07.11.1963
Sameinað þing: 13. fundur, 84. löggjafarþing.
Sjá dálk 399 í D-deild Alþingistíðinda. (2736)

57. mál, vantraust á ríkisstjórnina

Magnús Jónsson:

Herra forseti. Góðir áheyrendur. Þegar tekin er afstaða til vantrausts á ríkisstj., verða þm. að íhuga tvö meginatriði: Er málefnaleg ástæða til vantraustsins, og hvaða horfur eru á, að unnt sé að tryggja landinu starfhæfa ríkisstj., sem líklegri sé til þess að veita þjóðfélaginu betri forustu? Ég mun í þeim mínútum, sem ég hef hér til umráða, leitast við að skýra þessi atriði svo sem þau horfa við mér sem þm., en tel ástæðulaust að elta ólar við margvíslegar firrur í ræðum stjórnarandstæðinga, er allar hafa verið marghraktar.

Í þingræðislöndum byggist tilvera ríkisstj. á trausti eða a.m.k. ekki vantrausti meiri hl. þings. En þjóðin er þinginu æðri, og í frjálsum kosningum kveður hún upp dóm, sem verður ekki áfrýjað. Fyrir aðeins 5 mánuðum felldi þessi æðsti pólitíski dómstóll landsins sinn dóm um starf og stefnu núv. ríkisstj. síðustu 4 árin. Sá dómur var ótvíræð traustsyfirlýsing og jafnframt viljayfirlýsing um, að hún skyldi áfram fara með stjórn landsins á grundvelli þeirrar stefnu, sem hún markaði sér í unnhafi. Niðurstöður kosninganna verða ekki túlkaðar á annan veg. En áhrif stjórnarstefnunnar voru öllum landslýð ljós, og báðir stjórnarflokkarnir lýstu yfir, að þeir mundu vinna saman eftir kosningar á grundvelti óbreyttrar stefnu. Af þessum sökum getur ekki vantraust nú orðið rökstutt með verkum ríkisstj. síðasta kjörtímabil. Það væri álíka fjarstætt og að undirréttur hyggðist breyta dómsúrskurði hæstaréttar. Vantraustið verður því að rökstyðja með verkum eða aðgerðaleysi ríkisstj. síðustu 5 mánuðina.

Ástandinu í þjóðfélaginu þessa mánuði þarf ekki að lýsa með mörgum orðum. Ýmist þekkja menn það af eigin raun eða hafa heyrt greinargóðar lýsingar af hinum duldari þáttum efnahagsþróunarinnar í ræðum ráðh. við þessar umr. Í fáum orðum sagt hefur boginn verið spenntur of hátt. Framkvæmdir í landinu og neyzla er orðin svo mikil á ný, að byrjað er að ganga á hinn dýrmæta gjaldeyrisvarasjóð og vinnuaflið er komið á svartan markað. E.t.v. er síðara atriðið enn þá alvarlegra, því að svartamarkaðskaupgreiðslur draga vinnuaflið ekki endilega að nytsömustu störfunum, heldur fyrst og fremst að þeim framkvæmdum, þar sem hægt er að velta auknum tilkostnaði yfir á neytendur. Slíkar yfirborganir eru ekki heldur yfirleitt í neinu samræmi við eðlfleg launahlutföll milli starfshópa og valda því margvíslegri ólgu og óánægju. Hver einasti skyni borinn maður hefur fylgst með þessari þróun í sumar og haust með vaxandi kvíða. Þótt menn hafi að vísu glaðzt yfir aukinni veltu og vaxandi kaupi og hinum auknu launauppbótum, þá hef ég engan mann hitt að undanförnu, hvorki stjórnarsinna né stjórnarandstæðing, sem hefur ekki gert sér þess fulla grein, að hér yrði með einhverjum hætti að sporna við fótum, ef ekki á illa að fara. Hefur helzt gætt þeirrar gagnrýni, að stjórnin grípi ekki nógu fljótt í taumana. Alls konar spákaupmennska er aftur byrjuð að grafa um sig, og síaukinn ótti sparifjáreigenda við nýja gengislækkun hefur valdið stöðvun sparifjáraukningar síðustu mánuðina í stað hinnar miklu aukningar á síðustu 2 árum og fyrri helmingi þessa árs.

Nú er þjóðinni sagt, að ríkisstj. sé með bráðabirgðalöggjöf sinni um frestingu kaupgjalds og launa í tvo mánuði að fremja einstakt óhæfuverk gagnvart launþegastéttum landsins. Og þar sem þetta er eina röksemd vantraustsmanna, sem ekki var úrskurðuð í síðustu kosningum, skal hún rædd nokkru nánar, því að afstaða núv. ríkisstj. í kjaramálum launþega og einnig bænda er sannarlega ekki neitt feimnismál.

Það gegnir furðu, að sjálfir höfuðsmenn vinstri stjórnarinnar, sem létu það verða sitt fyrsta verk að taka 6 vísitölustig af launþegum með brbl., skuli telja mannréttindabrot að ákveða óbreytt kaupgjald í 2 mánuði. Sá er munurinn, segja þeir, að verkalýðssamtökin báðu um launalækkunina í þeirra tíð. Við höfum öll heyrt um samþykktir verkalýðssamtaka í kommúnistaríkjum, þar sem verkamennirnir eru sagðir hafa beðið um að fá að vinna helgidagavinnu án endurgjalds. Misnotkun kommúnistaforingjanna á verkalýðssamtökunum og framsóknarmanna á bændasamtökunum hérlendis er einnig sorgarsaga, því að með þessum starfsháttum hafa þessi þýðingarmiklu samtök oft gert sér óhægt um raunhæfa samvinnu við ríkisstj.

Verkalýðsforusta, sem telur sjálfsagt að skerða kaup og hindra kauphækkanir, þegar tiltekinn stjórnmálaflokkur er við völd, en gegndarlausar kaupkröfur sjálfsagðar og tveggja mánaða kaupbindingu glæpsamlega, þegar aðrir flokkar stjórna landinu, bregzt alvarlega skyldu sinni. Sama er að segja um bændaforustu, sem lætur ekki á sér bæra eða beinlínis geldur samþykki kjaraskerðingu bænda, þegar tiltekinn flokkur er við völd, en telur það árásarefni hið mesta á hendur ríkisstj. annarra flokka, ef ekki einungis er bættur allur tilkostnaðarauki frá tíð þeirrar ríkisstj., heldur einnig frá þeim tíma, þegar þeir sömu bændaforingjar guldu jáyrði við kjaraskerðingu af pólitískum ástæðum. Meðan slíkur andi ræður ríkjum í stéttasamtökum. er ekki við góðu að búast.

Sjálfstfl. hefur aldrei gert þá kröfu til sinna verkalýðsforingja eða bændaleiðtoga, að þeir settu flokkshagsmuni ofar stéttarhagsmunum, en væntir þess eins, að þeir láti raunsætt mat staðreynda ráða afstöðu sinni.

Nú er sú krafa borin fram af hálfu stéttarfélaganna almennt, að laun hækki um 30-40% eða meira. Víst er hægt að vitna til þess, að yfirborganir hafi jafnvel verið meiri en þetta í ýmsum greinum síðustu mánuðina, og fljótt á litið kann það að líta sennilega út, að þá ætti að vera auðvelt að viðurkenna þetta kaup með samningum. Það sér þó auðvitað hver maður við nána athugun, að fær ekki staðizt. Umframgreiðslurnar eru langmestar í byggingariðnaðinum, sem getur velt tilkostnaðinum yfir á aðra, en það mun óvéfengjanlegt, að útflutningsframleiðslan, sem er háð erlendu verðlagi, getur ekki greitt slíkt kaup. Væri orðið við slíkum kröfum, sem stjórnarandstæðingar telja sjálfsagt, væri ekki auðið að forðast gengislækkun, sem fyrst og fremst kæmi til góða hinum skuldugu, sem ríkisstj. hefur oftast verið talin að hjálpa, en mest í óhag hinum efnaminni þjóðfélagsborgurum. En málið er ekki svona einfalt. Víxlhækkanir kaupgjalds og verðlags mundu halda áfram með auknum hraða.

Margir segja, sem fljótt á litið lítur sennilega út: Af hverju má ekki almennt hækka kaup vegna hinna miklu launahækkana opinberra starfsmanna og stórhækkunar á afurðum bænda? Það má vel vera, að kjaradómur hafi úrskurðað einhverjum hópum of há laun. En lögin mæltu svo fyrir, að launin skyldu ákveðin með hliðsjón af því, sem sambærilegir starfshópar þá þegar höfðu, og kauphækkun hjá öðrum stéttum mundi því sjálfkrafa leiða til nýrrar kauphækkunar opinberra starfsmanna. Þetta er staðreynd málsins, þótt jafnvel lögfræðiprófessorinn Ólafur Jóhannesson, sem annars er sanngjarn maður, sé orðinn svo sýktur af Framsóknarsiðferðinu, að hann léti sér sæma að rangtúlka kjarasamningalögin í ræðu sinni í kvöld. Og við ákvörðun landbúnaðarverðs í haust var verið að ákveða bændum laun á grundvelli þess, sem aðrir höfðu þegar fengið. Almenn kauphækkun nú mundi því leiða til nýrrar hækkunar landbúnaðarvara. Vitja stjórnarandstæðingar ógilda samninginn við opinbera starfsmenn eða svipta bændur verðtryggingarlöggjöf sinni?

Það má vafalaust finna þessu skipulagi ýmislegt til foráttu, svo sem gagnrýna litt skiljanlega ákvörðun kjaradóms um eftirvinnukaup opinberra starfsmanna. En þetta skipulag hefur einnig marga kosti. M.a. forðar það illdeilum um kjaramál þessara stétta, og hingað til hefur það ekki verið baráttumál neins flokks að afnema það. Og munu ekki verkalýðsfélögin telja óumflýjanlega nýja kauphækkun, þegar þessi afleiðing væri orðin af stórfelldri kauphækkun nú? Er það nú ekki loksins að verða öllum ljóst, að þessi hringavitleysa verður að taka enda og forustumenn stéttasamtaka við sjó og í sveit verða að taka upp ný vinnubrögð til að tryggja umbjóðendum sínum kjarabætur?

Það þýðir ekkert að skella skollaeyrum við þeirri staðreynd, að það verður aldrei hægt að skipta meiru en aflað er, hver svo sem skömmtuninni stjórnar. Skammtanir geta verið misjafnar í hvern stað, munu ýmsir segja. Rétt er það. En hver fær nú of mikið? Það væri fróðlegt að heyra það frá stjórnarandstæðingum. Ekki man ég eftir að hafa heyrt aðra tilnefnda en ráðh. og bankastjóra. E.t.v. hafa þeir of há laun. En þó eru þau mun lægri en laun efstu launaflokka í launakröfum þeim, sem forustulið Framsóknar og kommúnista í samtökum opinberra starfsmanna bar fram og bæði Tíminn og Þjóðviljinn töldu óhæfu af ríkisstj. að panga ekki að. Það er að vísu óspart gefið í skyn, að launamunur ríkisstarfsmanna sé of mikill, og ríkisstj. kennt um, þótt hún hafi lagt allt kanp á að minnka hann og hlotið fyrir ótalin skammaryrði einmitt frá framsóknarmönnum og kommúnistum. Man nú enginn skammirnar á ríkisstj. fyrir að ganga ekki orðalaust að kröfum lækna og verkfræðinga?

Jú, það er raunar einn hópur manna, sem stjórnarandstæðingar telja, að fái allt of mikið í sinn hlut. Það eru sparifláreigendur, fólkið, sem með sparnaði og ráðdeild, sem sífellt er þó vanþökkuð, gerir auðið að byggja upp atvinnulíf og framkvæmdir í landinu. Þetta fólk má að þeirra dómi gjarnan fá minna í sinn hlut, svo að aðrir geti betur hagnazt á fé þess. Það á að vera allra meina bót og geta staðið undir öllum kauphækkunum. Það eru þó ekki braskararnir í þjóðfélaginu, sem eiga sparifé. Þeir hafa vit á að eiga sitt í eignum, sem verðbólgan gerir verðmeiri. Ég hef aldrei getað skilið réttlætíð í því, að ég eigi kröfu á því að fá fyrir lítið endurgjald peninga annars fólks til að græða á þeim.

Ég held sannast sagna, að niðurstaðan verði sú, að af fáum sé hægt að taka til að bæta kjör annarra umfram þá almennu kjarabót, sem aukin þjóðarframleiðsla á að veita. Sjálfsagt er þó, að þetta sé kannað til hlítar, því að sérhver þjóðfélagsborgari verður að sjálfsögðu að geta með fullri vinnu átt kost þeirra tekna, er geri honum á sómasamlegan hátt auðið að framfleyta sér og fjölskyldu sinni. Þótt launamismunur sé hér minni og opinberar ráðstafanir til tekjuöflunar meiri en í flestum öðrum löndum, verður sá jöfnuður þó að vera enn meiri, ef ekki er auðið að veita hinum lægra launuðu lifvænlega afkomu með öðrum hætti. En þá þýðir ekki um leið að taka undir kröfugerð úr öllum áttum. Kæmi vel til athugunar í því sambandi að lögfesta viss lágmarkslaun.

Það er engum efa bundið, að kjör almennings á Íslandi hafa aldrei verið betri en nú. Það er auðvitað ekki allt ríkisstj. að þakka. En varla hefði það þó orðið, ef þær fullyrðingar stjórnarandstæðinga hefðu haft við rök að styðjast, að ríkisstj. hefði lagt allt kapp á að spyrna gegn uppbyggingu og framförum í landinu. Sérstaklega er það gleðiefni, hversu jöfn atvinna hefur verið um allt land. Hitt er rétt, að dýrtíð er mikil, og stafar fyrst og fremst af því , að þeim viðvörunarorðum hefur ekki verið fylgt að hækka ekki árlega kaup meira en framleiðsluaukningu nemur. Þessar aðvaranir hafa verið túlkaðar sem fjandskapur við verkalýð og bændur, og hringrás áróðursins er næsta kátbrosleg. Fyrst er ríkisstj. sökuð um að standa gegn sanngjörnum kauphækkunum. Síðan er hún skömmuð fyrir verðhækkanir, sem óhjákvæmilega leiðir af þessum kauphækkunum. Ríkisstj. er ásökuð um of litla hækkun á framleiðsluvörum bænda. Síðan er hún skömmuð af sömu aðilum fyrir verðhækkun landbúnaðarvara. Ríkisstj. er ásökuð fyrir að ganga ekki orðalaust að sanngjörnum kröfum ríkisstarfsmanna um allt að 33 þús. kr. laun á mánuði. Síðan er ríkisstj. ásökuð með sama offorsi fyrir að hafa komið öllu úr jafnvægi með því að hlíta úrskurði kjaradóms, eftir að hafa synjað hinum háu kröfum starfsmannanna. Þannig eltir hver vitleysan aðra.

Sannleikurinn er sá, að engin stjórn hefur fremur þessari lagt áherzlu á að tryggja hinum launalægri raunhæfar kjarabætur. Auk hinnar stórkostlegu hækkunar almannatrygginga hefur ríkisstj. ítrekað beitt sér fyrir því, að hinir lægst launuðu fengju kauphækkun. En því miður hefur árangur orðið lítill, því að þeim aðvörunum hefur ekki verið hlýtt, að þessar kaupbætur yrðu einskis virði, ef allir fylgdu á eftir með kauphækkanir. Um þetta hefur hin kommúnistíska forusta A.S.Í. ekki verið til viðtals. Þá var enn fremur freistað að fá samstarf við verkalýðssamtökin um sama efni með því að samþykkja till. Alþb: manna um að rannsaka möguleika á því að tryggja lífvænlegt kaup fyrir 8 stunda vinnu með aukinni framleiðni og betri nýtingu vinnuafls. Síðast í vor beitti ríkisstj. sér svo fyrir samstarfsnefnd til að rannsaka af raunsæi möguleika atvinnuveganna til að greiða hærra kaup. Engu að síður er því blákalt haldið fram, að ríkisstj. vitji launþegum og raunar þjóðinni allri allt hið versta.

Hin heilaga barátta gegn 2 mánaða kaupbindingu nú er fjarri því að þjóna hagsmunum launþega, heldur til þess ætluð að reyna að sameina margklofnar fylkingar kommúnista. Síðasta verk vinstri stjórnarinnar, sem kommúnista og framsóknarmenn munar í að endurvekja, var að taka 17 vísitölustig af launþegum. Þannig lauk ferli þeirrar stjórnar með launaskerðingu, eins og hann hafði byrjað. Höfundi þessara aðgerða er sannarlega ekki klígjugjarnt, er hann getur nú belgt sig út yfir óhæfuverkum þeirrar stjórnar, sem hefur byggt traust efnahagskerfi úr rústum þeim, sem hann lét eftir sig, og telur sig þess umkominn að lýsa vantrausti á þá ríkisstj., ekki fyrir að skerða kaup, heldur fyrir það eitt að vilja fá tveggja mánaða frest til þess að íhuga leiðir til að tryggja með nýjum úrræðum bætta afkomu þess fólks, sem hann ætti helzt að bera fyrir brjósti. Þetta er vafalaust hægt að gera, ef af raunsæi og einlægni er að málum unnið, einmitt vegna þeirra framfara, sem í þjóðfélaginu hafa orðið, síðan vinstri stjórnin góðu heilli hvarf frá völdum.

Það er engum meira virði en hinum lægst launuðu, að gengi krónunnar verði tryggt og verðbólguflóðið stöðvað. Það gerist ekki með því að ana hugsunarlaust út í fen óraunsærra kauphækkana, sem meira að segja Þjóðviljinn segir nýlega, að hafi ekki fært neinar kjarabætur, og Björn Jónsson varði stórum hluta ræðu sinnar í kvöld til að sýna árangursleysi hinnar óraunhæfu kauphækkunarstefnu fyrir verkalýðinn. Það verður að gerast með því að íhuga leiðir til breyttrar vinnutilhögunar og jöfnunar kauptaxta og fínna úrræði til þess að tryggja útflutningsframleiðslunni, sem er lifakkeri þjóðarinnar, eðlileg arðskiptihlutföll, sem veitir báðum aðilum öryggi og hvetur til aukinnar framleiðslu.

Verkalýðshreyfing undir heilbrigðri forustu mundi leggja megináherzlu á að efla sem mest framleiðni og framleiðslu. En umfram allt er nauðsynlegt, að verkalýðshreyfingin fylgi því fordæmi Bandalags starfsmanna ríkis og bæja að flokka störfin og ákveða launahlutföll milli starfsgreina. Það er frumskilyrði allrar eðlilegrar og friðsamlegrar launamálaþróunar í þjóðfélaginu. Í kjaramálunum er síðast, en ekki sízt brýn nauðsyn að leita allra úrræða til að létta almenningi hinn mikla húsnæðiskostnað, þótt þar sé við ramman reip að draga.

Í þessum umr. segja stjórnarandstæðingar, að viðreisnarstefnan hafi mistekizt. Engu að síður halda þessir sömu menn því fram, að ekki aðeins geti atvinnuvegirnir borið þá 12—13% almennu kauphækkun, sem þegar er orðin á þessu ári, heldur 30–40% í viðbót. Á stjórnartíma þessara miklu verkalýðssinna í vinstri stjórninni voru ýmsir verkalýðsleiðtogar Sjálfstfl. sakaðir um að grafa undan efnahagskerfinu þá með 5% kauphækkun. Þannig er allt á. sömu bókina lært. Það er ljóst, að málefnisleg rök fyrir vantrausti Alþb: manna eru engin. Ríkisstj, vill tryggja kjör almennings, en ekki skerða þau. En hvað hafa svo þeir flokkar að boða, sem vilja stjórnina feiga? Alþb.-menn ættu fyrst að reyna að koma á friði á eigin heimili, áður en þeir bjóðast til að stjórna þjóðinni. Um stefnu Framsóknar er það helzt að segja, að enginn veit, hvort hún stefnir í austur eða vestur, suður eða norður. Það fer eftir vindáttinni hvern dag. Og þeir, sem eru flokknum vinveittir, segja menn ekki mega dæma flokkinn hart, því að foringjarnir meini ekkert af því, sem þeir segja. Það hefur verið trúaratriði núv. formanns flokksins, frá því að hann tók við formennskunni, að öll efnahagsmál yrðu leyst, ef vextir væru lækkaðir og losað allt bundna féð í Seðlabankanum. Það þarf ekki mikinn speking til að sjá, að slík ráðstöfun nú mundi á skömmum tíma kaffæra þjóðfélagið í botnlausu verðbólguflóði. Við bætist svo í gærkvöld sú sameiginlega speki samherjanna framsóknar- og Alþb.-manna, að auðvelt væri fyrir útveginn að hækka kaup um 30% með því að afnema gjald, sem nú rennur allt til útvegsins. Það broslega gerðist svo hér í kvöld, sem vonandi hefur ekki farið fram hjá neinum, að varaformaður Framsfl. fór þungum orðum um of mikil útlán bankakerfisins. Þetta er víst „hin leiðin“, sem formaður Framsfl. lýsti hér í gærkvöld. Þjóðin þekkir vel úr áróðursræðum þessa hv. þm. dulúðgar lýsingar á einhverri „hinni leið“ eða „þriðju leið“, sem allan vanda á að leysa, þegar Framsfl. er utan stjórnar, en lítið verður vart við, þegar í stjórnarstóla er komið. Síðasta dæmið um „hina leiðina“ í framkvæmd er strandsigling vinstri stjórnarinnar.

Einhvern tíma hefði það þótt í frásögur færandi, að Framsfl. gerðist ötull málsvari allra kröfugerða, hversu fáránlegar sem þær eru. Sannast þar sem oftar, að skammt er öfganna á milli, því að einmitt Framsfl. hefur lengst af verið hatrammur andstæðingur allra kjarabóta launþega. Vitanlega er það þeirra mál, hvernig þeir haga málflutningi og stefnu sinni. En hamingjan forði þjóðinni frá að fela slíkum flokki forustuhlutverk, meðan það er helzta keppikeflið að slá kommúnista út í öfgum.

Það er svo kaldhæðni örlaganna, að engir menn hafa flutt skeleggari fordæmingarræður um þá ævintýrapólitík, sem Framsfl. nú fylgir, en einmitt Eysteinn Jónsson, þegar hann fyrr á árum las kommúnistum pistilinn. Rétt fyrir síðustu kosningar sagði iðnrekandi hér í bæ: Nú er ég að hugsa um að kjósa kommúnista. — Af hverju? spurði ég að vonum. Af því, svaraði hann, að núverandi ástand er óviðunandi, því að fólk hleypur úr vinnu sinni, þegar því þóknast, en ef kommúnistar og Framsókn fá völdin, verður komið atvinnuleysi eftir stuttan tíma. — Skyldi þessi tilgáta vera svo fjarri lagi?

Úrslit síðustu kosninga sýndu, að þjóðin vili trausta og einbeitta forustu, og það er engin ástæða til að halda annað en meiri hl. þjóðarinnar beinlínis ætlist til þess af ríkisstj., að hún leysi með ákveðnum tökum Þann vanda, sem nú er við að glíma, og láti hótanir öfgamanna sem vind um eyru þjóta. Að sjálfsögðu ber að leita samvinnu við mikilvæg stéttasamtök, og láti forustumenn þeirra rétt mat staðreynda ráða gerðum sínum, þá er ekki að efa, að auðvelt verður að leysa vandann. En ríkisstj. og Alþingi bera ábyrgð þess gagnvart þjóðinni, að úrlausn fáist, er sé í samræmi við Þjóðarhag. Þess vegna má ekki kasta vandanum á herðar stéttasamtakanna einna, svo sem vinstri stjórnin gerði, heldur verður ríkisstj. og Alþingi að eiga þann manndóm að höggva á hnútinn, ef hann leysist ekki með öðrum hætti.

Allir þjóðhollir Íslendingar munu meta þá einbeittu viðleitni ríkisstj. að verja gengi ísl. krónunnar. Það er ekkert nýtt fyrir núv. ríkisstj., að öfgamenn gera að henni hróp, og það er tiltölulega auðvelt verk að ala á óánægju og hrópa um réttlæti og mannréttindi. En það er kaldhæðnislegt, þegar þeir menn eru í fylkingarbrjósti lýðréttindaprédikaranna, sem eru boðberar þjóðskipulags, sem veitir verkalýðnum þann eina rétt að fá að biðja valdhafana um að fá að leggja meira á sig. En sem betur fer hefur reynslan sannað, að heilbrigð dómgreind og hávaðalaus íhugun á sterkari tök í þjóðinni en háreysti og hótanir, illyrði og grjótkast.

Seta núv. ráðh. í stólum sínum er ekki það, sem núverandi barátta snýst nú um, heldur er hér um að tefla velferð þjóðarinnar. Menn geta verið mismunandi ánægðir með löggjöf, en sérhvert siðað þjóðfélag hefur í heiðri þau lög, sem af rétt kjörnum valdhöfum eru sett. Þeir, sem ábyrgð bera á löggjöfinni, fá svo sinn dóm í almennum kosningum.

Nú hafa þau alvarlegu tíðindi gerzt, að alþm., sem unnið hafa eið að stjórnarskránni, hvetja menn til að hafa að engu lög frá Alþingi. Hér er vegið að undirstöðu þjóðfélagsins. Þau orð hins spakvitra manns eru enn í fullu gildi, að ef vér rjúfum lögin, rjúfum vér einnig friðinn. Þá horfir sannarlega illa um framtíð íslenzku þjóðarinnar, ef þessi sannindi ættu ekki á úrslitastundu sterkari ítök en hrópyrði öfgamanna, því að hversu oft hefur ekki verið meiri ástæða til að hafa lög að engu en þessa löggjöf, sem á mestu velmegunartímum þjóðarinnar leggur á hana þá einu kvöð að una í tvo mánuði óbreyttum kjörum, meðan verið er að leita raunhæfra úrræða til að bæta kjör þeirra, sem minnst bera úr býtum? Stjórnarandstæðingar mega vita, að með slíkum óhappaverkum verður ríkisstj. ekki hrakin frá völdum, heldur er mér nær að halda, að sú fylking þjóðhollra Íslendinga verði stærri en æsingamennina grunar, sem skipi sér að baki ríkisstj. sinni til verndar lögum og rétti í landinu. Og við vantrauststill. frá slíkum mönnum er aðeins til eitt svar: Nei.