16.11.1966
Sameinað þing: 10. fundur, 87. löggjafarþing.
Sjá dálk 260 í D-deild Alþingistíðinda. (2330)

29. mál, þyrlur til strandgæslu, björgunar- og heilbrigðisþjónustu

Dómsmrh. (Jóhann Hafstein):

Herra forseti. Ég tel næsta eðlilegt, að fram komi hugmyndir þm. eins og þær, sem felast í þessari þátill. um þyrlur til strandgæzlu, björgunar og heilbrigðisþjónustu. Það eru aðeins örfá orð, sem ég vildi segja í sambandi við þessa umr. málsins.

Í frv. til laga um Landhelgisgæzlu Íslands, sem komið er til n. í Nd., er m.a. mótað nokkru nánar en áður hafði verið verkefni landhelgisgæzlunnar og þá sérstaklega í 1. gr. g-lið. Þar stendur m.a., með leyfi hæstv.forseta: „að aðstoða við framkvæmd almannavarna, almennrar löggæzlu, lækna-, toll- og vitaþjónustu, eftir því sem aðstæður leyfa eða ákveðið kann að verða sérstaklega.“ Nú má segja, að það sé ekki mikið nýtt í þessu, því að landhelgisgæzlan hafði raunverulega verið rekin út fyrir hið þrengsta svið strandgæzlu eða landhelgisgæzlu. En hér er þó vikið sérstaklega að aðstoð við lækna-, toll- og vitaþjónustu, og á síðari árum er það nú svo, að það hefur slitnað nokkuð sambandið, finnst mér, á milli vitaþjónustunnar og landhelgisgæzlunnar, sem ég hygg að ætti að athuga betur að taka aftur upp eitthvað svipað og áður var eða þannig, að vita- og strandgæzluskipin hafi meiri styrk hvert af öðru en þau hafa haft allra síðustu árin.

Það kom einnig fram í fyrra hér í þinginu, þó að það næði ekki afgreiðslu, till. um, að Alþ skoraði á ríkisstj. að láta endurskoða almannavarnir í því skyni að fella inn í þá löggjöf fyllri ákvæði að því er varðar hættur af völdum náttúruhamfara, svo sem jarðskjálfta, eldgosa og hafíss, sem kynni að loka siglíngaleiðum umhverfis land eða einstökum höfnum eða svæðum. Og í framhaldi af þessu hefur verið flutt í Ed. af hálfu ríkisstj. frv. til l. um breyt. á l. um almannavarnir, eins og hv. þm. er kunnugt um.

Ég vil einnig geta þess, að af hálfu heilbrigðisstjórnarinnar hafa verið í athugun að undanförnu möguleikarnir á því að hagnýta meir til heilbrigðisþjónustunnar flugtæknina heldur en verið hefur. Þessar hugmyndir komu fram í till. þeirra manna, sem undirbjuggu frv. til nýrra læknaskipunarlaga, sem fyrir tveimur árum voru afgr. hér á Alþ., og landlæknir hefur haft forgöngu um viðræður bæði við landhelgisgæzluna, við Björn Pálsson og aðra aðila, sem hvað mesta reynslu hafa hér á landi í sambandi við sjúkraflug. Þess vegna er mjög eðlilegt, að fram komi sú hugmynd hjá þm. að reyna að tengja í ríkari mæli allt þetta saman, sjálfa landhelgisgæzluna eða strandgæzluna og svo ýmis önnur þjónustustörf, aðstoð við almenning, sjúkraflug og annað slíkt, sem hér er fjallað um.

Það er til athugunar að breyta nokkuð skipulagi landhelgisgæzlunnar frá því, sem nú er, eins og kom fram í ræðu hv. 2. þm. Vestf., e.t.v. leggja niður rekstur minni skipanna, sem er mjög dýr og réttilega er bent á að kannske nær ekki þeim tilgangi, sem ætlazt er til, og hefur nokkuð breytt um svip á síðari árum, einnig vegna hins nýrri og stærri skipaflota okkar sjálfra, sem m.a. leiðir af því, að þau geta meira hjálpað hvert öðru en áður, fiskiskipin, og einnig hafa tryggingafélögin tekið nokkuð í sínar hendur að gera út skip til aðstoðar fiskiflotanum.

Forstjóri landhelgisgæzlunnar, Pétur Sigurðsson, er einmitt nú um þessar mundir í Skandinavíu til þess að kanna þá reynslu, sem bæði Norðmenn og Danir ekki sízt hafa fengið af nokkuð stórum þyrlum við sína strandgæzlu. Og spurningin verður þá að lokinni þeirri könnun, hvað ætla mætti, að slík þyrla mundi kosta, hvað mikla getu slík stærri þyrla mundi hafa og hvað væri hægt annað að spara í rekstri landhelgisgæzlunnar eða bera saman rekstur á slíkri þyrlu og þann rekstrarsparnað, sem yrði af að hætta rekstri ýmissa minni báta og tækja, sem við höfum núna. Þetta ætti að geta legið nokkuð fljótt fyrir og a.m.k. það fljótt, að það geti komið til athugunar hjá þeim n., sem hafa þessa þátill. og önnur lagafrv. hér að lútandi til meðferðar á þinginu núna. Stærri þyrla, sem ég vék að áðan, er töluvert mikið tæki, annars eðlis en sú litla þyrla, sem landhelgisgæzlan á núna, kynni kannske að kosta eitthvað um það bil 40 millj. kr., ég veit það ekki nákvæmlega á þessu stigi málsins. Þessi litla þyrla kostaði eitthvað um 3 1/2 millj., en hún getur engu að síður komið í góðar þarfir og hefur komið í góðar þarfir. Og það er auðvitað eitt veigamikið atriði í sambandi við rekstur á þyrlunum, ef þær eiga að gera víðtækara gagn en við strandgæzluna bara og landhelgisgæzluna, að þær séu ekki staðsettar á einum stað, staðsettar í Reykjavík, eins og litla þyrlan er núna, heldur hafi aðstöðu til þess að vera staðsettar víðar, helzt í öllum landsfjórðungum eftir atvikum. Það mundi að vísu kosta flugskýli og einhverja aðstöðu meiri en við höfum enn.

Ég sé ekki ástæðu til á þessu stigi málsins að hafa um þetta fleiri orð, en vildi láta þessar aths. koma fram og tel, að það sé mjög eðlilegt, að þessi þáltill. fái mjög gaumgæfilega athugun, og það ætti einnig að vera hægt að fá fyllri upplýsingar en nú liggja, fyrir frá landhelgisgæzlunni, áður en meðferð slíks máls lyki í þinginu.