24.03.1966
Neðri deild: 59. fundur, 86. löggjafarþing.
Sjá dálk 1036 í B-deild Alþingistíðinda. (964)

20. mál, verðtrygging fjárskuldbindinga

Frsm. meiri hl. (Davíð Ólafsson):

Herra forseti. Fjhn. hefur haft þetta mál til meðferðar síðan á haustdögum, en ekki getað orðið sammála um afgreiðslu þess, og hefur meiri hl. skilað áliti á þskj. 350 og leggur þar til, að frv. verði samþ. með þeim breytingum, sem þar getur, en brtt. eru fluttar á sérstöku þskj., 351. Minni hl. n. vill hins vegar vísa málinu frá með rökstuddri dagskrá, eins og fram kemur í áliti minni hl. á þskj. 355, og vill. að málið fái nokkru rækilegri athugun, eins og þar segir, en þegar hefur farið fram. Ég harma það, að ekki skyldi hafa orðið samkomulag um málið, þar sem ekki var ágreiningur um sjálft málefnið, eftir því sem kom fram í n. og eftir því sem ráða má af áliti minni hl., heldur aðeins um meðferð málsins. Af því tilefni þykir mér rétt að ræða nokkuð um meðferð málsins og forsögu þess.

Skömmu eftir að frv. hafði verið vísað til n., ákvað n. að leita um það umsagnar til Seðlabankans og viðskiptabankanna, svo og Sparisjóðs Reykjavíkur og nágrennis. Framkvæmd verðtryggingar, hvort sem er á innlánsreikningum eða í útlánum, hlýtur að grípa allmjög inn í alla starfsemi viðskiptabankanna. Það var því ekki óeðlilegt, að þessir aðilar tækju sér nokkurn tíma til að athuga málið gaumgæfilega. Umsagnir bárust því ekki fyrr en eftir að þing kom saman að nýju eftir áramótin.

Þegar að því kom, að n, skyldi afgreiða málið, höfðu umsagnir borizt frá Seðlabanka Íslands, Iðnaðarbanka Íslands, Verzlunarbanka Íslands, Landsbanka Íslands og Útvegsbanka Íslands, en bankastjóri Samvinnubanka Íslands á sæti í n., hv. 11. þm. Reykv., og hann mun sem frsm. minni hl. n. gera grein fyrir sinni afstöðu.

Seðlabankinn mælti eindregið með samþykkt frv. í sinni umsögn. Iðnaðarbankinn tjáir sig hlynntan efni frv. í meginatriðum og telur, að lögfesting þess gæti haft heillavænleg áhrif á efnahagsþróunina hér á landi, m.a. í þá átt að skapa stöðugra verðlag eða m.ö.o. að draga úr verðbólguþróuninni. Hins vegar telur Iðnaðarbankinn ákvæði 5. gr. frv., sem gerir ráð fyrir þeim möguleika, að innstæður til skamms tíma verði verðtryggðar, geta orkað tvímælis og gætu, ef framkvæmd yrðu, haft óheppileg áhrif á getu viðskiptabankanna til að sjá atvinnurekstrinum fyrir eðlilegu rekstrarfé. Vill hann láta nema burt úr frv. þetta ákvæði. Verzlunarbankinn lýsir eindregið stuðningi sínum við stefnu og megintilgang frv., og segir svo orðrétt í umsögn hans, með leyfi hæstv. forseta:

„Frv. fjallar um mjög þýðingarmikið mál, sem hingað til hafa eigi verið gerð fullnægjandi skil. Þó hefur mönnum alllengi verið ljóst, að nauðsyn beri til að vernda hag sparifjáreigenda betur en gert hefur verið síðasta aldarfjórðung. Hefur hin stöðuga verðbólga, er svo til óslitið þann tíma hefur herjað með þjóð vorri, haft hinar verstu afleiðingar fyrir alla þá, er lagt hafa peninga sína á vöxtu í banka og sparisjóði. Ber því að fagna öllum þeim aðgerðum, sem ganga í þá átt að stemma stigu við þeirri þróun og snúa dæminu við. Ákvæði þessa frv., ef að lögum verður, munu vissulega verka í þá átt, og er það vel. Jafnframt er eðlilegt, að þeir, er lánsfé hafa undir höndum, greiði þá verðrýrnun, sem verða kann á lánstímanum. Vér viljum eindregið lýsa stuðningi vorum við stefnu og megintilgang frv.,“ segir Verzlunarbankinn að lokum.

Hins vegar telur Verzlunarbankinn hæpið að gera yfirleitt ráð fyrir því að miða verðtrygginguna við vísitölu framfærslukostnaðar og bendir á, að eðlilegast væri, að reiknuð væri út sjálfstæð vísitala fyrir verðtryggingu fjárskuldbindinga. Frv. útilokar ekki þann möguleika, að slíkt sé gert, þó að gert sé ráð fyrir þeirri meginreglu, að miðað verði við vísitölu framfærslukostnaðar. Varðandi verðtryggingu til skamms tíma bendir Verzlunarbankinn á sömu vandkvæði og Iðnaðarbankinn með tilliti til rekstrarlána til atvinnuveganna. Loks bendir Verzlunarbankinn á í umsögn sinni nauðsyn þess, að þær stofnanir, sem koma til með að hafa með höndum framkvæmd þessara mála, fái tækifæri til að fylgjast náið með undirbúningi og framkvæmd þeirra.

Landsbankinn tekur í umsögn sinni ekki afstöðu til frv. í heild, en takmarkar sig við þau ákvæði frv., er snerta starfsemi viðskiptabankanna. og það hlutverk, sem þeim er ætlað samkv. frv. Niðurstaða hans er sú, að miðað við þá uppbyggingu viðskiptabankanna, sem nú er, sé þeim nánast ofviða að taka á sig nokkrar kvaðir í þá átt, sem frv. gerir ráð fyrir, og því í umsögn hans ráðið frá samþykkt þeirra ákvæða, er varða viðskiptabankana og verðbindingu sparifjár. Þá er bent á, hvort ekki væri rétt, að málið í heild væri athugað milli þinga af n. manna með sérþekkingu á þessu sviði og gengið yrði síðan frá nýjum till., m.a. á grundveili þeirrar reynslu, sem fengizt hefði erlendis af löggjöf í þessa átt.

Útvegsbankinn telur í umsögn sinni æskilegt, að farið verði í auknum mæli inn á þá braut að verðtryggja sparifé og sé þá að sjálfsögðu bæði eðlilegt og óhjákvæmilegt að verðtryggja útlán á móti. Gæti það e.t.v. orðið til þess annars vegar að draga úr því tjóni, sem verðbólgan veldur sparifjáreigendum, og hins vegar til þess að draga úr verðbólguþróuninni. Hins vegar bendir Útvegsbankinn á þau vandkvæði, sem hætt er við að yrðu á því í framkvæmd fyrir viðskiptabankana að veita verðtryggingu á verulegan hluta af spariinnlánum sínum, eins og segir í umsögninni. Telur bankinn æskilegt, að málið allt verði athugað milli þinga af sérstakri n., er hafi náið samráð við bankana, þar sem m.a. verði tekið tillit til vandamála viðskiptabankanna og innlánsstofnana yfirleitt.

Í því, sem ég hef hér rakið, vona ég, að mér hafi tekizt að draga saman í stuttu máli meginatriðin í umsögnum þeim, sem n. bárust um frv., en þær eru birtar í heild sem fskj. með nál. meiri hl. Í enn styttra máli mætti segja, að þar sem viðskiptabankarnir taka afstöðu til frv. í heild og þeirrar meginstefnu, sem í því felst, en það gera þrír af þeim 4 bönkum, sem umsagnir sendu, er sú afstaða jákvæð. Hins vegar er sameiginlegt þeim öllum, þótt í misjöfnum mæli sé, að vekja athygli á vandamálum viðskiptabankanna um væntanlega framkvæmd verðtryggingarinnar.

Að ósk n. kom dr. Jóhannes Nordal seðlabankastjóri á fund hennar, og ræddi n. við hann um einstök atriði frv., svo og um hugsanlega framkvæmd vissra atriða. Kom m.a. fram í þeim viðræðum, að æskilegt væri að fá nánari grg. frá Seðlabankanum um ýmis atriði frv. og hvað hugsað væri um framkvæmdaatriði. Í framhaldi af þessum viðræðum og enn fremur í tilefni af þeim umsögnum, sem borizt höfðu frá viðskiptabönkunum og ég hef getið um, sendi bankastjórn Seðlabankans síðan n. grg., sem birt er í nál. meiri hl. Er þar m.a. rætt um þau atriði, sem viðskiptabankarnir telja, að helzt geti valdið vandkvæðum í framkvæmd, en í niðurlagi grg. segir svo, með leyfi hæstv. forseta:

„Enn fremur er rétt að leggja áherzlu á það, að viðskiptabankarnir gegna svo mikilvægu hlutverki í fjármálalífi þjóðarinnar, að varla verður hjá því komizt, að verðtrygging nái til þeirra, enda hafa þeir undir höndum töluverðan hluta af sparnaði þjóðarinnar til langs tíma. Með verðtryggingu sparifjár til langs tíma eiga þeir að geta laðað til sín meira af slíkum sparnaði en áður, í stað þess að almenningur fjárfesti beint eða verji fénu til neyzlu. Taki þeir ekki þátt í verðtryggingu að sínu leyti, má búast við, að þeir verði undir í samkeppninni um sparnað til langs tíma gagnvart sparisjóðum, líftryggingafélögum, vaxtabréfaútgáfum eða á annan hátt.

Vér viljum svo að lokum gera eftirfarandi athugasemdir varðandi afstöðu viðskiptabankanna til þessa máls.

Í fyrsta lagi er rétt að benda á það enn einu sinni, að Seðlabankanum hafa frá upphafi verið ljós hin margvíslegu vandamál, er framkvæmd verðtryggingar hlýtur að hafa í för með sér fyrir viðskiptabankana. Hefur þetta sjónarmíð einmitt ráðið því, að frv. um verðtryggingu hefur verið byggt upp sem heimildarfrv., svo að hægt yrði að taka upp verðtryggingu hjá viðskiptabönkunum smám saman og að því marki, sem reynslan sýndi, að væri framkvæmanlegt. Föst ákvörðun um slík atriði í lögum gæti haft mikla örðugleika í för með sér.

Í öðru lagi er svo rétt að leggja áherzlu á það, að það hlýtur ætíð að vera eitt meginhlutverk Seðlabankans að stuðla að heilbrigðri starfsemi viðskiptabanka og annarra innlánsstofnana. Seðlabankinn hlýtur því að haga framkvæmd verðtryggingar þannig, að hún hafi ekki f för með sér óeðlilegar truflanir á starfsemi bankakerfisins eða skapi því fjárhagslega örðugleika. Til þess að tryggja þetta enn fremur hefur það verið ætlun Seðlabankans að gangast fyrir stofnun sérstakrar samvinnunefndar, er skipuð yrði fulltrúum viðskiptabanka og annarra innlánsstofnana, er allar ákvarðanir varðandi framkvæmd verðtryggingar hjá bankakerfinu yrðu bornar undir. Liggur það reyndar í hlutarins eðli, að án slíkrar samvinnu yrði framkvæmd verðtryggingar með skipulegum hætti ekki framkvæmanleg.

Í þriðja lagi vill svo bankastjórn Seðlabankans taka fram, að hún telur frekari athugun þessara mála milli þinga ástæðulausa. Seðlabankinn hefur að undanförnu kynnt sér eftir föngum reynslu annarra þjóða af verðtryggingu, og er frv. byggt upp á grundvelli þeirra upplýsinga, sem þannig liggja fyrir. Þau framkvæmdaatriði, sem leysa þarf úr varðandi verðtryggingu innan bankakerfisins, verða þar að auki ekki nema að litlu leyti leyst á grundvelli reynslu annarra þjóða, t.d. Finna. Hér verður að byggja fyrst og fremst á athugun á innlendum staðháttum og þeirri reynslu, sem fengist af framkvæmd verðtryggingar, eftir því sem tímar liðu. Meginatriðið er, að sú reynsla fáist með þeim hætti, eins og frv. gerir ráð fyrir, með því að hefja framkvæmd verðtryggingar á takmörkuðu sviði peningakerfisins. Á þeirri reynslu yrði síðan ákveðin áframhaldandi þróun í samráði við viðskiptabankana og sparisjóði.“

Þannig segir í lok greinargerðar stjórnar Seðlabankans.

Í þessu sambandi er rétt að geta þess, að meiri hluti nefndarinnar flytur á sérstöku þskj. brtt. við 5. gr. frv. Er þar fyrst um að ræða nýja 2. mgr., þar sem heimilað er bönkum og öðrum innlánsstofnunum að veita lán með verðtryggingu til skemmri tíma en segir í 4. gr. c. þ.e. 3 ára, enda séu slík lán þá eigi verðtryggð nema allt að 50% höfuðstóls og vaxta, eins og segir í brtt., en þessi brtt. er flutt að beiðni Seðlabankans. Þótti við nánari athugun nauðsynlegt að setja þetta ákvæði sem nokkurs konar öryggisventil til þess að mæta hugsanlegri þróun, sem leitt gæti af heimild í 1. mgr. 5. gr., en þar er svo kveðið á, að viðskmrh. skuli skipa n. fulltrúa viðskiptabankanna, og skal Seðlabankinn hafa samráð við hana við notkun þeirra heimilda, sem felast í þessari gr. honum til handa. Þessi breyting er flutt að beiðni ríkisstj.

Í framhaldi af umsögn Landsbankans um frv. fóru fram viðræður milli hæstv. viðskmrh., Seðlabankans og Landsbankans um þau atriði, sem helzt. snerta víðskiptabankana og Landsbankinn ræðir um í sinni umsögn, sem ég gat um áðan. Sem afleiðing af þeim viðræðum og að höfðu samráði við stjórn Landsbankans óskaði ríkisstj. eftir því, að þessi viðbót yrði gerð við 5. gr. frv. Má telja, að með þessari viðbót sé mætt þeim óskum viðskiptabankanna, að haft skuli samráð við þá um framkvæmd þeirra atriða, sem felast í 5. gr. frv. og snerta starfsemi þeirra sérstaklega. Þar með má segja, að fallin sé burt forsenda fyrir þeirri till. tveggja viðskiptabankanna, að málinu verði öllu frestað og skipuð n. til að athuga það nánar.

Meiri hl. fjhn. hefur í mótun afstöðu sinnar til afgreiðslu frv. fallizt á þau rök, sem fram koma í grg. stjórnar Seðlabankans og ég gat um hér á undan. En auk þess vildi ég mega rekja nokkuð forsögu þessa máls, sem sýnir ljóslega, að hér er ekki um neinn nýgræðing að ræða. Ég ætla mér að vísu ekki þá dul, að ég þekki öll atriði þeirrar sögu, en skal nefna hér það helzta, sem mér er kunnugt um, að gerzt hafi á hinu háa Alþingi.

Árið 1952 var borin fram till. til þál. um verðtryggingu sparifjár, og var hún samþ. vorið 1953. Skyldi ríkisstj. láta athuga það mál og gera till. um framkvæmd, ef fært þætti. Í framhaldi af þessu kom fram fsp. á Alþ. ári síðar, þar sem spurzt var fyrir um, hvað þessari athugun liði. Var það núv. hæstv. viðskmrh., sem bar þá fsp. fram og hvatti jafnframt mjög til þess, að athugunum yrði hraðað, og í framhaldi af því tók 1. flm. fyrrgreindrar till., núverandi hv. 1. þm. Norðurl. v., mjög undir þá ósk.

Á tveimur þingum 1959, þ.e. bæði á aukaþinginu um sumarið og á haustþinginu, voru bornar fram till. um verðtryggingu sparifjár. Á þinginu 1961 var borin fram þáltill. um verðtryggingu lífeyris, þ.e. frjálsra lífeyristrygginga, en einmitt um það leyti var uppi allmikil hreyfing í þá átt að stofna lífeyrissjóði ýmissa starfshópa eða atvinnustétta. Á árunum 1963 og 1964 voru svo enn bornar fram á Alþingi þáltill. um verðtryggingu sparifjár.

Þessu er, eins og ég gat um, ekki ætlað að vera tæmandi upptalning, en sýnir ljóslega, að ýmsir innan veggja Alþ. hafa hugsað allmikið um þessi mál á undanförnum árum. En komið er nú á fjórtánda ár frá því, að málið kom inn í þingið í tillöguformi, að því að ég bezt fæ séð, enda þótt það hafi ekki nema í sumum tilfellum hlotið afgreiðslu frá þingi. Auk þess mun hafa verið skipuð sérstök n. sérfræðinga árið 1956 til að fjalla um málið.

Orð eru til alls fyrst. Og það vantar ekki, að um þessi mál er búið að hafa mörg orð. En einhvern tíma kemur að því, að athafnir verða að fylgja, ef mönnum er alvara í orðum. Nú hefur það að vísu gerzt, að athafnir hafa átt sér stað, þó að á takmörkuðu sviði sé. Að því er snertir verðtryggingu sparifjár, þá á hún sér stað nú á tveimur sviðum. Skyldusparnaður var settur í lög árið 1957, en samkv. því er ungu fólki, þ.e. á aldrinum 16—25 ára, skylt að leggja til hliðar af tekjum sínum — fyrst var ákveðið 6%, en nú hefur það verið hækkað í 15%. Slíkt fé fæst útborgað við 26 ára aldur eða við hjónabandsstofnun eða heimilisstofnun, að viðbættum vöxtum og uppbót vegna vísitöluhækkunar, sem greidd er af vísitölubundnum verðbréfum á innlánstíma. Sparifjársöfnun skólabarna verðtryggir vissar upphæðir, að vísu ekki stórar, fyrir hvern einstakling, og miðast verðtryggingin við framfærsluvísitölu. Árið 1959 var boðið út Sogsvirkjunarlán til 5 ára, verðtryggt, og var verðtryggingin miðuð við vísitölu rafmagnsverðs. Loks eru svo spariskírteini ríkissjóðs, er seld voru á árunum 1964 og 1965, og miðast verðtrygging þeirra við vísitölu byggingarkostnaðar.

Í sambandi við lánveitingar hefur einnig verið reynd leið verðtryggingarinnar. Fyrst mun þetta hafa verið árið 1955, þegar sett var verðtrygging á hluta af lánum húsnæðismálastjórnar. Að því er varðar lán húsnæðismálastjórnar, var skrefið stigið til fulls árið 1964, þegar ákveðið var, að öll lán stofnunarinnar skyldu vera verðtryggð, og miðast verðtryggingin á þeim lánum ýmist við framfærsluvísitölu eða við kaupgreiðsluvísitölu, — á verðtryggingarlánum húsnæðismálastjórnar yfirleitt.

Það er ljóst af því, sem hér hefur verið sagt, að þær framkvæmdir, sem gerðar hafa verið í verðtryggingu fjárskuldbindinga, eru á víð og dreif í efnahagskerfinu og ekki hefur verið um neinar samræmdar aðgerðir að ræða á þeim rúmlega 10 árum, síðan fyrst var farið inn á þessa braut og þá í smáum stíl. Þetta er í sjálfu sér ekki óeðlilegt, þegar á það er litið, að enn hefur ekki verið skapaður neinn grundvöllur til slíkra skipulegra aðgerða. Þegar sú ákvörðun var tekin árið 1964 í samræmi við samkomulag ríkisstj. og verkalýðssamtakanna í sambandi við lausn kjaradeilu í júní á því ári að taka upp verðtryggingu á lánum húsnæðismálastjórnar, um leið og tryggð var mikil aukning á útlánamöguleikum stofnunarinnar, var það eitt út af fyrir sig bending í þá átt, að frekari aðgerða væri þörf. Það gat vart talizt eðlilegt, að tilraun til verðtryggingar yrði takmörkuð við þetta eina svið.

Svo sem fram kemur í grg. stjórnar Seðlabankans, sem áður getur, hefur af hálfu Seðlabankans verið gert sér far um að kynna sér rækilega þær tilraunir og aðgerðir til verðtryggingar fjárskuldbindinga, sem framkvæmdar hafa verið hjá öðrum þjóðum, svo og þær umræður, sem fram hafa farið erlendis um þau mál. Má vafalaust ýmislegt af þeirri reynslu læra. En augljóst er þó, að reynsla annarra þjóða á þessu sviði verður ekki notfærð nema að vissu marki, þar sem aðstæður eru hér um margt ólíkar, og raunar má segja, að aðstæður í hverju landi verði mestu um það að ráða, hvernig framkvæmdum er bezt hagað, þannig að tilætluðum árangri verði náð.

Í aths. um frv. kemur það og fram, að í ársbyrjun 1965 beindi stjórn Seðlabankans þeim tilmælum til ríkisstj., að undirbúin yrði almenn löggjöf um notkun verðtryggingarákvæða í samningum, eftir því sem heilbrigt væri talið á hverjum tíma og undir traustu eftirliti. Frv., eins og það liggur nú hér fyrir, var svo samið í framhaldi af því og lagt fram seint á síðasta þingi. Síðan hefur þetta frv. legið til athugunar hverjum þeim, sem áhuga hefur á því haft, og ekki efa ég, að þeir eru margir, sem hugleitt hafa þetta mál enn betur og af meiri raunsæi en ella einmitt af því, að frv. lá fyrir.

Vegna þeirrar reynslu, sem fengizt hefur annars staðar, og vegna þeirrar takmörkuðu reynslu, sem fengizt hefur hér á landi af þeim dreifðu tilraunum, sem gerðar hafa verið á sviði verðtryggingarinnar, og einnig vegna margvíslegra, sérstakra aðstæðna í okkar bankakerfi og efnahagskerfi í heild hefur þótt rétt að hafa frv. í heimildarformi með það fyrir augum, að unnt yrði að þreifa sig áfram að því marki, sem reynslan sýndi, að væri framkvæmanlegt í hverju tilfelli. Á þetta að sjálfsögðu einkum við á því sviði, sem snertir viðskiptabankana. Er þetta vafalaust rétt að farið. En jafnframt er svo, eins og áður segir, tryggt fullt samráð við viðskiptabankana á þessu sviði.

Í mörg undanfarin ár hafa efnahagsmál skipað fyrirferðarmikinn sess í umræðum hér á hinu háa Alþ., en í þessum umr. um efnahagsmálin hefur einmitt eitt efni sérstaklega yfirskyggt öll önnur, en það er verðbólguvandamálið. Enda þótt þetta merka frv., sem hér er til meðferðar, og efni þess gefi eðli sínu samkv. fulla ástæðu til þess að ræða vandamál verðbólgunnar á Íslandi, vandamál, sem allar ríkisstjórnir á Íslandi hafa orðið að glíma við nú um aldarfjórðungsskeið, ætla ég ekki að gera það nú, enda vænti ég þess ekki, að slíkar umræður nú mundu leiða nein ný sannindi í ljós. Ég ætla mér aðeins að láta nægja að vitna til nokkurra atriða, sem telja verður algild sannindi í þessu sambandi.

Um það mun ekki vera neinn ágreiningur, hvorki milli stjórnmálamanna né sérfræðinga um efnahagsmál, að hættulegasta meinsemdin í íslenzku efnahagslífi og ég vil segja í íslenzku þjóðlífi yfirleitt hafi verið verðbólguþróunin undanfarna áratugi. Ein helzta og hættulegasta afleiðing langvarandi verðbólguþróunar er sú, að hún rýrir verðgildi sparifjár, sem aftur leiðir til þess, að tilhneiging fólks til þess að spara biður hnekki, en einmitt sparnaður og það mikill sparnaður er mikilsverð forsenda efnahagslegra framfara. Í stað þess, að sparnaðarhneigðina á að verðlauna, leiðir verðbólguþróunin til þess, að þeim, sem spara, er hegnt með því að rýra verðgildi þeirra peninga, sem sparaðir eru. Á hinn bóginn leiðir verðbólgan til þess, að tilhneigingin til óeðlilegrar skuldasöfnunar eykst, af því að skuldurum er í krafti verðbólgunnar ívilnað, þar sem skuldabyrðin léttist, eftir því sem verðlagið hækkar. Þessi þróun öll, ef hún fær varað lengi, raskar óhæfilega lífskjörum þjóðfélagsþegnanna, leiðir til misréttis efnahagslega og þjóðfélagslega. Um þetta ætla ég, eins og ég áður sagði, að allir geti verið sammála, og einnig um það, að gegn þessari þróun beri brýna nauðsyn til að vinna með öllum tiltækilegum ráðum.

Á undanförnum árum og áratugum hefur verið gripið til margvíslegra ráða til að hefta verðbólguþróunina á sviði peningamála, bankamála, viðskiptamála, skatta- og tollamála, svo að nokkuð sé nefnt. Árangurinn af allri þessari viðleitni hefur þó ekki ætíð orðið sem skyldi. Er því enn leitað nýrra ráða. Að vísu hefur verðtrygging verið til áður, eins og ég hef getið um, en hér er að því leyti farið inn á nýjar brautir, að í stað einstakra tilrauna, sem áður hafa verið gerðar, er með þessu frv. skapaður grundvöllur til samræmdra aðgerða á miklu stærra sviði en áður hefur verið.

Af þeim umr., sem fram hafa farið af og til undanfarin 13 ár um verðtryggingu sparifjár og verðtryggingu á fleiri sviðum í því sambandi, má ætla, að þeirri skoðun hafi vaxið fylgi, að verðtryggingin gæti ásamt öðrum ráðum verið mjög gagnlegt vopn í baráttunni gegn verðbólguþróuninni með því annars vegar að gefa sparifjáreigendum aftur trúna á verðgildi þess, sem sparað er, og hins vegar kenna þeim, sem lán taka til framkvæmda, að meta þau lán ekki út frá hugsanlegum verðbólgugróða, heldur út frá raunverulegu gildi þeirra.

Þetta er megintilgangur frv. Það er skoðun meiri hl. n., að með skynsamlegri notkun þeirra heimilda, sem frv. veitir, og góðri samvinnu þeirra aðila, sem að framkvæmdinni standa, en viðbótin við 5. gr. um nefndarskipunina, sem áður getur, skapar einmitt heppileg form fyrir þá samvinnu, þá muni sú leið, sem hér er ætlað að fara, verða hið þýðingarmesta tæki í þeirri viðleitni að tryggja verðgildi peninga.

Meiri hl. mælir því með því, að frv. verði samþ. með þeim breytingum, sem áður var getið. Minni hl. n. leggur til, að öllum aðgerðum verði frestað enn um sinn og málið athugað af nefnd frá þingflokkunum og einum stjórnskipuðum manni milli þinga. Vissulega er þetta vandasamt mál, og á miklu veltur, að vel takist til um alla framkvæmd. Nú eru hins vegar liðin meira en 13 ár frá því að þetta verðtryggingarmál komst á umræðusvið hér á hinu háa Alþ., og einmitt til undirbúnings þessu frv. hafa sérfræðingar athugað málið gaumgæfilega, og þá er kveðið svo á enn fremur samkv. viðbót þeirri, sem lögð er til í 5. gr., að nefnd frá viðskiptabönkunum skuli höfð með í ráðum um framkvæmd þeirra atriða, sem snerta þessa banka sérstaklega, og loks er hér um heimildarlög að ræða, ef samþykkt verður.

Ég leyfi mér því að láta í ljós þá von, að þegar felld hefur verið hin rökstudda dagskrá minni hl., þá fái frv. framgang hér í hv. d. með almennum stuðningi.