08.05.1965
Neðri deild: 85. fundur, 85. löggjafarþing.
Sjá dálk 1663 í B-deild Alþingistíðinda. (1532)

199. mál, lántaka til vegaframkvæmda

Sigurvin Einarsson:

Herra forseti. Ég hef leyft mér að flytja brtt. við þetta frv. Hún er að vísu ekki komin úr prentun, svo að ég get ekki nefnt númer á því þskj., en þessa brtt. flyt ég nú þegar við 1. umr. í þeim tilgangi, að hv. fjhn., sem væntanlega mun fá þetta frv. til athugunar, taki hana til athugunar fyrir 2. umr: Hún er samhljóða till., sem hv. 1. þm. Vestf. (HermJ) flutti í Ed., en náði þar ekki samþykki.

Eins og hv. þm. er kunnugt um, er Árneshreppur í Strandasýslu einangraður frá vegakerfi landsins. Það er kafli frá Veiðileysufirði til Selvíkurhöfða í Reykjarfirði, sem er veglaus og veldur þessari einangrun. Það mun vera um 111/2 km vegalengd, sem alveg vantar veg, en 5 km hálfgerður vegur. Vegamálastjóri áætlaði á s.l. ári, að þessi vegarkafli mundi kosta eitthvað um 3 millj, kr. með núverandi verðlagi. Fjárveiting til þessa vegar er á núgildandi vegáætlun tæplega 1 millj. Það vantar því um 2 millj. kr., ef ljúka ætti þessum vegarkafla á þessu ári, en fjárveitingar á gildandi vegáætlun gera ráð fyrir, að veginum verði meira að segja ekki lokið á næstu 4 árum og vantar nokkuð á það.

Nú hafa þau tíðindi gerzt á þessum vetri, sem hv. þm. er vel kunnugt um, að hafís hefur lagzt að landinu allt frá Ströndum á Vestfjörðum um Norðurland og Austurland. Á Ströndum liggur enn hafísinn við land, firðir eru fullir enn af ís og siglingar ófærar, eins og er og hefur verið lengi. Ekki hefur verið unnt að komast á sjó til Hólmavíkur, Drangsness, Bjarnarfjarðar, Djúpavíkur, Gjögurs og Norðurfjarðar um langan tíma. Af þessum höfnum, sem ég nefndi, eru í Árneshreppi Djúpavík, Gjögur og Norðurfjörður. Í hreppnum eru íbúar um 260.

Síðasta skip til Árneshrepps, áður en ísinn lokaði siglingaleiðum þangað, var Skjaldbreið, sem kom til Norðurfjarðar 28. febr. Síðan hefur þetta hérað verið algerlega einangrað, að sjálfsögðu einangrað á landi, þar sem enginn er vegurinn þangað, einangrað á sjó vegna ísalaganna og engar flugsamgöngur eru þangað, nema þegar unnt er að fljúga smáflugvél og lenda á litlum og ófullkomnum sjúkraflugvelli á Gjögri.

Þannig hefur þetta ástand verið í tvo mánuði eða frá 28. febr. til 28. apríl. Þá brýzt varðskipið Óðinn gegnum ísinn að Gjögri með björg fyrir menn og skepnur. Var þá orðinn skortur þar heima fyrir, sérstaklega á fóðurbæti, en einnig á sumum tegundum matvæla. Landhelgisgæzlan og áhöfn Óðins sýndi frábæran dugnað og dirfsku við að koma þessum vörum að landi og má segja, að það hafi verið hreinasta tilviljun, að þetta tókst.

Nú er ástandið orðið aftur hið sama, eftir því sem oddviti hreppsins sagði mér í gær, engin leið að komast að landi og við það bætist, að flugbrautin á Gjögri er nú, eins og stendur, ónothæf.

Það er ekki að undra, þó að Strandamenn fyllist ugg, ef ætlunin er, að þeir eigi að búa fleiri vetur við það öryggisleysi og við þær hættur, sem af hafís kunna að stafa. Sýslunefnd Strandasýslu hefur skrifað Vestfjarðaþingmönnum bréf og er sýslunefndinni allmikið niðri fyrir. Þetta bréf er svo hljóðandi, með leyfi hæstv. forseta:

„Á aðalfundi sýslunefndar Strandasýslu þetta ár var samþykkt eftirfarandi:

Eftir að hafa kynnt sér hina nýju fjögurra ára áætlun um framlög til þjóðvega í Strandasýslu samþykkir sýslunefndin að senda vegamálastjórninni og þingmönnum Vestfjarðakjördæmis eftirfarandi:

Sýslunefndin lýsir yfir algerri vanþóknun sinni á ákvörðun vegamálastjórnar og Alþingis um framlög til þjóðvega í Strandasýslu næstu fjögur árin, eins og þau eru ákveðin í hinni fjögurra ára áætlun og telur, að réttur Strandasýslu sé svo hrapallega fyrir borð borinn miðað við vegaþarfir sýslunnar og miðað við önnur héruð, að ekki verði látið ómótmælt. Þess vegna skorar fundurinn á vegamálastjórnina og þingmenn Vestfjarðakjördæmis að taka til rækilegrar endurskoðunar framlag ríkisins til þjóðvega í Strandasýslu hin næstu fjögur ár og hafa þá til fullkominnar hliðsjónar eftirgreind atriði:

1) Það ástand, sem nú hefur skapazt vegna hafísins í Húnaflóa og fyrir Norðurlandi, ætti

að minna á einangrun fólksins í Árneshreppi, meðan ekki kemst þar á vegarsamband. Það er því augljóst, að ekki hefði verið minni þörf á að útvega lánsfé til að geta lokið þeim kafla, sem eftir er, en annars staðar á Vestfjörðum, en af því lánsfé er Strandasýsla algerlega afskipt. Er því krafa Strandamanna sú, að á einhvern hátt verði séð fyrir því, að þarna komist á vegarsamband þegar á þessu sumri. Skorar fundurinn á þingmenn Vestfjarðakjördæmis að láta sýslunefnd Strandasýslu vita, áður en yfirstandandi Alþingi er lokið, hvort þessum málum verði sinnt eða ekki.

2) Hér er um svo smánarlega upphæð að ræða á vegáætlun, að nærri heggur algerri útstrikun. Lágmarkskrafa er því, að þjóðbrautin til Hólmavíkur verði fullgerð á næstu fjórum árum.“

Undirskrift er: Sýslumaður Strandasýslu, Björgvin Bjarnason.

Brtt. mín, sem ég flyt nú við þessa umr., er til þess að verða við áskorun sýslunefndar Strandasýslu um að rjúfa einangrun Árneshrepps með vegagerð nú í sumar. Ég legg til, að hæstv. ríkisstj. verði heimilað að taka 2 millj. kr. lán í þessu skyni, en með því má telja, að bjargað verði byggðarlaginu frá hættum af hafís, ef þessi vegur kemst á, — þeirri hættu, sem hefur ógnað þeim eftirminnilega nú í vetur og gerir enn. Ég ætla, að Alþingi hafi jafnan komið til hjálpar, þegar tjón hefur orðið vegna náttúruhamfara eða mikil hætta stafar af slíku. Ég mun því ekki trúa því fyrr en í fulla hnefana, að Alþingi bregðist ekki vel við þessari tillögu.

Á vegáætlun, sem nýlega hefur verið samþ. hér á hæstv. Alþingi, er m.a. hækkun á lánsheimild til Reykjanesbrautar á þessu ári, sem er 621/2 millj. kr. Á þessu frv. er lagt til, að sú lánsheimild sé hækkuð um 521/2 millj. eða upp í 115 millj. kr. Mér er ekki kunnugt um, að nein andstaða sé gegn þessu hér á hv. Alþingi og þykir mér sennilegt, að þessi till. hæstv. ríkisstjórnar verði samþykkt með samhljóða atkvæðum.

En á ég þá að trúa því, að Alþingi ætli sér að fella till. um tveggja milljón króna lánsheimild til viðbótar til þess að bjarga heilu byggðarlagi með 260 íbúum?

Ég óska þess sérstaklega, að hv. fjvn. athugi rækilega ástæðurnar fyrir því, að þessi till. er flutt, ástæðurnar fyrir því, að sýslunefnd Strandasýslu sendir svo alvarlegt bréf sem ég hef hér lesið upp.

Herra forseti. Ég tek þessa till. aftur til 2. umr. en mun þá að sjálfsögðu flytja hana í annað sinn.