27.10.1965
Sameinað þing: 8. fundur, 86. löggjafarþing.
Sjá dálk 383 í D-deild Alþingistíðinda. (3053)

28. mál, vegaskattur

Fyrirspyrjandi (Gils Guðmundsson):

Herra forseti. Síðan þessi fsp. var lögð fram hér á hv. Alþ. fyrir 9—10 dögum, hefur ýmislegt gerzt í því máli, sem hér er að vikið og upplýsinga óskað um. Stærstu tíðindin eru þau, að álagning vegatolla á umferð farartækja um Reykjanesbraut hefur verið ákveðin, upphæð hennar sömuleiðis, og í gær var hafizt handa um innheimtu. Blöð höfuðstaðarins hafa þegar birt myndir af þeim merka atburði, þegar hæstv. samgmrh. lætur rukka sig um tollinn og borgar fyrstu 50 kr. alveg umtölu og refjalaust. Atburðarás síðustu daga hefur m.ö.o. verið sú, að ég tel tveimur fyrstu liðum fsp. svarað á alveg ótvíræðan hátt, en í þeim var spurt, hvort ákveðið væri að leggja á þennan vegatoll og hversu hátt gjaldið mundi þá verða.

Það eru því aðeins hinir síðari liðir fsp., 3. og 4. liður, sem nú er óskað svars við. En þar er spurt: Liggur fyrir áætlun um árlegar tekjur af þessum skatti og kostnað við innheimtu hans? Og 4. liður: Er fyrirhugað að taka upp þá reglu að innheimta vegaskatt af umferð um aðra þjóðvegi, sem kunna að verða steinsteyptir eða malbikaðir á mestu árum?

Við flm. þessarar fsp. teljum fulla ástæðu til að æskja upplýsinga um þessi atriði, jafnvel þótt tollheimtan hafi nú verið ákveðin, því að alltaf er vitanlega hægt að endurskoða slíka ákvörðun, breyta reglugerð eða afnema hana, ef aðrar leiðir til að afla fjár til hraðbrauta þættu að nánar athuguðu máli hagkvæmari og réttlátari.

Allir vita og viðurkenna, að vegamálin eru einhver hin stærstu og erfiðustu mál við að glíma hér hjá okkur. Það mun kosta okkur Íslendinga á næstu árum og áratugum mjög mikið fjármagn að koma upp viðhlítandi vegakerfi í þessu stóra og strjálbýla landi. Þörfin fyrir stórbætta vegi, sem þola sívaxandi umferð, kallar alls staðar að. Þetta viðurkenndi líka Alþ. með setningu vegal. árið 1963, en þan voru á sínum tíma verulegt spor í rétta átt. Siðan hefur verðbólgan því miður gleypt bróðurpartinn af því, sem þá var ákveðið að gera til úrbóta í vegamálum. Það, sem eftir kann að hafa verið, er svo hæstv. ríkisstj. að narta í, fyrst með niðurskurði vegafjár á fjárl. um 20% og nú með því að boða algera niðurfellingu þess 47 millj. kr. árlegs ríkisframlags, sem talið var að ríkissjóður sparaði við setningu vegal. 1963 og þá var ákveðið að halda skyldi í fjárl. Í stað þess að láta fara fram endurskoðun á vegal. og þá sérstaklega á allri fjáröflun til vegamála, en það er þegar orðin brýn nauðsyn, kemur aðeins rétta, boðskapur um niðurfellingu ríkisframlags ásamt boðaðri hækkun á benzínskatti til þess að vega þar á móti og svo nýi tollurinn af Reykjanesbraut.

Um þennan toll skal ég vera fáorður, enda er ekki tóm til rökræðna í fsp.-tíma. En ég er smeykur um, að þessi tollur verði næsta dýr í framkvæmd, og ég er einnig efins um, að það þyki borga sig að innheimta slíkan toll af ýmsum þjóðvegum, sem byggðir verða á næstunni væntanlega og örugglega úr varanlegu efni. En verði fjár til að standa straum af slíkum framkvæmdum aflað með öðrum hætti á næstu árum, eins og mig grunar, sjá allir, hvert réttlæti það er að innheimta einungis vegatoll af Reykjanesbraut.

Að síðustu vil ég beina þeim tilmælum til hæstv. samgmrh., að hann upplýsi, hvaða rök liggja til þess, sem margir undrast, hversu gífurlegur munur er gerður á vegatolli af fólksbifreiðum annars vegar og vörubifreiðum hins vegar, en allur þorri vörubifreiða mun lenda í 200 kr. tolli. Hvaða áhrif hefur jafnmikið skattgjald til að mynda á fiskflutninga, sem hafa verið mjög verulegir á þessari leið í aflahrotum nú undanfarna vetur og mundu væntanlega verða eitthvað framvegis?