09.12.1965
Neðri deild: 27. fundur, 86. löggjafarþing.
Sjá dálk 465 í B-deild Alþingistíðinda. (274)

89. mál, innflutnings- og gjaldeyrismál

Einar Ágústsson:

Herra forseti. Það eru aðeins örstuttar athugasemdir í tilefni af ræðum þeirra tveggja hæstv. ráðh., sem hér hafa talað.

Ég vildi í fyrsta lagi leyfa mér að leiðrétta þann misskilning, sem mér virtist koma fram hjá hæstv, viðskmrh., að ég hefði í minni ræðu áðan talað um misjafnt gengi eða gengislækkun. Það gerði ég ekki. Ég undirstrikaði einmitt í ræðu minni, að það væri höfuðókostur og versta afleiðing af því frv., sem hér er lagt fram, að hækkunin af því legðist á alla vöru og hækkaði allt verðlag í landinu, það yrði undirstaða undir nýjum söluskattsálögum og það yrði tilefni til nýrra verðhækkana, vegna álagningarhækkunar þeirra, sem fást við verzlun. Þetta er það, sem ég sagði um það atriði, og ég mun hafa tekið þannig til orða, að frv. hefði gengislækkunaráhrif að þessu leyti, og það held ég, að ég geti fyllilega staðið við.

Hitt er svo annað mál, fyrst farið er að ræða þetta frekar, þá get ég vel tekið undir það, sem hér hefur áður verið sagt af hv. 5. þm. Austf. (LJós), að þessi ráðstöfun er mjög líkleg til þess að leiða til gengislækkunar. Hún er meðverkandi orsök í því, að framleiðslukostnaður í landinu verði svo hár, að þeir, sem flytja varning sinn út, þurfi að fá uppbætur á sína gjaldeyrissölu til þess að geta staðið undir framleiðslukostnaðinum. Þess vegna getur dregið til þess. Ég er því sammála, að það hafi alvarlegri áhrif en þetta ½% eitt út af fyrir sig gefur ástæðu til að ræða um nú.

Hæstv. fjmrh. sagði, að það væri óhjákvæmilegt að afgreiða greiðsluhallalaus fjárlög og allir flokkar á Alþ. mundu vera sammála um það, og það hygg ég, að sé alveg rétt. Ég hygg, að allir þeir, sem hér eiga sæti og um það hafa tjáð sig, hafi lýst sig á einu máli um það, að ekki kæmi annað til greina en að afgreiða fjárlögin greiðsluhallalaus, þótt um slíkt megi vissulega deila, og ég minnist þess að hafa séð kenningar, sem ganga í aðra átt, og það er áreiðanlega til, það álit þeirra, sem telja má sérfræðinga, að það sé ekki höfuðatriði að afgreiða fjárlög greiðsluhallalaus. En ég veit það, að a.m.k. mínir flokksmenn hafa lagt áherzlu á það að afgreiða fjárlögin greiðsluhallalaus, og ég tek undir það. En hæstv. fjmrh. sagði í tilefni af því, að útilokað væri að ná endunum saman nema fá nýja tekjustofna. Þetta vil ég segja, að sé fullyrðing, sem mjög erfitt sé að sanna. Ég hélt því fram áðan í mínu máli, að svo lítið bæri á milli í 4 milljarða fjárlagafrv., að ekki mætti ná þeim litla mun með öðrum ráðstöfunum en þeim að leggja á nýja tekjustofna. Er það alveg víst, að þær tekjuáætlanir, sem eru í fjárlagafrv., séu svo þandar, að ekki sé þar smuga fyrir þessa litlu fjárhæð? Þetta er lítil fjárhæð í öllu því flóði, sem hér er um að ræða. Og er það alveg þrautreynt, að engir þeir liðir séu á fjárlagafrv., sem megi spara þessa litlu fjárhæð á? Ég hygg, að þessu sé ekki svarað með því einu að segja: Þetta er ekki hægt. — Ég skal hins vegar viðurkenna það, að ég hef ekki hér á reiðum höndum tillögur um það, hvar eigi að spara þær 15–20 millj., sem virðist vanta til þess að ná þessum endum saman. En ég tel, að þær mundu finnast, ef vel væri eftir þeim gáð og ef þeir sem ráða ákvæðu að finna þær.

Ég ætla ekki að fara hér út í langar deilur um hina hógværu ræðu hæstv. fjmrh., ég ætla mér ekki að fara að stofna til neins eldhúsdags hér í tilefni af þessu frv., en hann sagði þó, að vandi ríkissjóðs kæmi alltaf á eftir, ríkissjóður þyrfti ævinlega að útvega tekjur til þess að standa undir þeim hækkunum, sem þegar væru orðnar. Þetta er náttúrlega alveg rétt. Svona hlýtur þetta alltaf að verða, þangað til farið er að fikra sig út úr verðbólguvandanum, þangað til tekið er á rótum meinsins, þangað til aðrir stjórnarhættir eru teknir upp. Meðan alltaf er látið undan og alltaf er leitað að nýjum tekjustofnum til þess að mæta þeim hækkunum, sem verða, verður vandi ríkissjóðs alltaf eftir. En hann á ekki að vera það. Það er ríkisstj., sem á að stjórna landinu. Það er hún, sem á að marka stefnuna. Og það er hún, sem á að koma í veg fyrir það, að þessi þróun haldi áfram, og það er þjóðarnauðsyn.

Hæstv. ráðh. sagði, að það þýddi ekki að slá fram fullyrðingum um það að taka út tekjustofna án þess að segja, hvernig þá ætti að ná endunum saman. En ég segi aftur: ég tel, að það hljóti að vera hægt að ná þessum endum saman með því að draga úr ríkisútgjöldum að þessu leyti, og ég hef ekki fengið neina fullnaðarsönnun fyrir því, að tekjuáætlanir fjárl. séu svo strengdar, að það sé ekki von til þess, að þær gefi þessa litlu fjárhæð til viðbótar í tekjur við það, sem áætlað er í frv.

Viðkomandi farmiðagjaldinu ætla ég ekki að fara að endurtaka mikið af því, sem ég áðan sagði. Hæstv. ráðh. sagði, að það væri lúxusskattur og það væri a.m.k. sumra manna mál, að það væri rétt að skattleggja lúxusinn, óþarfann. Þetta get ég að nokkru leyti tekið undir. Ég lýsti því sem einum höfuðgallanum við það nýja frv., sem hefur verið lagt fram, að hann væri einmitt sá, hversu jafnt hann legðist á, ef svo mætti segja, hversu almennur tilkostnaður hækkaði sem afleiðing af honum. Ég get að mörgu leyti tekið undir það, að ýmiss konar óþarfa sé rétt að skattleggja öðru fremur. Hitt er svo annað mál, hvað menn vilja lengur telja ferðalög til útlanda mikinn óþarfa. Það er allmikil tízka nú, að fólk fari til útlanda til að ná sér í sumarauka, og ég hygg, að það sé alveg rétt, sem hæstv. ráðh. sagði, að það sé ekki lengur miðað við neinar forréttindastéttir, þannig að vera má, að af þeim ástæðum beri ekki að tala um sumt af þessum ferðalögum sem óþarfa. En höfuðgallinn á því frv., sem hér liggur fyrir, er einmitt sá að hann hækkar allan kostnað fólks, hann kemur inn á öll heimili. Það er ekki bara fólkið, sem hugsar til þess að ferðast, sem verður að greiða þennan skatt, það eru engu síður þeir, sem heima sitja og ekki hafa tök á því að ferðast. Og það er það ásamt afleiðingum hans á verðbólguvandamálið, sem er höfuðgalli á þessu frv. og veldur því, að ég er því mótfallinn.