09.03.1965
Neðri deild: 52. fundur, 85. löggjafarþing.
Sjá dálk 1452 í B-deild Alþingistíðinda. (1185)

138. mál, læknaskipunarlög

Kristján Thorlacius:

Herra forseti. Það voru ummæli hv. 2. þm. Norðurl. v. og þeirra hv. 2. landsk. og 11. landsk., sem gáfu mér tilefni til þess að taka til máls.

Þegar þetta frv. til nýrra læknaskipunarlaga var hér til umr. s.l. fimmtudag. sagði ég örfá orð til þess að fagna nýmæli, sem er í frv. um að greiða héraðslæknum í 17–22 læknishéruðum staðaruppbót. Ég er satt að segja alveg undrandi á viðbrögðum þessara þriggja hv. þm., ekki af því, að ég vissi ekki fyrir fram nokkurn veginn, að þetta mundi vera skoðun þeirra, heldur af hinu, að ég hélt satt að segja, að þessir reyndu alþm, vildu ógjarnan láta það fréttast heim í hérað, að þeir hefðu ekki víðari sjóndeildarhring í brýnum hagsmunamálum kjósenda sinna en raun ber vitni. Með þessu frv. er vissulega gerð myndarleg tilraun til þess að bæta úr læknaskortínum úti á landi, og allt bendir til þess, að ríkisstj. ætli að koma til móts við till. þeirra, sem hafa gagnrýnt atriði í frv., en það er líka sízt vanþörf á róttækum ráðstöfunum til að reyna að bæta úr læknaskortinum úti um land. En ummæli þeirra hv. þm., sem hafa fullyrt, að þessi tilraun, sem hér er gerð, megi alls ekki skapa fordæmi, sýnir mönnum glögglega, hversu lítils er að vænta í brýnum hagsmunamálum almennings, þegar slíkir menn stjórna ferðinni, nema þá almenningur reki rækilega á eftir.

Mér finnst ástæða til þess að minna á það, að heilbrigðismál okkar eru engan veginn í nógu góðu lagi. Óhætt er að fullyrða, enda margviðurkennt, að í mörgum byggðarlögum hefur ríkt hreint neyðarástand vegna læknaskorts um lengri tíma. En spurningin er: Eiga stjórnarvöld landsins að halda að sér höndum, þangað til neyðarástand hefur skapazt? Ég svara því fyrir mitt leyti hiklaust neitandi. En það er því miður einmitt þetta, sem er að gerast á fleiri sviðum heilbrigðismálanna og vil ég varpa þeirri spurningu fram: Hversu alvarlegt ástand þarf að skapast í þessum málum, til þess að heilbrigðisyfirvöldin telji þá leið t.d. færa, sem hér er gert ráð fyrir að fara til þess að bæta úr læknaskortinum? Þarf sjúkrahúsið á Ísafirði t.d. að v erða óstarfhæft, til þess að augu hv. 2. landsk. opnist fyrir því, að e.t.v. væri hyggilegt að greiða staðaruppbætur til hjúkrunarkvenna á sjúkrahúsum úti á landi? Í þessu sambandi má raunar minna á það, að Ísfirðingar hafa orðið að fara þessa leið til þess að fá til sín kennara, og er ekki langt siðan. Á þeim sjúkrahúsum, sem talið er, að sæmilega sé fyrir hjúkrunarliði, séð, eins og t.d. sjúkrahúsunum á Selfossi og Akranesi, eru starfandi 5 hjúkrunarkonur, en sjúkrarúm eru þar 30–33. Til samanburðar má geta þess, að í sjúkrahúsinu á Ísafirði munu vera 42 sjúkrarúm, eftir því sem mér er tjáð, og 3 fastráðnar hjúkrunarkonur og ein, sem starfar hálfan daginn. Á Blönduósi mun vera 31 rúm í sjúkrahúsinu, en hjúkrunarkonur, sem starfandi eru þar, aðeins 2. Á sjúkrahúsi Vestmannaeyja eru 38 rúm og 3 hjúkrunarkonur. Á Landsspítalanum eru nú 72 hjúkrunarkonur, en þar mun verða þörf fyrir 108 hjúkrunarkonur á næsta ári eða 36 til viðbótar. Þessar tölur sýna, að mikið skortir á, að nægilega margar hjúkrunarkonur fáist til starfa, svo að til fullkominna vandræða horfir, og er raunar svo komið fyrir alllöngu. Það kostar fé að hafa þessi mál í lagi, eins og krefjast verður í menningarþjóðfélagi, en ef sjónarmið eins og fram koma í ræðum hv. 2. þm. Norðurl. v. og hv. 2. og 11. landsk. þm. eru ríkjandi, er ekki að búast við því, að þessi mál komist nokkurn tíma í rétt horf. Eftir síðustu áramót undirrituðu 300 hjúkrunarkonur áskorun til ríkisstj. um að hraða byggingu nýs hjúkrunarskóla. Árið áður höfðu 70 læknar gert hið sama. Þannig þarf að reka þetta allt saman áfram með svipu.

Nei, það er ekki nóg í heilbrigðismálum landsins að láta við það sitja að leysa aðeins úr vandanum, þar sem neyðarástand ríkir. Það þarf að sjá um menntun nægjanlegs starfsliðs til heilbrigðisþjónustu landsins, og menn mega ekki vera hræddir við að bjóða starfsliðinu þau launakjör, sem tryggja, að starfsfólk fáist.

Ég hef að gefnu tilefni farið hér nokkuð inn á önnur atriði heilbrigðismálanna en frv. fjallar um. En ég vil til viðbótar minnast á eitt atriði. Við hv. 3. þm. Vesturl. bárum fram fsp. á síðasta þingi um, hvað liði endurskoðun ljósmæðralaganna. Ljósmæður úti um land búa við mjög léleg launakjör, og eru kjör þeirra í engu samræmi við önnur launakjör í landinu, enda gengur mjög illa að fá ljósmæður í ljósmæðraumdæmi úti á landi. Svar hæstv. heilbrmrh. var, að frv. til nýrra ljósmæðralaga væri væntanlegt, þegar þing kæmi saman á s.l. hausti. Ég hef ekki orðið var við, að þetta frv. væri fram komið. En hér er eitt af vandamálum heilbrigðismálanna á ferðinni. Ég vildi þess vegna beina þeirri spurningu til hæstv. ríkisstj., hvenær vænta megi, að frv. til nýrra ljósmæðralaga, sem boðað var á siðasta þingi, verði fram borið.