21.03.1966
Efri deild: 53. fundur, 86. löggjafarþing.
Sjá dálk 628 í B-deild Alþingistíðinda. (429)

19. mál, eignarréttur og afnotaréttur fasteigna

Frsm. meiri hl. (Friðjón Skarphéðinsson):

Herra forseti. Um eignarrétt og afnotarétt fasteigna gilda nú lög nr. 63 28. nóv. 1919. Meginreglan í þeim l. er sú, að skilyrði til þess að mega öðlast slíkan rétt yfir fasteignum er heimilisfang á Íslandi. Á það bæði við um einstaklinga og félög. Ráðh. er þó heimilt að veita undanþágur frá heimilisfanginu, ef honum sýnist ástæða til.

Í frv. því, sem hér liggur fyrir, felst sú meginbreyting frá gildandi ákvæðum, að felld eru niður ákvæði um heimilisfang sem skilyrði fyrir því að öðlast eignarrétt eða afnotarétt fasteigna. Í stað þess er tekið upp ákvæði um, að íslenzkur ríkisborgararéttur skuli vera skilyrði til þess að öðlast slíkan rétt. Jafnframt er í frv. ákvæði um, að í hlutafélögum skuli 4/5 hlutar hlutafjár vera íslenzk eign og íslenzkir ríkisborgarar fara með meiri hl. atkv. á hluthafafundum. Auk þess er ætlazt til, að núgildandi ákvæði um heimilisfang hlutafélaga á Íslandi haldist og einnig að ákvæði haldist óbreytt um heimilisfang stjórnenda þessara félaga.

Samsvarandi lagaákvæði á Norðurlöndum eru í stórum dráttum þannig, að í Danmörku er ríkisborgararéttur ekki skilyrði, heldur búseta í landinu, þó með ýmsum veigamiklum undantekningum, þannig að þeirra lög eru yfirleitt stórum rýmri en okkar lagaákvæði. Í Noregi, Svíþjóð og Finnlandi er hins vegar ríkisborgararéttur skilyrði, en ekki heimilisfang, og að öðru leyti eru lagaákvæði í þessum löndum svipuð og í frv., þ. á m. heimild ráðh. eða annarra yfirvalda um veitingu undanþága, þegar ástæða þykir til. Í Svíþjóð, Finnlandi og Danmörku þarf þó ekki undanþáguheimild til þess að öðlast eignarrétt yfir fasteign, sem maður öðlast við hjúskap eða erfð, og eru lög þessara ríkja að því leyti rýmri en hjá okkur og rýmri en frv. gerir ráð fyrir.

Frv. er komið frá Nd., og var í þeirri d, aðeins breytt orðalagi á þrem stöðum til lagfæringar, en engar efnisbreytingar voru á því gerðar. Þó var þar nokkur ágreiningur um víss atriði í frv. Allshn. þessarar hv. d. hefur fjallað um frv., og urðu nm. ekki á eitt sáttir að öllu leyti um afgreiðslu þess. Meiri hl. leggur til, að frv. verði samþ. óbreytt, en 1. minni hl. leggur til, að frv. verði samþ. óbreytt, en 1. minni hl., hv. 3. þm. Norðurl. v. og hv. 1. þm. Vestf., vill gera þá breytingu á frv., að niður verði felld heimild ráðh. til að veita undanþágur frá l. nema í örfáum, afmörkuðum tilfellum, og hafa þeir flutt um þetta brtt. á þskj. 333. 2. minni hl., hv. 9. þm. Reykv., hefur einnig flutt brtt. við frv., um heimild félaga til þess að öðlast eignarrétt og afnotarétt fasteigna, á þá leið, að hluthafar allir skuli vera íslenzkir ríkisborgarar í slíkum félögum.

Eins og ég lýsti, leggur meiri hl. til, að frv. verði samþ. óbreytt.