Hvergi mun það þekkjast í nágrannalöndum, eins og hestamannafélagið bendir á, að bannað sé reiðhestahald í borgum. Íslendingar eru svo lánsamir að eiga fjölhæfasta reiðhestakyn í veröldinni að ganghæfni og yndisleik. Um það að fara út í sólskinið á gæðingi sagði þjóðskáldið: „betra á dauðlegi heimurinn eigi.“

Það er furðulegt, að talað skuli vera um heimild til að banna reiðhestahald í kaupstöðum á Íslandi. Það á þvert á móti að fjölga þar góðhestum, og þeim mun fjölga, eftir því sem efnahagur batnar og fleiri geta af þeim ástæðum látið eftir sér að njóta þess yndis og heilsubótar, sem það veitir að fara í tómstundum á bak gæðingi. Hitt er svo óumdeilanlegt, að það á að skipa þessum málum þannig, að sem minnstum árekstrum og sambúðartruflunum valdi í hverri byggð. Stjórnendur borgarinnar og kaupstaðanna eiga að hafa vald til þess og eigendur gripanna eiga að þola, að því valdi sé skynsamlega beitt. Það er eðlilegt,. að takmarka megi fjölda tegunda þannig, að ekki verði ofsetið land það, sem er til umráða, og einnig að binda heimildir til skepnuhalds við tiltekin svæði. Mér skilst líka, að engir, alls engir, þeir sem mótmælt hafa frv., hafi við það að athuga, heldur telji það sjálfsagt. En með frv. er of langt gengið með því að ætla að lögleiða heimild handa stjórnarvöldum borgarinnar og kaupstaðanna þriggja til þess að banna algerlega búfjárhald þar og það strax, ef meiri hl. dytti það í hug.

Hv. 1. flm. hefur sagt, eins og ég gat um áðan, að ekki sé meiningin að fara geyst í að banna búfjárhald, heldur fá aðstöðu til að hóta banni, ef eðlilegum fyrirmælum sé ekki hlýtt. Vera má, að það vaki ekki annað fyrir hv. flm., ég tel það raunar sjálfsagt, en ég hef fyrirhitt menn, sem telja algert bann sjálfsagt. Hver veit nema til kunni að vera meiri hl. í einhverri þeirri sveitarstjórn, sem um ræðir í frv., er vilji í skyndi hreinsa allt búfjárhald burt af staðnum, ef heimildin er strax lögð þeim í hendur? Ég vil ekki ábyrgjast, að svo kunni ekki að vera. Blóðnætur eru bráðastar, er sagt. Vilja hv. flm. ábyrgjast, að heimildinni verði ekki í fljótræði beitt? Ég held, að þeir geti það ekki. Ég held, að það sé ekki hægt að ábyrgjast slíkt.

Þó að ég sé á móti því, að lögleidd sé heimild til algers banns á búfjárhaldi, telji, að slíkt bann sé ekki réttmætt, ef framkvæmt væri, og óþarfi til ögrunar að hafa það yfirvofandi í löggjöf, þá hef ég til samkomulags fallizt á að lögleiða heimild til slíks banns með aðdraganda. Við þrír nm. heilbr.- og félmn., en það er meiri hl. n., flytjum á sérstöku þskj. brtt. við 2. gr. frv. Sú brtt. er efnislega um það og ekkert annað, að heimilt verði ekki fyrr en 1. okt. 1968, eða eftir hálft fimmta ár, að banna algerlega búfjárhald á viðkomandi stað. Tíminn til 1. okt. 1968 verður þá nokkurs konar umþóttunartími. Á þessum tíma gefst stjórnvöldum borgarinnar og bæjanna ágætt ráðrúm til þess að skipa búfjárhaldsmálunum og það sem bezt og fá búfjáreigendur til að hlýða fyrirmælum með skírskotun til þess, að annars verði skellt á algeru banni 1. okt. 1968, og hausttíminn er auðvitað eðlilegastur í því efni. Enn fremur fá þá búfjáreigendur, og samtök þeirra ráðrúm til að setja fram sín sjónarmið og semja við stjórnarvöldin, eins og kemur fram að þeir óska eftir: Í mótmælum þeirra kemur það fram. Málin geta að öllu leyti orðið betur athuguð á báðar hliðar, ef þessi aðdragandi er hafður. Ég leyfi mér að lýsa því yfir fyrir hönd okkar þremenninganna, meiri hl: n., sem brtt. flytjum, að við væntum þess, að hv. þdm. fallist á þá málamiðlun, sem í henni felst, og samþykki hana.