06.05.1965
Efri deild: 82. fundur, 85. löggjafarþing.
Sjá dálk 1572 í B-deild Alþingistíðinda. (1328)

192. mál, dráttarbrautir og skipasmíðastöðvar

Frsm. (Rafn A. Pétursson):

Herra forseti. Mál þetta, sem um er að ræða, er frv. til l. um heimild fyrir ríkisstj. til að ábyrgjast lán til byggingarframkvæmda dráttar– og skipasmíðastöðva.

N. hefur samþ. að mæla með samþykkt frv. Þrír nm., Gils Guðmundsson, Helgi Bergs og Hermann Jónasson, hafa áskilið sér rétt til að flytja eða fylgja brtt:, ef fram kynnu að koma.

Í frv. segir í 1. gr.: „Ríkisstj. er heimilt að ábyrgjast lán til byggingar dráttarbrauta og skipasmíðastöðva, allt að 30 millj, kr. samtals, samkv. nánari ákvörðun ríkisstj., þó ekki meira en 60% af kostnaðarverði framkvæmda á hverjum stað, gegn þeim tryggingum, sem ríkisstj. metur gildar.“

Í aths. við frv. segir, að á s.l. ári hafi ríkisstj. haft forgöngu um að kanna fyrirætlanir og ráðagerðir um byggingu dráttarbrauta og skipasmíðastöðva. Eins og kunnugt er, hefur hinn mikli vöxtur skipaflotans undanfarin ár leitt til þess, að stækka verður til muna þær dráttarbrautir, sem fyrir eru í landinu, til þess að geta sinnt viðgerðarþjónustu á fullnægjandi hátt.

Ég vil lýsa ánægju minni yfir framkomu þessa frv. Þau fyrirheit, sem í því felast, eru ánægjuleg viðurkenning viðkomandi þeirri viðleitni íslenzkra skipasmiða og dráttarbrautaeigenda að vekja þann skilning þessu máli viðkomandi, sem þeim hefur þótt á skorta s.l. 20 ár. Hefði sá skilningur, sem hér um ræðir, verið fyrir hendi fyrir 20 árum, hefðu íslenzkar skipasmiðar og íslenzkur skipainnflutningur fallið í annan farveg en verið hefur.

Ég gæti með rökum bent á tugi eða hundruð millj., sem landið hefði getað sparað í erlendum gjaldeyri og hagnazt á, á annan hátt, ef málum hefði verið fyrr á árum á annan hátt skipað hér, en það skal hér látið ógert. Því er þó ekki að leyna, að þessi iðnaður og þjónusta hefur átt í vök að verjast mörg undanfarin ár og kemur þar margt til greina. Einna hæst ber samkeppni við erlendar skipasmíðastöðvar, lánsfjárskort, óhagstæða tollalöggjöf o.m.fl.

Ég geri ráð fyrir því, að þetta frv. verði samþ. óbreytt frá því, sem það nú er, en ég tel það þó aðeins byrjunarlausn þessara mála, en ekki endanlega. Af þeim ástæðum langar mig til, fyrst ég stend hér á þessum stað, að koma með nokkrar ábendingar, sem ég tel að taka beri tillit til í náinni framtíð.

Ég vil leggja á það höfuðáherzlu, að lánið verði veitt samkv. framkvæmdaáætlun. Í þessari lánaframkvæmdaáætlun þarf að miða lánin við það, að kleift verði að byggja dráttarbrautir og aðstöðu til viðhaldsþjónustu og nýsmíði fiskiskipa í samræmi við nútímakröfur um tækni og vinnuhagræðingu og skapa skipaiðnaðinum eðlilega samkeppnisaðstöðu við erlenda framleiðslu. Stærð nýbygginga á dráttarbrautum og skipasmíðastöðvum þarf að miðast við skip allt að 400 smálestir. Framkvæmdaáætlun þarf að miða að því, að ný uppbygging fullnægi heildarþörf í næstu framtíð, bæði hvað snertir viðhald og nýsmíði fiskiskipa. Stuðla þarf að skipulegri endurnýjun og aukningu skipaflotans með áætlanagerð og á þann hátt hagnýta að fullu þá innlendu smíðagetu, sem skapast með nýrri uppbyggingu á dráttarbrautum og skipasmíðastöðvum og vaxandi fjölda verkþjálfaðra manna. Ekki teldist það óeðlilegt, að veitt yrði heimild til að greiða alla tolla af efni og vélum í nýskipasmíði með tryggingavíxlum, á meðan smíðin stendur yfir, enda er tollur greiddur til baka, þegar smiði er lokið. Enn fremur teldi ég það ekki óeðlilegt, að Seðlabankinn greiddi fyrir rekstrarlánum til smíði fiskiskipa innanlands með endurkaupum á víxlum, eins og um útflutningsframleiðslu væri að ræða, enda nýtur skipaiðnaðurinn engrar tollverndar.

Öll þessi atriði mynda þá heild, sem brýna nauðsyn ber til að koma í framkvæmd til þess að skapa eðlileg skilyrði fyrir íslenzkan skipasmíðaiðnað og viðgerðarþjónustu. Það má gera ráð fyrir því, að mjög fljótlega, eftir að skipulag er komið á þessi mál, getum við sjálfir annazt eðlilegt viðhald og eðlilega aukningu okkar eigin skipastóls. Þegar svo litið er til þeirrar staðreyndar, að eftir að við Íslendingar í mörg ár höfum hagnýtt fiskimið okkar og fiskistofna með óskynsamlegum veiðiaðferðum og verðum knúðir til að leggja niður þá villu að byggja útflutningsverðmæti okkar á magni, heldur snúum okkur að frekari verðmætasköpun hráefnisins hér innanlands, þá verður endurnýjun skipastólsins ekki eins ör og hún hefur verið undanfarin ár.

Ég hefði viljað hafa átt þess kost að ræða þessi mál á breiðari grundvelli, en ég sé ekki ástæðu til að fjölyrða frekar hér um, enda hefur n. orðið sammála um að mæla með samþykkt frv.